Сауд ибн Абдулазиз: Сауд Арабиясының патшасы (1953-1964)

Кіріспе

Сауд бин Абдулазиз Әл Сауд (سعود بن عبد العزيز آل سعود; 15 қаңтар 1902 – 23 ақпан 1969) – Сауд Арабиясының патшасы. 1953 жылдың 9 қарашасынан 1964 жылдың 2 қарашасына дейін билік құрған, содан кейін тақтан бас тартқан. Билік кезеңінде 1953 жылдан 1954 жылға дейін және 1960 жылдан 1962 жылға дейін Сауд Арабиясының премьер-министрі болды. Сауд патша болғанға дейін, 1933 жылдың 11 мамырынан 1953 жылдың 9 қарашасына дейін елдің мұрагер ханзадасы болды. Ол Сауд Арабиясының негізін қалаушы патша Абдулазиздің екінші ұлы. Сауд – патша Абдулазиз бен Вадха бинт Мұхаммед әл-Ораирдің екінші ұлы. 1919 жылы Саудтың ағасы, ханзада Түркі қайтыс болғаннан кейін Сауд әкесінің мұрагеріне айналды. 1933 жылы король Абдулазиз Саудты Сауд Арабиясының мұрагер ханзадасы етіп тағайындады. Сауд 1932 жылы Сауд Арабиясының құрылуына әкелген Абдулазиздің жаулап алуларында қолбасшы болды. Ол 1926 жылдан 1932 жылға дейін Неждің вице-патриоты болды, сондай-ақ көршілес елдерде әкесінің өкілі ретінде тағайындалды. Ол Сауд Арабиясының қаржы реформаларында, 1948 жылы алғашқы мемлекеттік бюджетті дайындауда және 1952 жылы Сауд Арабиясының Ұлттық банкін құруда рөл атқарды. Сауд сондай-ақ елдің инфрақұрылымдық дамуын қадағалады. 1953 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Сауд таққа отырды және үкіметті қайта ұйымдастырды. Ол Сауд Арабиясының патшасы Министрлер кеңесіне төрағалық ететін дәстүрді қалыптастырды. Сауд АҚШ-пен достық қарым-қатынас орнатуға тырысты, сонымен қатар басқа араб елдерін Израильге қарсы қақтығыста қолдады. Оның тұсында Сауд Арабиясы 1961 жылы одақтаспау қозғалысына қосылды. Алайда Саудтың Сауд Арабиясының ұлттық борышына қарсы тұра алмауы оны өзінің жарты ағасы және мұрагер ханзадасы Фейсалмен билік күресіне итерді, бұл Саудтың мәжбүрлі түрде орнынан түсуімен және Фейсалдың патша болып жариялануымен аяқталды. Сауд елден қуылды және кейбір ұлдарының қолдауымен тақты қайтарып алуға сәтсіз әрекет жасады. Ол 1969 жылы Грекияның Афина қаласында қайтыс болды.

King of Saudi Arabia from 1953 to 1964

Saud bin Abdulaziz Al Saud (سعود بن عبد العزيز آل سعود; 15 January 1902 – 23 February 1969) was King of Saudi Arabia from 9 November 1953 until his abdication on 2 November 1964. During his reign, he served as Prime Minister of Saudi Arabia from 1953 to 1954 and from 1960 to 1962. Prior to his accession, Saud was the country's crown prince from 11 May 1933 to 9 November 1953. He was the second son of King Abdulaziz, the founder of Saudi Arabia. Saud was the second son of King Abdulaziz and Wadha bint Muhammad Al Orair. The death of Saud's elder brother, Prince Turki, in 1919 poised Saud to become his father's successor; King Abdulaziz appointed him as the crown prince of Saudi Arabia in 1933. Saud served as a commander in Abdulaziz's conquests that led to the establishment of Saudi Arabia in 1932. He was the viceroy of Nejd from 1926 to 1932, and he also represented his father in neighboring countries. He played a role in the financial reforms of Saudi Arabia, preparing the first state budget in 1948 and establishing the Saudi Central Bank in 1952. Saud also oversaw the country's infrastructural development. Upon his father's death in 1953, Saud ascended the throne and reorganized the government. He founded the convention that the king of Saudi Arabia presides over the Council of Ministers. Saud sought to maintain friendly relations with the United States, whilst also supporting other Arab countries in their conflicts against Israel. Under his reign, Saudi Arabia joined the Non Aligned Movement in 1961. However, Saud's inability to counter the Saudi national debt brought him into a power struggle with his half brother and crown prince, Faisal, culminating in the forced abdication of Saud and the proclamation of Faisal as king. Saud went into exile and made an unsuccessful attempt, supported by some of his sons, to take back the throne. He died in Athens, Greece, in 1969. Major events1954The first five years plan announced by King Saud in his speech no. 6499/1/20/51954The formation of the "Saudi Arabian Naval Transport Company'' in association with Aristotle Onassis.1954The inauguration of the first naval ship "King Saud I" in Hamburg1954The inauguration of the first Islamic Conference in Mecca1955The first Saudi expansion of the Prophet's Mosque in Madina1955The first Saudi expansion of the Great Mosque of Mecca1956Saudi Arabia stopped exporting oil to Britain and France because of the Suez Crisis1956The rejection of King Saud to join "The Baghdad Pact" initiated by London1957King Saud support to Jordan during their political crisis which threatened to topple King Hussein's throne1957 King Saud strong diplomatic efforts at the UN denouncing the Israeli's attempts to obliterate the legal right of navigation in the Gulf of Aqaba1957King Saud diplomatic efforts to mediate between Syria and Turkey1957The USA causes the fall of oil price1957 Saudi Arabia became a member of the International Monetary Fund1957The establishment of the first university in Saudi Arabia (King Saud University)1959 A Royal Pronouncement to establish the General Presidency for Girls Education"1961Establishing OPEC1962Establishing the Muslim League1962Abolishing slavery by King Saud: A royal decree no (3/1/5) was announced with the ten points of reforms to abolish slavery1962 King Saud established Saudi Television1969 He died in Athens, Greece, on 24 January

