Кіріспе
Дөңгелек доға мен түзу сызықпен шектелген аймақ. Геометрияда дөңгелек сегмент немесе диск сегменті (символ: ⌓) – түзу сызықпен дискіден "бөлініп алынған" аймақ. Бұл толық сызық секант деп, ал диск ішіндегі бөлігі хорда деп аталады. Нақтырақ айтқанда, дөңгелек сегмент – шеңберлік доғамен (әдетте π радианнан кем) және оның ұштарын қосатын шеңберлік хордамен шектелген жазық аймақ.
In geometry, a circular segment or disk segment (symbol: ⌓) is a region of a disk which is "cut off" from the rest of the disk by a straight line. The complete line is known as a secant, and the section inside the disk as a chord. More formally, a circular segment is a plane region bounded by a circular arc (of less than π radians by convention) and the circular chord connecting its endpoints.
Формулалар
R – сегмент периметріне кіретін доғаның радиусы, θ – радианмен доғаны қамтитын орталық бұрыш, c – хорда ұзындығы, s – доға ұзындығы, h – сегменттің сагиттасы (биіктігі), d – сегменттің апотемасы және a – сегменттің ауданы. Көбінесе хорда ұзындығы мен биіктігі беріледі немесе өлшенеді, кейде доға ұзындығы периметрдің бір бөлігі ретінде беріледі, ал белгісіздер – аудан және кейде доға ұзындығы. Бұларды хорда ұзындығы мен биіктігінен ғана есептеу мүмкін емес, сондықтан радиус және орталық бұрыш сияқты екі аралық шаманы алдымен есептеу қажет.
Қолданбалар
Аумақтық формуланы жартылай толтырылған көлденең жатқан цилиндр тәрізді резервуардың көлемін есептеуге болады. Дөңгелек жоны бар терезелер мен есіктерді жобалауда c және h ғана белгілі шамалар болуы мүмкін және оларды жобалаушының циркулінің орнатуы үшін R есептеуге қолдануға болады. Толық шеңбер пішіннің толық өлшемдерін фрагменттерден, фрагменттің доғасының ұзындығы мен хордасының ұзындығын өлшеу арқылы қайта құруға болады. Дөңгелек пішіндегі тесіктердің орналасуын тексеруге арналған. Әсіресе, машинамен өңделген өнімдердің сапасын бақылау үшін пайдалы. Дөңгелек сегменттері бар жазық пішіннің ауданы немесе центройын есептеу үшін.