Кіріспе

Театр сахнасы үш жағынан көрермендерге қарай созылады. Театрдағы жылжымалы сахна (платформалық сахна немесе ашық сахна) – көрермендерге үш жағынан созылатын және сахна артымен сахнаның артқы жағынан байланысатын сахна. Мұндай сахна актерлер мен көрермен арасындағы жақындықты арттырады, ал сахна артының мүмкіндіктерін сақтайды. Бұл дөңгелек сахнадан өзгеше, ол барлық жағынан көрерменге ашық, сахна арты жоқ және кіреберіс үшін тек зал ішіндегі немесе сахна астындағы жолдарға тәуелді. Актерлер сахнаға сахна артынан оңай кіре алады, бірақ кейбір театрларда көрермендердің арасымен кіруге арналған есіктер де қарастырылған. Арена сахнасындағыдай, жылжымалы сахнадағы көрермендер спектакльді үш немесе одан да көп жағынан тамашалай алады. Көрермендер әртүрлі бұрыштардан көре алатынын ескере отырып, актерлердің орналасуы, реквизиттер мен декорациялар мұқият жоспарлануы керек, ешқандай көрініс бұғатталмауы тиіс. Мысалы, сахнаның оң жағына қойылған биік арқасы бар кресло, сахнаның сол жағындағы оқиғаны көруге кедеріл келтіруі мүмкін.

Тарих

Батыс театрларындағы ең алғашқы сахна түрі – алға жылға берілген сахна, ол алғаш рет грек театрларында пайда болды, ал оның орналасуын көшпелі театрлар жалғастырды. Елизавета театрының дамуымен, сол дәуірдегі көптеген туындылар, Шекспирдің пьесалары сияқты, Globe театры секілді ашық алға жылға берілген сахнасы бар театрларда қойылды. Бұл сахна түрі ғасырлар бойы қолданыстан шығып, 1937 жылы Орсон Уэллс Федералдық театр жобасы үшін «Доктор Фауст» спектаклін қойғанда қайта жандандырылды. Онда Максин Эллиотт театрында үш қатар орындықтан асып, 20 футқа дейін созылған сахна бөлігі болды. «Бұл қойылым үшін арнайы салынған және Бродвей театрының проскуниум аркасынан шыққан алғашқы сахналардың бірі болуы мүмкін», – деп жазды сыншы Ричард Франс. Кейін режиссер Тайрон Гатри және суретші Таня Мойсейвич қайта жандандырды, ал 1953 жылы Канаданың Стратфорд Шекспир фестивалінде алға жылға берілген сахна қолданылды. Олардың фестиваль театры бастапқыда шатыр астында орналасқан, 1957 жылы тұрақты алға жылға берілген сахнасы бар ғимарат салынғанға дейін. Осы идея негізінде содан бері ондаған басқа да алға жылға берілген сахналар салынды.