Негізгі оқиғалар:

1954 жыл: Сауд патшасының №6499/1/20/51 баяндамасында жарияланған алғашқы бесжылдық жоспар.
1954 жыл: Аристотель Онассиспен бірлесіп «Сауд Арабиясының теңіз көлігі компаниясының» құрылуы.
1954 жыл: Гамбургте «Сауд патшасы I» атты алғашқы теңіз кемесінің ашылуы.
1954 жыл: Меккедегі алғашқы ислам конференциясының ашылуы.
1955 жыл: Меккедегі Пайғамбар мешітінің алғашқы сауд кеңейтілуі.
1955 жыл: Меккедегі Ұлы мешіттің алғашқы сауд кеңейтілуі.
1956 жыл: Сұэц дағдарысы салдарынан Сауд Арабиясы Ұлыбритания мен Францияға мұнай экспорттауды тоқтатты.
1956 жыл: Сауд патшасының Лондон бастаған «Бағдад келісіміне» қосылуын қабылдамауы.
1957 жыл: Сауд патшасының Иорданияға саяси дағдарыс кезінде патша Хусейннің тағын құлатумен қауіп төндірген жағдайға қолдау көрсетуі.
1957 жыл: Сауд патшасының БҰҰ-да Ақаба шығанағындағы заңды кеме қатынастарын жоюға қатысты Израильдің әрекеттерін айыптау бойынша дипломатиялық күш-жігері.
1957 жыл: Сауд патшасының Сирия мен Түркия арасындағы мәселені шешуге жасаған дипломатиялық әрекеттері.
1957 жыл: АҚШ мұнай бағасының төмендеуіне себеп болды.
1957 жыл: Сауд Арабиясы Халықаралық валюта қорының мүшесі болды.
1957 жыл: Сауд Арабиясында алғашқы университет (Сауд патшасы университеті) құрылды.
1959 жыл: Қыздар білімі саласындағы Бас басқарманы құру туралы патша жарлығы.
1961 жыл: ОПЕК құрылды.
1962 жыл: Мұсылман лигасы құрылды.
1962 жыл: Сауд патшасының құлдықты жою туралы жарлығы (№3/1/5), он пункттен тұратын реформалар жинағымен бірге жарияланды.
1962 жыл: Сауд патшасы Сауд теледидарының құрылуын қадағалады.
1969 жыл: 24 қаңтарда Грекияның Афина қаласында қайтыс болды.

Ерте өмір және білім

Сауд ханзадасы 1902 жылдың 15 қаңтарында Кувейт қаласында дүниеге келді. Абдулазиз бин Абдул Рахманның екінші ұлы, ол атасы Абдул Рахман бин Фейсалдың үйінде туған. Олар қаланың Сикат Иназа ауданында тұрды, отбасы Риядтан қуылғаннан кейін сол жерге қоныстанған болатын. 1902 жылы әкесі Риядты жаулап алғанда, Сауд анасы мен бауырларымен бірге оның ізінен ерді. Сауд ханзаданың туған бауырлары – ханзада Түркі, ханзада Халид, ханзада Абдулла және ханшайым Мунира. Олардың ішінде Халид пен Абдулла жас кезінде қайтыс болды. Ол Бәни Халид тайпасынан шыққан. Сауд ханзадасы бес жасынан бастап шейх Абдул Рахман Әл-Муфарейджден шариғат пен Құранды оқыды. Сонымен қатар, әкесінің жетекшілігімен садақ ату, атпен жүру, тайпалардың тегін білу, бейбіт келісімдерді қалай жасау керектігін, сондай-ақ дәстүрлі араб жолдарымен соғыс өнері, саясат, дипломатия және басқару іліміне үйренді. Оның ресми ұстаздары әкесінің кеңесшілері – Абдулла әл Дамлужи мен Хафиз Вахба болды.

