Афғанстан президенті Әшір Ғани: Өмір және саяси жолы

Кіріспе

2014 жылдан 2021 жылға дейін Ауғанстан президенті (1949 жылы туған).

2014 жылы Гани 2014 жылғы Ауғанстан президенттік сайлауында жеңіске жетіп президент болды. Сайлау өте даулы болғандықтан, Гани мен оның қарсыласы Абдулла Абдулла арасындағы келіссөздерді АҚШ жақтап, көмектесті. Гани президент, ал Абдулла бас атқарушы директор болып тағайындалды, билік 50:50 арақатынасында бөлісті. 2020 жылдың 18 ақпанында Гани 2019 жылғы президенттік сайлаудың нәтижесі кешіктіріліп жарияланғаннан кейін қайта сайланды. Ол 2020 жылдың 9 наурызында қызметке кірісті. Президент ретінде Гани өз қарқындылығымен және жарықтандыратын сөздерімен танымал болды. Ол Ауғанстанды технократиялық мемлекетке айналдыруды көздеді, бұл оған жастар мен қалалық тұрғындардың қолдауын әкелді. Оның үкіметі салыстырмалы түрде жас және білімді адамдардан құралды. Гани Талибан көтерілісшілерімен бейбіт келісімге келуге және Пәкістанмен қарым-қатынасты жақсартуға күш салды. Алайда, жемқорлыққа қарсы күрес сияқты көптеген уәделері мен елді Орталық және Оңтүстік Азия арасындағы сауда орталығына айналдыру жоспарлары орындалмады. Сонымен қатар, АҚШ-пен соғысқа қатысты керіспір қарым-қатынас та болды. 2021 жылдың 15 тамызында оның өкілеттігі күрт аяқталды, себебі Талибандар Кабулді басып алды. Гани және оның командасы Ауғанстаннан қашып, Біріккен Араб Әмірліктерінде пана тапты. Кейін ол, одан әрі зорлық-зомбылықтың алдын алу үшін кеткенін, ал қалып, қаза тапса, Ауғанстан тарихына тағы бір қайғылы оқиға қосылар еді деді.

Ерте өмір (19491983)

Ғани 1949 жылдың 19 мамырында Ауғанстан Корольдігіндегі Логар провинциясында кеңсе қызметкері Шах Песанд пен Қандаһарлық Каубаба Лодин отбасында дүниеге келді. Ол Ахмадзай паштун тайпасына жатады.

Білім

Ганидің бастауыш білімінің көп бөлігі Ауғанстанда өтті. Ол Кабул қаласында орта білім алды. Америкалық Қызмет көрсету ұйымы оның шетелдегі алмасу бағдарламасын демеушілік етті. Ол студенттік кеңес құрамында жұмыс істеді. 1973 жылы Ливанның Бейрут американдық университетінен саяси тағылымдар бойынша бакалавр дәрежесін алды. Сол жерде ол болашақ әйелі Руламен танысты. Гани бастапқыда екі жыл қалуды жоспарлағанмен, 1978 жылғы Саур революциясы салдарынан оның көптеген ер адам туыстары түрмеге қамалды. Ол Колумбия университетінде оқып, 1983 жылы мәдени антропология саласы бойынша доктор ғылымын қорғады. Оның диссертациялық жетекшілері Конрад М. Аренсберг, Ричард Буллиет, Мортон Фрид және Роберт Ф. Мерфи болды.

Академиялық мансап (1983-1991)

1983 жылы докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін ол Калифорния университетінде, Берклиде қысқа мерзім оқытты, содан кейін 1983 жылдан 1991 жылға дейін Джонс Хопкинс университетінде доцент болып жұмыс істеді. Оның ғылыми зерттеулері мемлекет құру және әлеуметтік өзгерістерге қатысты болды. 1985 жылы ол Фулбрайт стипендиясы бойынша пакистандық медреселерді зерттеу үшін бір жылдық далалық жұмысын аяқтады.

