Кіріспе

Қытай-Австралия көшпенді құстар туралы келісім (CAMBA) – Австралия мен Қытай арасындағы екіжақты шарт, ол екі ел арасында көшпенді құстар мен олардың мекендеу ортасын қорғау мақсатын көздейді. Келісімнің барлық алты бабында көшпенді құстың қандай екені анықталады, екі келісуші тарапқа да негізгі тыйымдар белгіленеді және екі елдің көшпенді құстар мен олардың қоныс аумақтарын қорғау жөніндегі жауапкершіліктері айқындалады. CAMBA алғаш рет 1986 жылдың 20 қазанында жасалды және 1988 жылдың 1 қыркүйегінде күшіне енді. Бұл баптан кейін Австралия мен Қытай болып табылатын екі келісуші тарап қосымшаны қарап шығуы тиіс және өзара келісім бойынша Келісімді өзгерту мүмкіндігіне ие. Өзгерістерге қосымшадағы 17 түрдің ғылыми атауларын өзгерту, сондай-ақ қызғылт шағала мен суретті қызылқұйрықты алып тастау кірді.

ІІ бап

II бап Қытай мен Австралияға көшіп-қонушы құстарды немесе олардың жұмыртқаларын алуға тыйым салады, егер олардың ішкі заңдарында белгілі бір жағдайларда рұқсат берілмесе. Мұндай жағдайлардың кейбіреулері: егер бұл іс-әрекеттер «ғылыми, білім беру, көбейту» мақсатында немесе Келісімнің мақсаттарына сәйкес келетін басқа да мақсаттар үшін болса, адамдар мен мүлікті қорғау қажет болса немесе II бапта белгіленген аңшылық маусымы кезінде болса. Бұл олардың қой бағу дәстүрінің тарихи бөлігі болып табылады. Осы бапқа сәйкес, екі тарап та көшіп-қонушы құстарды немесе олардың жұмыртқаларын сатуға, сатып алуға немесе айырбастауға құқығы жоқ, бірақ олардың тірі қалуы үшін қажетті көбею қарқынын ескере отырып, осы құстарды аулау критерийін белгілеуге болады.

IV бап

IV бапта екі тараптың да бар күшімен: көшіп-қонушы құстарды қорғауға арналған жағдайлар жасауы, осы құстардың тіршілік ортасын сақтау және жақсарту үшін қажетті шараларды қабылдауы, құстар мен олардың тіршілік ортасына зиян келтірмеуі, сондай-ақ қауіп тудыруы мүмкін жануарлар мен өсімдіктерді бақылап, тексеруі міндетті. Австралия Азияның бірнеше елімен көшіп-қонушы құстар туралы екіжақты келісімдер жасасқан. Бұл 1974 жылы Жапониямен (JAMBA), 1986 жылы Қытаймен (CAMBA) және 15 жылдан астам бұрын, 2006 жылы Корея Республикасымен (ROKAMBA) жасалған келісімдермен басталды. Екіншіден, халықаралық ылғалды жерлер желісін құру мақсатында Рамсар конвенциясымен халықаралық координацияны сақтау қажет. Сонымен қатар, Австралия – Біріккен Ұлттар Ұйымының құрамындағы, көшіп-қонушы құстарды қорғау жөніндегі халықаралық координацияны жақсартуға бағытталған жабайы жануарлардың көшіп-қонушы түрлерін қорғау туралы конвенцияның мүшесі. Австралияның қоршаған орта және энергетика министрлігінің мәлімдемесіне сәйкес, соңғы кезде Австралия Жапония, Қытай және Кореямен жасалған келісімдерге байланысты бастамаларды көрсетіп отыр. Көшіп-қонушы жағалау құстарын қорғау жоспарының енгізілуі – Австралиядағы осы құстарды зерттеу және дамытуға бағытталған ұлттық құрылым болып табылады.

Мәселелер

Көшіп-қонушы құстарды қорғау қажеттілігіне, CAMBA сияқты келісімдерге бірнеше мәселе әсер етеді. Басты қауіптер – ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы, биологиялық ресурстарды пайдалану және табиғи жүйелерді өзгерту. CAMBA құстар мен жұмыртқаларды аулауға тыйым салудан заңдар мен ережелерді ерекшелік ретінде мойындайды, сонымен бірге екі тарапты да осы құстардың мекендеу ортасын қорғау үшін шаралар қабылдауға шақырады. Мюррей-Дарлинг бассейні су жүйесінің аумағын ескере отырып, суды көптеп пайдалану, реттеу және зиянды басқа да әрекеттердің күшеюі құс популяцияларына теріс әсер етіп, экожүйелерге зиян келтіретіні дәлелденді. Көпжақты келісімдердің күрделілігі қорғау шараларының тиімділігін нашарлатады. Халықаралық келісімдердің ерекшелігіне байланысты шешім қабылдау және іске асыру процесі қиынға түседі, себебі әр елдің келісімдерге деген көзқарасы әртүрлі. Заңдық және саяси кедергілерге байланысты ұлттық деңгейдегі күрделілік көшіп-қонушы құстарды қорғауды жүзеге асыруды және тиімділігін бағалауды қиындатады. 1999 жылғы EPBC Заңы арқылы мемлекеттік және федералдық деңгейдегі шараларды үйлестіруді жақсарту және оны заңнамаға енгізу арқылы координацияны күшейту қажеттігі анықталды. Көшіп-қонушы құстарды қорғауды жақсартуға халықтың қатысуы көбінесе шектеулі, себебі үкімет екіжақты келісімдерге көп жүктеледі. Үкіметтер басқа мүдделі тараптармен бірлесіп қолдау шараларын енгізуге бейімделгендіктен, олардың өзі әңгімелесуге қатысты шараларды бастауға құлшынбайды.