Ерте мансап

Сауд әкесімен бірге көптеген экспедицияларға қатысып, Арабия түбегін біріктіру науқандарында өзі де белсенділік танытты. Оның саяси миссиясының алғашқысы он үш жасында Катарға делегация басқару болды. 1915 жылы Джаррабтағы, содан кейін сол жылдың ішінде Ятабтағы, ал 1919 жылы Трубадағы шайқастарға қатысты. 1925 жылы Меккедегі Альмамаль дағдарысын реттеді. Наджд вице-патшасы ретінде Сауд ханзадасы «Умм әл-Құра» газеті арқылы Ихванға қатысты шектеулерге байланысты әкесіне сын айтты. Бірақ, кейіннен 1929 жылы Сабилла шайқасында Ихван көтерілісін тоқтату үшін күресті. 1933 жылдың 11 мамырында Сауд мұрагер ханзада болып тағайындалды, бұл туралы «Умм әл-Құра» газетінде жарияланды. Оның інісі Мұхаммед бин Абдул Рахман Саудқа мұрагер ханзада ретінде адалдық серт бермеді және жиын алдында Эр-Риядтан Меккеге кетіп қалды. Келесі жылы патша Абдулазиз екі әскери экспедиция ұйымдастырды; олардың бірін мұрагер ханзада Сауд басқарды, ол Нажранды қайтарып алып, Йеменнің солтүстік-батыс таулы аймақтары арқылы жасырын түрде ілгеріледі. Йеменмен соғыс аяқталғаннан кейін Абдулазиз Саудты шетелге саяхаттауға ынталандырды. Әкесінің кеңесшісі Фуад Хамза, дәрігер доктор Медхат Шейх әл-Ард және басқаларымен бірге ол Трансжордания, Палестина, Ирак, Египет және Еуропаға сапар шекті, 1937 жылы король Георг VI мен королева Елизаветаның таққа отыруына қатысты. Сауд жас Ирак патшасы Газимен жақын достық қарым-қатынас орнатты және Трансжордания әмірінен (кейін Иордания королі Абдулла I) мақтау алды, ол оған: «Оның мінезі Арабия түбегінің ең таңдаулы және таза қасиеттерін бейнелейді» деді. Бахрейн мен Катар арасындағы дағдарыс туғанда, Сауд 1937 жылдың желтоқсанында олардың арасындағы келіспеушіліктерді реттеуге көмектесу үшін Катарға барды. Одан кейін екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде басқа да сапарлар жасады. Соғыстан кейін Палестинада еврей мемлекетінің құрылуының алдында, 1946 жылы Египеттегі Иншаста әртүрлі араб мемлекеттерінің басшылары Египет королі Фаруктың төрағалығымен жағдайды қарастыру үшін бас қосты. Саудты әкесі өзін және елін өкілдік ету үшін тағы да таңдады, сондай-ақ «Палестина мәселесі – барлық арабтардың мәселесі, тек палестиналықтардың ғана емес» деп жариялаған танымал резолюцияны қабылдауға қатысты. 1947 жылы Сауд АҚШ-қа сапар шегіп, президент Гарри С. Трумэнмен кездесті, сондай-ақ Ұлыбритания, Франция және Италия басшыларымен кездесіп, оларға әкесінің көзқарасын және палестиналықтардың құқықтарын бұзудың қабылдануы мүмкін еместігін жеткізді. Саудтың сапарларынан кейін ол кірістер мен шығыстардың артуын ескере отырып, елді жаңғырту және реформалау қажеттігіне ерекше назар аударды, бұл елді басқару және қаржысын басқару салаларына қатысты. Бірқатар достық елдерден, негізінен АҚШ-тан кеңес және сарапшы көмегін сұрағаннан кейін, Сауд риалы АҚШ долларына байланысты болды және жаңартылған Қаржы министрлігінде құрылымдық, нормативтік және рәсімдік реформалардан басқа, 1952 жылы Сауд Арабиясының Ақша Агенттігі (САМА) құрылды. Әлемдік тәжірибеге сәйкес, 1948 жылы алғашқы рет тиісті жылдық мемлекеттік бюджет жарияланды және жоғарыда аталған орталық банктік орган – САМА құрылғаннан кейін 1952 жылға арналған үшінші Сауд Арабиясының ұлттық бюджеті халықаралық стандарттарға сәйкес келді. Осы кезеңде техникалық ынтымақтастық, негізінен 1952 жылы 35 сарапшының келуі түрінде және Корольдікте жоспарланған экономикалық өсуді қамтамасыз етуге бағытталған, айтарлықтай күшейді. Қаржылық және әкімшілік реформалардан басқа, принц Саудтың Абдулазизге ұсынған есебінде, Корольдік үшін діни және экономикалық тұрғыдан маңызды, паломниктікке арналған жағдайларды жақсарту, сумен жабдықтау, жолдар, радио хабарларын тарату, денсаулық сақтау, коммуналдық шаруалар, порттарды жақсарту, кеденді қайта ұйымдастыру және жоғары білім беру сияқты көптеген маңызды инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру ұсынылды. Сауд 1947 жылғы хаж кезінде Джидда мен Мекке арасындағы асфальтталған жол жоспарларын жариялады, ал жақын маңдағы Вади Фатимадан Джиддаға су жеткізу жобасын 1947 жылдың қарашасында ресми түрде іске қосты. 1950 жылғы хаж кезінде Мекке колледжі құрылды, ол кейіннен кеңейтіліп, Умм әл-Құра университеті болып аталды. Бұл реформалардың көптегені, мемлекеттік басқару жүйесін толыққанды қайта ұйымдастырумен бірге, жаңа немесе қолданыстағы министрліктер мен ведомстволарды құру немесе қайта құру арқылы, және 1952 жылдың 19 қазанында оның мөрімен бекітілген жарлық арқылы «Мұрагер ханзаданың реформалары» деп аталды. Бұл реформалар Абдулазиздің 1953 жылдың 9 қарашасындағы қайтысынан кейін және Саудтың патша ретіндегі билігі кезінде одан әрі дамытылып, жетілдірілді және іске асырылды. Меккедегі дәстүрлі Кеңес, Мәжіліс әш-Шұра немесе Сауд Арабиясының Кеңес Ассамблеясы 1952 жылдың 17 қарашасында кеңейтілді. Бұрын, 1953 жылдың 19 қазанында Абдулазиз Саудты алғашқы Сауд Кабинетінің премьер-министрі етіп тағайындады. Одан бұрын, ол 1953 жылдың 25 тамызында Сауд Арабиясының Қарулы күштері мен Ішкі қауіпсіздік бөлімшелерінің Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Осы кезеңде Сауд Арабиясының Қарулы күштері, соның ішінде Әуе күштері, американдық көмекпен кең ауқымда жаңғыртылды. Сауд Арабиясының әуе компаниясының паркі паломниктік орындарына және кері жолға, сондай-ақ Корольдік ішінде паломникті тасымалдауды жеңілдету үшін төрт жаңа «Sky Masters» ұшағын сатып алу арқылы кеңейтілді. 1953 жылдың 10 маусымында Сауд әкесінің келісімімен Мединадағы Пайғамбар мешітін кеңейту және жаңартуға арналған негізгі тас қалады. Бұрын, сапардан кейін ол Абдулазизге осы қадамды қабылдау қажеттігі туралы ұсыныс жасады, оған ол келісім берді.