Кабул университетінің канцлері (2004-2008)

2004 жылдың қазан айында Карзай сайланғаннан кейін Гани оның кабинетіне қосылудан бас тартты және оның орнына Кабул университетінің канцлері болып тағайындалуын сұрады. 2004 жылдың 22 желтоқсанынан 2008 жылдың 21 желтоқсанына дейін Гани Кабул университетінің канцлері қызметін атқарды. Ол талибан үкіметі тұсындағы жылдар бойындағы қақтығыстар мен ұмытылудан кейін университет пен оның ресурстарын қайта жаңғыртуға күш салды. 2005 жылдың қаңтар айында Гани Клэр Локхартпен бірлесіп Мемлекеттік тиімділік институтын құрды және оның төрағасы болды. Институт мемлекеттің рөлі мен басқарудағы ашықтыққа баса назар аударды. 2005 жылдың қыркүйек айында БҰҰ және Дүниежүзілік банкте ұйымның жұмысы талқыланды. Локхартпен бірге ол 2008 жылы «Бұзылған мемлекеттерді жаңғырту: жіктелген әлемді қайта құру аясы» атты кітабын жариялады. 2005 жылы Гани Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы ұйымдастырған Кедейлерді құқықтық қолдау жөніндегі комиссияның мүшесі болды. 2005 жыл бойы Гани әлемнің түкпір-түкпірінде көптеген маңызды сөздер сөйледі, оның ішінде Америка адвокаттар қауымдастығының халықаралық құқық үстемдігі симпозиумы, Трансатлантикалық саясат желісі, Норвегия үкіметінің даму қызметкерлерінің жылдық жиыны, БҰҰ реформасы тақырыбындағы CSIS жиыны, БҰҰ–ЭЫДҰ–Дүниежүзілік банктың әлсіз мемлекеттер жөніндегі жиыны және TED Global. Ол сондай-ақ Financial Times, International Herald Tribune, Los Angeles Times, The New York Times, The Wall Street Journal және The Washington Post газеттеріне сұхбат беріп, мақалалар жариялады. 2006 жылдың соңында Financial Times газеті Ганидің Кофи Аннанның орнын басатын БҰҰ Бас хатшысы болуға басты үміткер екенін жариялады. Ол: «Мен идеялар арқылы жеңіске жетемін деп үміттенемін» деді.

2009 жылғы президенттік сайлау

2009 жылдың қаңтар айында Америкалық Кәсіпкерлік Институтының қызметкері Ахмад Маджидьяр жариялаған мақаласында Ғани 2009 жылғы Ауғанстан президенттік сайлауындағы он бес мүмкін үміткердің тізіміне енді. 2009 жылдың 7 мамырында Әшраф Ғани 2009 жылғы Ауғанстан президенттік сайлауына үміткер ретінде тіркелді. Ғанидің сайлауалды науқаны өкілдік билік, тиімді басқару, дамыған экономика және Ауғанстан халқы үшін жұмыс орындарының ашылуының маңыздылығын баса көрсетті. Басқа негізгі үміткерлерден өзгеше, Ғани Ауғанстан диаспорасынан өз науқанына қолдау көрсетуді және қаржылық көмек беруді сұрады. Ол Мохаммед Аюб Рафиқиді вице-президенттікке кандидаттарының бірі етіп тағайындады және Клинтонның бас штаб-стратегі Джеймс Карвиллді сайлау кеңесшісі ретінде шақырды. Алдын ала нәтижелерге сәйкес, Ғани 38 үміткердің арасында төртінші орынды иеленді, ол дауыстардың шамамен 3 пайызын құрады.

