Кіріспе
Антарктика флорасы мен фаунасын қорғау жөніндегі келісілген шаралар – Антарктика шартының 1964 жылы Брюссельде өткен үшінші консультативтік мәжілісінде қабылданған қоршаған ортаны қорғау шараларының жиынтығы. Келісілген шаралар 1982 жылдан 2011 жылға дейін Антарктика шарты жүйесінің құрамында ресми түрде қолданыста болды, содан кейін олар күштен шығарылды, себебі бұл қағидалар Антарктика шартына қатысты 1991 жылғы Қоршаған ортаны қорғау хаттамасы сияқты кешірек келісімдермен толығымен алмастырылды. Келісілген шаралар Антарктика шарты жүйесін басқарудағы халықаралық ынтымақтастықты одан әрі дамыту және ғылыми зерттеулер мен барлауды жүзеге асырумен қатар, Антарктиканың табиғи экологиялық жүйелерін қорғауды мақсат етіп қабылданды. Келісілген шаралар – шарты аясында жабайы табиғатты қорғау және қоршаған ортаны қорғауға басымдық беруге жасалған алғашқы әрекеттер болды.
The Agreed Measures for the Conservation of Antarctic Fauna and Flora is a set of environmental protection measures which were accepted at the third Antarctic Treaty Consultative Meeting in Brussels in 1964. The Agreed Measures were formally in force as part of the Antarctic Treaty System from 1982 to 2011, when they were withdrawn as the principles were now entirely superseded by later agreements such as the 1991 Protocol on Environmental Protection to the Antarctic Treaty. The Agreed Measures were adopted in order to further international collaboration within the administration of the Antarctic Treaty System and promote the protection of natural Antarctic ecological systems while enabling scientific study and exploration. The Agreed Measures were the first attempts under the Treaty to prioritise wildlife conservation and environmental protection.
Тарих
1940 жылдардың соңында Антарктикаға қызығушылық күшейді, Антарктика түбегі аймағындағы территория үшін елдер арасында талас туды. Осы елдердің ашық қақтығысқа түсуінен, сондай-ақ Антарктиканың АҚШ пен КСРО арасындағы Суық соғысқа тартылуынан қауіптеніп, Антарктика дипломатиясы және шарттар туралы алғашқы пікірсайыстар басталды. Қатысқан 12 елдің барлығы Антарктика зерттеулері жөніндегі ғылыми комитет (SCAR) мүшелері болды, ол бір жыл бұрын, 1958 жылы құрылған еді. SCAR – Антарктика зерттеулерімен қызығушылық танытқан биологтар және басқа ғалымдардың халықаралық бірлестігі ретінде құрылды, және құрамына Аргентина, Австралия, Бельгия, Чили, Франция, Жапония, Жаңа Зеландия, Норвегия, Оңтүстік Африка, Ұлыбритания, АҚШ және КСРО кірді. SCAR-дың құрылуы және Антарктика шарты ғалымдарға Антарктидадағы табиғатты қорғау шараларын және саясатты қолдауға мүмкіндік берді, нәтижесінде Антарктика фаунасы мен флорасын сақтау жөніндегі Келісілген шараларды әзірлеу туралы алғашқы талқылаулар өтті.
Антарктикалық тұяқтарды қорғау туралы конвенция
Антарктиканың флорасы мен фаунасын қорғау жөніндегі келісілген шаралар 60° оңтүстік ендігінен төмендегі құрлық аумақтарын ғана қамтыды, сондықтан теңізде немесе қалқып жүзетін мұзда қорғау шаралары болған жоқ. 1960 жылдардың соңынан 1970 жылдардың ортасына дейін кеңінен таралған балық аулау практикасы және Антарктика крилінің шамадан тыс аулануы салдарынан бұл мәселе күнделікті өзекті бола бастады. 1978 жылы Антарктика теңізінің тірі ресурстарын сақтау жөніндегі конференция өткізіліп, 1980 жылы Антарктика теңізінің тірі ресурстарын сақтау жөніндегі конвенцияға (CCAMLR) қол қойылды. Бұл – эко жүйені (теңіз жануарларын) жеке түрлер, мысалы, ителкелер сияқты емес, қорғаған әлемдегі алғашқы келісім болды. "Мадрид протоколы" деп белгілі хаттама 1998 жылы күшіне еніп, Антарктидада кен өндіруге немесе минералды ресурстарды пайдалануға тыйым салды. Келісілген шаралардан өзгеше, V қосымша "Антарктиканың ерекше қорғалатын аумақтары" шеңберіне кіретін теңіз аумақтарын да белгіледі. Соңында, Антарктиканың "тарихи орындары мен ескерткіштері" маңызды тарихи мәні бар аумақтар ретінде анықталды және оларды кез келген қатысушы мемлекет ұсына алады. Ұсыныста туристер үшін жануарлар дүниесіне зиян келтірмейтіндей шаралар, сондай-ақ қорғалатын аумақтарға, ғылыми зерттеу объектілеріне және жабдықтарына құрметпен қарау ережелері нақты көрсетілген. Ережелерге сондай-ақ адам қалдықтарын, ластануды және мүліктің бұзылуын, соның ішінде табиғи тастарға сурет салу немесе жазу жазуды болдырмау ережелері де кірді.