Saud accompanied his father on his many expeditions and, participated in several campaigns during the unification of the Arabian Peninsula. His first political mission was at the age of thirteen, leading a delegation to Qatar. The first battle he fought was at Jarrab in 1915, followed by one at Yatab in the same year, then Trubah in 1919. In 1925, he stopped the Almahmal crisis in Mecca. During his tenure as viceroy of Najd Prince Saud criticized his father due to the limitations on the Ikhwan through the newspaper Umm Al Qura. However, he later fought to stop the Ikhwan revolt at the battle of Sabilla in 1929. On 11 May 1933, Saud was appointed Crown Prince which was announced in Umm Al Qura newspaper. His uncle Muhammad bin Abdul Rahman did not pledge his allegiance to Saud as crown prince and before the gathering he left Riyadh for Mecca. The following year, King Abdulaziz sent two military expeditions; one of them was led by Crown Prince Saud, who regained Najran and advanced secretly through the rugged mountains in the northwest part of Yemen. Following the end of the war with Yemen, Abdulaziz decided to encourage Saud to travel abroad. Accompanied by his father's adviser Fuad Hamza and physician Dr. Medhat Sheikh el Ard and some others, he visited: Transjordan, Palestine, Iraq, Egypt and Europe where he represented his father at the coronation of King George VI and Queen Elizabeth in 1937. Saud struck a warm friendship with the young King Ghazi of Iraq, and earned plaudits from the Amir of Transjordan (later King Abdullah I of Jordan), who said to him: "in his character, he represented the choicest and purest of the traits and attributes of the Arabian Peninsula." When a crisis erupted between the neighboring Bahrain and Qatar, Saud visited the former in December 1937 in order to help sort out their differences. This was followed by other visits to the until the eve of the Second World War. After the war, when the establishment of a Jewish state in Palestine appeared to be imminent, and leaders of the various Arab States met at Inshas in Egypt during 1946 in order to review the situation under the Chairmanship of King Farouk of Egypt, Saud was again selected by his father to represent him and his country, and participated in the adoption of the famous resolution that declared that: "The Palestinian cause is the cause of all Arabs and not merely the Palestinians". In 1947, Saud visited the United States and met with President Harry S. Truman, and also met with leaders in Britain, France, and Italy, in order to acquaint the policymakers with his father's views and the unacceptability of the infringement of the rights of the Palestinians. Following Saud's visits, he concentrated on the first areas to be deemed in sore need of modernization and reform in view of increasing revenues and expenditures, these were the governance and handling the country's finances. After seeking advice and expert help from a number of friendly countries, primarily the US, the Saudi riyal was linked to the United States Dollar and apart from structural, regulatory, and procedural reforms within a revamped Ministry of Finance; a Central Bank under the name of the Saudi Arabian Monetary Agency (SAMA) was established during 1952. In keeping with universal practice, a proper annual state budget had first been issued during 1948 and following the establishment of the above central banking body, SAMA, the third Saudi national budget for the year 1952 complied with internationally observed standards. During this period, technical co operation, primarily in the guise of the arrival of 35 experts during 1952 and aimed at generating planned economic growth within the Kingdom also received a major boost. Apart from financial and administrative reforms, the report presented to Abdulaziz by Prince Saud, had commended the implementation of a whole range of vital infrastructure projects relating to the improvement of facilities for the Pilgrims, so important to the Kingdom from a religious and economic point of view, water supply, roads, broadcasting service, health, municipal affairs, port improvements, customs reorganization, and higher education. Plans for the paved road between Jeddah and Mecca had been announced by Saud during the Hajj of 1947, and the project for bringing water from the nearby Wadi Fatimah to Jeddah was also inaugurated by him shortly during November 1947. The Hajj of 1950 witnessed the establishment of the Mecca college that was later to be expanded and renamed Umm al Qura University. Many of these reforms, along with the complete reorganisation of the system of public administration, through the establishment or restructuring of new or existing ministries and departments, and conceived and recognised as the "Crown Prince's Reforms", issued from his Office by a Decree under his seal on 19 October 1952, were destined to be developed, built upon and some even implemented after the demise of Abdulaziz on 9 November 1953 and during Saud's reign as King. The traditional Consultative Council in Mecca, the Majlis ash Shura or Consultative Assembly of Saudi Arabia was expanded on 17 November 1952. Earlier, on 19 October 1953, Abdulaziz had also appointed Crown Prince Saud as prime minister for the first Saudi Cabinet. Before that, he appointed him as Supreme Commander of the Armed Forces and Internal Security Units on 25 August 1953. During this period, the Armed Forces of Saudi Arabia, including the Air Force, were modernized on a large scale with American assistance. The Saudi Arabian Airlines fleet was also expanded by the purchase of four new 'Sky Masters' to primarily facilitate the transport of Pilgrims from their homes to the sites of pilgrimage and back, and also within the Kingdom. On 10 June 1953, Saud with the approval of his father also laid the foundation stone for the expansion and refurbishment of the Prophet's Mosque in Medina. Earlier on, following a visit, he had recommended to Abdulaziz the need for the adoption of this step, which the latter had sanctioned.

Билік

Сауд 1953 жылғы 9 қарашада әкесі Абдулазиздің қайтыс болуына байланысты патшалық таққа отырды. Ол әкесі Абдулазиз патшалықты орнатқан кезден өте өзгеше саяси жағдайда таққа көтерілді. Сауд патшасының негізгі кеңесшілерінің бірі – Абдулазиз әл-Муамар болды.