Өткінші кезеңді үйлестіру комиссиясының төрағасы (20102013)

2010 жылдан 2013 жылдың 1 қазанына дейін ол Ауғанстанның транзиттік үйлестіру комиссиясының (TCC) төрағасы болды, ол ISAF/НАТО әскерлерінен Ауғанстанның қауіпсіздік күштеріне билікті беруге жауапты болды. Осы кезеңде ол Ауғанстанды кеңінен аралап шықты. Ғани 2014 жылы президенттікке қатысу үшін 2013 жылдың 1 қазанында лауазымынан кетті. Сайлаудың бірінші турында ешбір кандидат 50%-дан астам дауыс жинамағандықтан, бірінші турдың екі жетекші үміткері Ғани мен Абдулла Абдулла 2014 жылдың 14 маусымында өткен екінші турға қатысты. Екінші турдың алғашқы нәтижелері Ғанидің сайлауда жеңіске жетуге басым үміткер екенін көрсетті. Алайда, сайлауда алаяқтықтар жасалғаны туралы айыптаулар, зорлық-зомбылықпен қорқытулар және оның қарсыласы Абдулла Абдулланың штабынан параллель үкімет құру туралы әрекеттер салдарынан жағдай тұйыққа тірелді. 2014 жылдың 7 тамызында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Керри Кабулға келіп, шамамен 8 миллион дауыстың жан-жақты тексеруін және президент әкімшілігінде маңызды функцияларды атқаратын бас атқарушы директор лауазымын көздейтін ұлттық бірлік үкіметін құру туралы келісімге келуге көмектесті. Біріккен Ұлттар Ұйымының бақылауымен және АҚШ үкіметінің қаржылық қолдауымен үш айлық тексеруден кейін, Тәуелсіз сайлау комиссиясы Ғанидің ұлттық бірлік туралы келісімге қол жеткізгеннен кейін оны президент деп жариялады. Бастапқыда сайлау комиссиясы нақты нәтижелерді ресми түрде жарияламайтынын мәлімдеді. Кейіннен жасалған мәлімдемеде Ғани 55,4% және Абдулла Абдулла 43,5% дауыс жинағаны айтылды, бірақ жеке дауыс беру нәтижелерін жариялаудан бас тартты. 2019 жылдың қыркүйегінде президент Әшраф Ғани қатысқан сайлау митингісінің жанында болған жарылыста 24 адам қаза тауып, 31 адам жарақат алды, бірақ Ғани зардап көрмеді. Ғани 2020 жылдың қыркүйегінде балалардың жеке куәліктеріне әкелерінің атымен қатар аналарының есімдерін де қосуды талап ететін заңға қол қойды, бұл Ауғанстандағы әйелдер құқығын қорғаушы белсенділер үшін үлкен жеңіс деп есептелді. 65 жасында Ғани 1747 жылы Дуррани империясы құрылғаннан бергі ең үлкен жастағы афған билеушісі атанды. 2019 жылы 70 жасында қайта сайланғанда ол Мохаммед Дауд Ханды басып өтіп, қазіргі президенттер арасында ең үлкен жастағы президент болды.

From 2010 to 1 October 2013, he served as chairman of the Afghan Transition Coordination Commission (TCC), which was responsible for transferring power from ISAF/NATO troops to Afghan Security Forces. He travelled across Afghanistan extensively during this time. Ghani resigned his post on 1 October 2013 in order to run for president in 2014. After none of the candidates managed to win more than 50% of the vote in the first round of the election, Ghani and Abdullah Abdullah, the two frontrunners from the first round, contested in a runoff election, which was held on 14 June 2014. Initial results from the run off elections showed Ghani as the overwhelming favourite to win the elections. However, allegations of electoral fraud resulted in a stalemate, along with threats of violence and the formation of a parallel government by the camp of his opponent, Abdullah Abdullah. On 7 August 2014, US Secretary of State John Kerry flew to Kabul to broker a deal that outlined an extensive audit of nearly 8 million votes and formation of a national unity government with a new role for a chief executive officer who would carry out meaningful functions within the president's administration. After a three month audit process, which was supervised by the United Nations with financial support from the U. S. government, the Independent Election Commission announced Ghani as president after Ghani agreed to a national unity deal. Initially, the election commission said it would not formally announce specific results. It later released a statement that said Ghani managed to secure 55.4% and Abdullah Abdullah secured 43.5% of the vote, although it declined to release the individual vote results. In September 2019, an explosion near an election rally attended by President Ashraf Ghani killed 24 people and injured 31 others, but Ghani was unhurt. Ghani signed a law in September 2020 requiring mothers' names to be added to children's ID cards, in addition to fathers' names, which was seen as a win for women's rights activists in Afghanistan. At age 65, Ghani became the oldest inaugurated Afghan ruler since the foundation of the Durrani Empire in 1747. At his 2019 re election, at age 70, he overtook Mohammed Daoud Khan to become the oldest incumbent president.