Ұлттық саясат

Сауд патша жаңа министрлер кеңесіне өзінің бірінші сөзінде, әкесінің билігі әскери жеңістермен ерекшеленгенімен, өзінің билігін "кедейлікке, білімсіздікке және ауруларға қарсы күрес, қасиетті шариғат заңдарын ешқандай ерекшеліксіз барлық адамдарға тең қолдану және күшті армия құру" деп жариялады. Осы міндеттерге лайықты жауап беру және бағдарламасын іске асыруды жеңілдету үшін, ол бастапқыда министрліктер санын екі есеге көбейтіп, білім беру, ауыл шаруашылығы, денсаулық сақтау, сауда және өнеркәсіп салаларының портфелдерін, сондай-ақ 1955 жылы Еңбек және хабар тарату дирекцияларын, мемлекеттік инспекция бюросын, бар болған сыртқы істер, қаржы, ішкі істер, қорғаныс және байланыс министрліктеріне қосты. 1953 жылы министрліктерді, сол кезде Джиддада орналасқан, елдің ресми астанасы Риядқа көшіру туралы шешім қабылданды. Бұл үшін жаңа ғимараттар салу және қызметкерлерге лайықты тұрғын үйлер ұсыну қажет болды. Бұл Риядтың жаңғыруы мен дамуына серпіліс берді. Саудтың жартылай бауыры және мұрагерлік ханзада Фейсал бин Абдулазиз премьер-министр болып тағайындалды, ол бұрынғы сыртқы істер министрі лауазымын сақтап қалды. 1954 жылы Сауд патшаның алғашқы кабинеттік сөзінде айтылғандай, бес жылдық жоспар іске қосылды. Сол жылы Сауд патша шағымдар жөніндегі кеңес құрды, ол 1955 жылы тәуелсіз органға айналды. Кеңесті Сауд патшаның жас туысы Мұсаид бин Абдул Рахман басқарды. Келісім АҚШ мүдделеріне қайшы болғандықтан, ол жат сыртқы күштердің қысымымен тез арада тоқтатылды. 1958 жылдың мамыр айында ол министрлер кабинетінің міндеттері мен жауапкершілігін нақтылады. 1960 жылы Сауд патша қыздарды діни білім беруге арналған мектептер ашылатынын мәлімдеді, онда Құран, ақида, фиқһ сияқты пәндермен қатар, ислам дәстүріне сай үй шаруашылығын жүргізу, балаларды тәрбиелеу және тәртіпке келтіру сияқты басқа да ғылымдар оқытылатын болады.

King Saud announced to the new council of ministers in his very first speech as King, that, while his father's reign was noted for military conquests, he intended his reign to be "a war on poverty, ignorance, and disease with the equitable application of the dictates of the holy Sharia laws to all without exception, and the creation of a strong army". In order to cope adequately with the responsibilities of this challenge, and facilitate realistically the implementation of his programme he initially doubled the number of ministries to ten by adding the portfolios of education, agriculture, health, commerce, and industry, plus two directorates: Labour and broadcasting and the bureau of public inspection in 1955, to the existing ministries of foreign affairs, finance, interior, defence, and communications. In 1953, the decision had already been taken to move the ministries, then located in Jeddah, to Riyadh, the country's official capital. This had called for the construction of suitable new buildings and the provision of adequate housing for employees. This was an ignition point for Riyadh's modernization and development. Saud's half brother and crown prince, Faisal bin Abdulaziz, was appointed prime minister while retaining his former portfolio of foreign minister. A five years plan was started, as mentioned in King Saud's first cabinet speech in 1954. The same year King Saud established the Grievance Board which was attached to the council of ministers which became an independent body in 1955. The board was headed by Musaid bin Abdul Rahman, a young uncle of King Saud. Given that the agreement was not in favor of the US interests it was soon terminated as a result of foreign pressures. He clarified the duties and responsibilities of the cabinet minister in May 1958. He declared in 1960 that schools would be established to educate girls in religious matters, including Quran, creed, and fiqh as well as in other sciences which were acceptable in Islamic tradition such as house management, and raising and disciplining children.