Экономика және сауда

Өзінің өкілеттігі кезінде Ғани Өзбекстан сияқты Орталық Азия елдерімен байланысын нығайтып, өзара сауда-саттықты арттыру үшін келісімдер жасады. Кеңірек аймақта жаңа сауда жолдары іске қосылды. Иранның Чабахар порты Пакистан аумағын қырып өтусіз, Үндістанмен сауданы ұлғайтуға мүмкіндік береді. 2018 жылы Иранның Хаф қаласынан Ауғанстанның Герат қаласына темір жол салу жоспары қолға алынып, 2020 жылы аяқталды. 2017 жылы Түрікменстаннан Ауғанстанның Акина қаласына дейінгі темір жол желісі ұзартылды, бұл сол жылы Ғани қол қойған "Лапис Лазули" көлік дәлізінің алғы шарты болды және Ауғанстанды Кавказ және Қара теңіз аймақтарымен байланыстыруды көздеді. Басқа өңірлік жобаларға Орталық Азиядан CASA 1000 арқылы электр қуаты тарату және 2018 және 2019 жылдары аяқталуы күтілген TAPI газ құбыры кіреді. 2018 жылдың қаңтар айында Кабулда Хан Стил темір балқыту зауытының ашылуында Ғани Ауғанстанды болат экспорттаушы ел етуді мақсат ететінін мәлімдеді. 2015 жылы Ауғанстанның TOLO News телеарнасы жүргізген сауалнама көрсеткендей, Әшраф Ғанидің Ауғанстандағы беделі күрт төмендеді, сауалға қатысушылардың бар болғаны 27,5% оның басшылығына қанағаттанғандарын білдірді.