Сыртқы қатынастар

Сауд патшасы аймақтық, араб, ислам және халықаралық саяси аренада ең маңызды рөл атқарды. Өзінің әлемдік турнелерін елдің өңірлерін аралап болғаннан кейін бастады. Стратегиялық және саяси мақсаттармен араб және достық елдерге сапарлады. 1954 жылы Египеттен бастап, содан кейін Кувейт, Бахрейн, Иордания, Йемен және Пәкістанға барды. Оның жалғыз мақсаты – «әлемдегі барлық мұсылмандарды біріктіру» екенін жариялады, осылайша олар бір күшті организмдей болады. Сауд патшасы АҚШ пен КСРО арасында бейтараптық саясатын қолдады, бұл туралы Үндістанға ресми сапары барысында премьер-министр Джавахарлал Нерумен жан-жақты талқылады. Ол аймақты тек шетелдік мүдделерге қызмет ететін коалициялар мен блоктардан босатуға тырысты, сондықтан Бағдад келісіміне қосылудан бас тартты. Батыстың қысымына қарамастан, 1956 жылғы наурызда Каирде президент Гамаль Абдель Насер және Сирия президенті Шукри аль-Куватлимен кездескен кезде қауіпсіздік және қорғаныс мәселелері бойынша бірлескен мәлімдеме жасады, бұл қаржы, экономикалық және даму салаларындағы басқа келісімдермен сәйкес келді. 1955 жылғы қарашада Сауд патшасы Сирияға бес жылға 16 миллион долларлық несие берді. Ауыл шаруашылығы өнімдерін импорт-экспорт лицензиясынан және кедендік баж салығынан босатуға келісті. 1955 жылы Израильдің Иорданияға шабуыл жасауына байланысты Сауд патшасы Мысыр, Сирия, Ливан және Иорданияның әскери басшыларын Риядқа шақырып, агрессияға қарсы іс-қимыл жолдарын талқылады. Иорданияның Ұлттық гвардиясы мен қарулы күштерін нығайтуға қажетті барлық шығындарды көтеруге келісті. Ол сондай-ақ Францияға қарсы Алжир революциясын дипломатиялық және қаржылық тұрғыдан қолдады. Сауд патшасы революцияға қаржы жинауға шақырып, 1,2 миллион доллар жиналды. 1956 жылы үкімет осы соманың 1 миллион долларын берді, ал қалған ақша жыл сайын берілді. Сауд патшасы Алжирге көмек көрсетуді жалғастырып, 1962 жылы тәуелсіздік алғанға дейін оны қорғады. Йеменнің имамы Ахмад бин Яхья Мысыр, Сауд Арабиясы және Сириямен бірлескен қорғаныс келісімін жасасқанда арабтардың бірлігіне қол жеткізуге бағытталған күш-жігерге қосылды. Бұл оқиға имамның Сауд патшасы, президент Гамаль Абдель Насер және президент Шукри аль-Куватлимен 1956 жылғы 21 сәуірде өткен кездесуінен кейін, Сауд Арабиясы мен Йемен арасындағы Джидда келісімінен кейін болды. 1956 жылғы 26 шілдеде Суэц каналы компаниясының мемлекеттендірілуінен кейін араб елдеріне қолдау көрсетуін жалғастырды, бірақ Мысыр үкіметі онымен Сириямен кеңеспеді, бұл оның күтулеріне қайшы келді. 1956 жылғы 20 қыркүйекте Даммамда өткен кездесуден кейін Ирак патшасы Фейсал II-мен қарым-қатынасын жақсартты. Осыдан кейін сол айда және сол жерде президент Гамаль Абдель Насермен және Сирия президенті Шукри аль-Куватлимен кездесті, онда ол осы дағдарыстағы египеттік ұстанымды толық қолдайтынын растады. Ұлыбритания, Франция және Израильдің 1956 жылғы 29 қазанда каналды мемлекеттендіру салдарынан Мысырға шабуыл жасауына жауап ретінде Сауд патшасы жалпы жұмылдыруды жариялады және жауынгерлік кеңселерді ашуға бұйрық берді. Мысыр үкіметіне толық көмек көрсетіп, операцияларды жеке бақылады және Мысырдың ұшақтарын қорғау үшін елге қабылдады. Бірінші болып әскерге Фахд бин Абдулазиз, Сұлтан бин Абдулазиз, Салман бин Абдулазиз және Сауд патшасының ұлы Фахд бин Сауд, сондай-ақ көптеген ханзадалар жазылды. Ұлыбритания және Франция үкіметтеріне қысым көрсету мақсатында бұрын-соңды қолданылмаған қаруды қолданды – мұнай экспортын тоқтатты, британдық және француз танкерлеріне, сондай-ақ осы екі елге Сауд Арабиясының мұнайын тасымалдайтын басқа да танкерлерге тыйым салды. Ол сондай-ақ Англия мен Франциямен қарым-қатынасын үзді. Сауд патшасы бұл экономикалық қаруды алғаш рет қолданды, бірақ ол мұндай шараның ұлттық экономикаға тигізетін салдарынан хабардар болды. Соғыс аяқталғаннан кейін де, агрессияның салдарынан құтылу үшін қолдауын сақтады. Порт-Саид құрбандарына көмек көрсету үшін Мысырдың Қызыл Жарты ай қорына 2 миллион саудиялық риал көмек берді. Сауд патшасы аймақты саяси және қорғаныс блоктарынан азат етуді жалғастырды, олар тек бір үлкен державаны екіншісіне қарсы қолдауға бағытталған. Мұнайды табу және өндірудің нәтижесінде бірнеше салаға сүйенген америкалық жүйемен тығыз қарым-қатынасқа қарамастан, ол АҚШ-тың Дхахран әуежайын пайдалануға рұқсат беруді жою туралы ойлады, бұл АҚШ-қа қысым көрсету мақсатында жасалды. Елінің АҚШ-пен дәстүрлі түрде тығыз байланысы бар екенін, сондай-ақ коммунизмге және ислам сенімдеріне қарсылық танытқанына қарамастан, ол 1955 жылғы Бағдад келісіміне (кейін Орталық келісім ұйымы – CENTO) қосылудан бас тартты, бұл аймақтағы коммунистік ықпалдың кеңеюіне қарсы бағытталған, Ирак, Иран, Түркия, Пәкістан және Ұлыбританияның қатысуымен. Иордания және Сирия да келісімге қосылуға ниеттенген, бірақ саяси және қаржылық қысым арқасында одан бас тарды. АҚШ президенті Дуайт Д. Эйзенхауэр Сауд патшасын 1957 жылы АҚШ-қа ресми сапармен шақырды, өйткені ол Сауд патшасының Таяу Шығыс және ислам елдерінде коммунизмді тоқтату және күресу доктринасын іске асыруда маңызды рөл атқарады деп сенді. Сапарға шақыру алғаннан кейін Сауд патшасы Каирде президенттер Гамаль Абдель Насер және Шукри аль-Куватлимен кездесті. Үш көшбасшы Эйзенхауэрді Израиль үкіметін Ақаба шығанағына қарап тұрған Шарм-эль-Шейхті эвакуациялауға және барлық шекаралардағы бұрынғы келісімдер шегіне қайтаруға көндіруге тырысуға келісті. Ол Израильмен соғысқан елдерге қолдау көрсетуін жалғастырды және Иорданияның қаржылық жағдайын жеңілдету үшін Мысыр және Сирия президенттерімен, сондай-ақ Иордания патшасы Хусейнмен он жылдық келісімге қол қойды. Египеттік және саудтық қаржылық көмек әр елден бес миллион египет фунтын құрады. Ол сондай-ақ АҚШ президентімен Сауд Арабиясы, Оман және Абу-Даби шекаралары арасындағы мұнай аймағы – Аль-Бурайми оазисін қорғау бойынша Ұлыбританиямен болған дауын талқылады. Аль-Бурайми оазисі мәселесі әкесі патша Абдулазиздің тұсында көтерілген және әлі де шешілмеген мәселелердің бірі болды. Бірнеше қақтығыстан кейін мәселе халықаралық арбитражға жіберілді. АҚШ президентінің шақыруын қабылдағаннан кейін жақсы қарсы алынды, бірақ Нью-Йорк мэрі Роберт Ф. Вагнер-младший патшаның ұлттық және ислам саясатынан кейін оны қарсы алудан бас тартты. Сауд патшасы швед азаматы, БҰҰ Бас хатшысы Даг Хаммаршельдтің ұйымдастырған банкеті барысында маңызды сөз сөйледі, онда ол БҰҰ хартасы мен оның өкілеттіктеріне сәйкес араб елдерінің наразылықтарының әртүрлі аспектілерін атап өтті. Ол барлық елдерді хартаны бағалауға және оны толыққанды жүзеге асыруға шақырды, сондай-ақ Суық соғыстың салдары мен нәтижелерін атап өтті. Вашингтонда АҚШ президентімен 1957 жылғы 2 ақпандағы келіссөздері барысында АҚШ президенті өзінің доктринасының қағидаларын және мақсаттарын, «Эйзенхауэр доктринасы» деп белгілі болды, және Таяу Шығыс пен ислам елдерінде коммунистік қозғалысқа қарсы күресте АҚШ-тың сенімді серігі және көрнекті араб және мұсылман көшбасшысы ретінде оның рөлін түсіндірді. Осы схема аясында Дуайт Д. Эйзенхауэр 1957 жылғы 24 қаңтарда Сауд үкіметіне 25 миллион долларлық несие ұсынды. Қайта жауап ретінде Сауд патшасы Ұлыбританиямен күресу үшін КСРО-дан әскери көмекке бас тартылғанын түсіндірді және арабтарды КСРО-ға жүгінуге итергені – Ұлыбританияның саясаты екенін айтты.

King Saud played a role of utmost importance on the regional, Arab, Islamic, and international political stages. He started his worldwide tours after finishing touring of his country's regions. He visited Arab and friendly countries for strategic and political purposes. He began his tour in 1954 in Egypt, followed by Kuwait, Bahrain, Jordan, Yemen, and Pakistan. He announced that his sole purpose was to "unify Muslims all over the world" so they would be like one strong body. King Saud believed in a non alignment policy between the United States and the Soviet Union, which he discussed thoroughly with Prime Minister Jawaharlal Nehru during an official visit to India. He also strove to keep the region free from coalitions and blocs that only served foreign interests and thus he refused to join the Baghdad Pact. Despite pressure exerted from the West, he approved upon meeting President Gamal Abdel Nasser and the Syrian President Shukri al Quwatli in Cairo in March 1956 of making a joint statement regarding their understanding of security and defense matters, that coincided with other agreements in the financial, economical and development area. In November 1955, King Saud granted a 16 million dollars loan to Syria for five years. He agreed to exchange products and exempt agricultural products from import export license and custom duties. With the continuous Israeli assault on Jordan in 1955, King Saud invited military leaders of Egypt, Syria, Lebanon and Jordan to Riyadh in order to discuss procedures to counter the aggression. He agreed to cover all expenses of reinforcing Jordan's National Guard and armed forces. He also supported the Algerian revolution against France, diplomatically and financially. King Saud made a statement inviting people to donate money for the revolution; the donations amounted to $1,200,000. The government donated one million dollars of that amount in 1956, and the rest of the donations were granted yearly. King Saud kept granting donations to Algeria and kept defending it until it established its independence in 1962. Imam Ahmad bin Yahya of Yemen joined the Arab endeavors to unify their ranks when he signed the joint defense agreement with Egypt, Saudi Arabia, and Syria. This event took place after the Imam's meeting with King Saud, President Gamal Abdel Nasser, and President Shukri al Quwatli on 21 April 1956, following the Jeddah Pact between Saudi Arabia and Yemen. Maintaining his support to the Arab countries after the nationalization of the Suez Canal Company on 26 July 1956, although the Egyptian Government did not consult him as it did with Syria in taking that decision contrary to his expectations as a military ally. He succeeded in strengthening his relation with King Faisal II of Iraq after a meeting held in Dammam on 20 September 1956. It was followed that same month and in the same place by a meeting with President Gamal Abdel Nasser and the Syrian President Shukri al Quwatli during which he confirmed his total support for the Egyptian stand in this crisis. When Britain, France, and Israel invaded Egypt on 29 October 1956 as a result of the nationalization of the canal, King Saud declared a general mobilization and ordered the opening of enlistment offices. He offered total assistance to the Egyptian government, personally supervising operations and welcoming Egyptian combat planes into his country for their protection. Among the first to enlist were Fahd bin Abdulaziz, Sultan bin Abdulaziz, Salman bin Abdulaziz and King Saud's son Fahd bin Saud, along with many other princes. As a means of exerting pressure on the British and French governments, he used a weapon never used before, when he blocked oil exports, banning all British and French tankers and other tankers carrying Saudi oil to these two countries. He also broke off relations with Britain and France. King Saud had used this economic weapon for the first time although he was aware of the possible repercussions of such a procedure on the national economy. He sustained his support after the war so as to remove the aftermath of the aggression. He offered generous contributions, including 2 million Saudi riyals to the Egyptian Red Crescent to help victims of Port Said. King Saud was still keen on keeping the region free of political and defense blocs that only support a superpower against another. Despite his solid relations with the American system, on which he relied in several areas because of the oil discovery and production, he seriously thought of canceling the American access for using Dhahran airport as a means of exerting pressure on the United States of America. Despite traditionally intimate ties of his country with the United States of America, and the ingrained alienation of communism and Islamic beliefs, he refused to join the American sponsored the Baghdad Pact of 1955, (later on the Central Treaty Organisation – CENTO), – aimed at opposing the expansion of Communist influence in the region, despite the involvement of the fellow Arab State of Iraq in it, along with Iran, Turkey, Pakistan and Britain. Jordan, which also was keen to join the Pact and Syria as well, had been discouraged from doing so with the aid of political and financial pressure. President of the United States Dwight D. Eisenhower invited King Saud to undertake an official visit to the U. S. in 1957 since he believed that King Saud played a crucial role in implementing his doctrine of deterring and fighting communism in the Middle East and the Islamic countries. Once King Saud received the invitation he convened with Presidents Gamal Abdel Nasser and Shukri al Quwatli in Cairo in January 1957. The three leaders agreed to try to convince Eisenhower to pressure the Israeli government to evacuate occupied Sharm El Sheikh that overlooks the Gulf of Aqaba and to withdraw to the borders of the previous truce on all frontiers. He maintained his support to the countries at war with Israel, and signed a ten year agreement with the Egyptian and Syrian presidents and with King Hussein of Jordan to ease Jordan's financial burdens as a result of this conflict. The annual Egyptian and Saudi financial assistance added up to five million Egyptian pounds from each of the two countries. He also discussed with the American President his dispute with Britain over the Al Buraymi Oasis, an oil zone between the frontiers of Saudi Arabia, Oman and Abu Dhabi which was under British protection. The issue of the Al Buraymi Oasis was one of the issues that had been raised since the reign of his father King Abdulaziz and was still pending. After several clashes, the case went to international arbitration. When he accepted the American president's invitation to the United States he received a good welcome, but the Mayor of New York, Robert F. Wagner, Jr., refused to welcome the King because of his national and Islamic politics. King Saud delivered an important speech during the banquet held by Dag Hammarskjöld, the Swedish UN Secretary General in which he addressed the different aspects of the Arab complaints, in accordance with the UN charter and its powers. He invited all countries to value the charter and implement it in full; he also addressed the outcomes and repercussions of the Cold War. During his negotiations with the American president in Washington on 2 February 1957, the American President explained the principles and objectives of his doctrine, known as the Eisenhower Doctrine, and the effective role that he expected of him as a powerful friend of the United States of America and as an eminent Arab and Muslim leader in fighting the communist movement invading the Middle East and the Islamic countries. Within this scheme, Dwight D. Eisenhower offered a 25 million dollar loan to the Saudi Government on 24 January 1957. In return, King Saud explained that he had refused Soviet Union military aid to fight Britain and that Britain's policy was what urged the Arabs to seek the Soviet Union's help. He also stressed that the "non aligned" countries in the region were benefiting from Soviet aid more than the American allied countries were benefiting from American aid. He considered that this aid should double if the American President wished to succeed in his endeavors. King Saud asked Dwight D. Eisenhower to exert pressure on Israel to withdraw from the occupied territories of Palestine and settle the Palestinian cause, and to convince France to reach a settlement regarding the independence of Algeria. On the other hand, he promised to inform the Arabs of the Eisenhower Doctrine and its purposes; and to inquire about the Arab reaction on the official and officious levels before making any commitments. King Saud explained to the American President that a large bulk of his country's budget was allocated to development projects and to the five year plan and that he needed military aid before being able to play any role expected from him in fighting Communism. The American government agreed to give him a 250 million dollar loan and all kinds of land, sea, and air weaponry, and to train the Saudi army on how to use them. In return, the American government was to be granted facilities to use Dhahran airport for five years, after which it would be returned with all its equipment to the Saudi Government in 1962. Before briefing his Arab peers about the results of this visit and the Eisenhower Doctrine, King Saud visited Spain, Morocco, Tunisia and Libya and informed them of these results. In February 1957 he met the leaders of Egypt, Syria, and Jordan in Cairo and informed them of Dwight D. Eisenhower's objectives. Under the influence of Egyptian President Gamal Abdel Nasser and the Syrian President Shukri al Quwatli, King Saud, wanting to support a unanimous Arab stand, decided to back up the Egyptian and Syrian Presidents in their decision not to contribute to the Eisenhower Doctrine. When the Republic of Iraq decided to annex Kuwait in 1961 under Abd al Karim Qasim, King Saud protested in international forums, declaring "any action against Kuwait is an action against Saudi Arabia."

Өлім және жерлеу

Сауд патша 1969 жылғы 23 ақпанда Афинада жүрек талмасынан 67 жасында қайтыс болды. Сол күні таңертең Сауд қызы Ножамен бірге ол тұратын қонақ үйіне (Кавури қонақ үйі) жақын жағажайда қысқа серуендеп қайтты. Оның денесі Меккеге, содан кейін Эр-Риядқа жеткізілді, ал жерлеу рәсімі Меккедегі Ұлы мешітте өтті. Ол Риядтағы Әл-Уд зиратында әкесі мен аталарының қабірінің жанына жерленді.