Пәкістан мен Үндістанмен қарым-қатынастар

Сайлаудан кейін Ғани Пәкістанмен қарым-қатынасты жақсартуды қалады, бұл Талибанмен бейбіт келіссөздерге жол ашуы мүмкін еді. Ол Пәкістанмен шекараны мойындаудан бас тартты, ол Дюранд сызығы деп белгілі, ал Пәкістан оны өмірлік маңызды мәселе ретінде қарастырады. 2014 жылдың 14 қарашасында ол Пәкістанға алғашқы сапарын жасады, онда Премьер-министр Наваз Шарифпен кездесті. Алайда, Ауғанстанда болған көптеген террористик шабуылдардың басым бөлігі Пәкістанға таңылды және Талибанмен бейбіт келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін, Ғани Пәкістанға деген ықыласын азайтты. Ғани Пәкістанның Ауғанстанға қарсы «жарияланбаған агрессия соғысын» жүргізіп жатқанын мәлімдеді. 2018 жылдың қаңтарында Кабулдағы Талибан/Хаккани жасаған екі қанды шабуылдан кейін Ғани Пәкістанды «Талибанның орталығы» деп атады. Tolo News аты-жөні жарияланбаған дереккөзге сілтеме жасап, Ашраф Ғанидің Пәкістан Премьер-министрінің қоңырауын қабылдаудан бас тартқанын, оның орнына террористердің Пәкістан тарапынан қолдау алғанына дәлелдерді ұсыну үшін ҰҚҚ делегациясын жібергенін хабарлады. Алайда, Ауғанстан елшісі Омар Захильвал Ғанидің Пәкістан Премьер-министрімен телефон арқылы сөйлесуден бас тартқаны туралы бұл хабарларды жоққа шығарды. Ол екі лидердің арасында телефондық әңгіме болмағанын және мұндай хабарлардың негізсіз екенін мәлімдеді. 2021 жылдың шілдесінде Ташкентте өткен конференцияда Ғани Пәкістанды Талибан арқылы Ауғанстандағы зорлық-зомбылықты қоздырумен айыптады; Пәкістан Ауғанстанды Пәкістан ішіндегі бүлікшіл топтарға (Тәжірике Талибан және Белуджистан Азаттық Армиясы) көмектесумен айыптады. Ғанидің басты мақсаттарының бірі Оңтүстік Азиямен байланыстарды жақсарту және аймақтың экономикасын өзгерту болды. Үндістанға жасаған алғашқы ресми сапарында ол «Делиде таңғы ас, Пешаварда түскі ас, Кабулда кешкі ас – біз іздейтін әлем осы!» деді. Ол тұрақты Ауғанстанның географиялық орналасуының арқасында Орталық, Оңтүстік және Батыс Азия арасындағы көпір бола алатынын айтты. Ғани Үндістан Премьер-министрі Нарендра Модимен жақын қарым-қатынаста болды. Ғани Ауғанстаннан қашқаннан кейін Моди NPR арнасында онымен болған достығы туралы айтты.

Талибанмен қарым-қатынастар

Vice News-ке берген сұхбатында Гани «Талибан үшін жүрегі ауырады» деді. Одан әрі ол «Талибан – ауғандар, ал ол – барлық ауғандардың президенті» деді. Ашраф Гани талибандарға ауған паспортын беруге және оларды Ауғанстанда заңды саяси топ ретінде тануға дайын екенін айтты, бұл олармен бейбіт келісімге қол жеткізуге жасалған әрекет болды. 2021 жылдың наурыз айында бейбіт келіссөздерді ілгерілету үшін Гани Талибанды жаңа сайлау өткізуге және демократиялық жолмен жаңа үкімет құруға көндіру ниетін білдірді. Гани 2021 жылғы Кабул мектебіндегі жарылысқа Талибанды кінәлады, бірақ Талибан өкілі Забиулла Муджахид бұл шабуылға қатысқандарына қатысты мәлімдеме жасап жоққа шығарды. Кабул тұрғындарының көпшілігі Ганиді шабуылға жауапты деп есептеп, Ауғанстан үкіметі мен қауіпсіздік күштеріне қарсы наразылық білдірді. 2021 жылдың 2 тамызында Гани АҚШ әскерлерінің Ауғанстаннан күрт шығарылуын Талибанның алға жылжуына кінәлады және олардың террористік ұйымдармен байланысын үзбегенін, сондай-ақ әйелдерге қарсы шабуылдарды күшейткенін айтты, бірақ Талибан мұны жоққа шығарды. 2021 жылдың 11 тамызында Гани жергілікті соғыс басшылары мен жеке әскери топтарға Талибанмен күресуге және Талибанға қарсы халықтық көтеріліске шақырды. Сол күні Пәкістан премьер-министрі Имран Хан Талибан Гани президент болып тұрғанша үкіметпен келіссөздер жүргізбейтінін мәлімдеді.

Ауғанстандан қашу

Талибан 15 тамызда Ауғанстанды басып алды және Гани биліктен қуылды. Сол күні Гани әйелі және екі жақын көмекшісімен бірге Ауғанстаннан Өзбекстанға кетті, себебі Талибан Кабулды басып алды. Бірнеше сағаттан кейін топ Президент сарайы – Arg-қа ие болды. Ауғанстандық шенеуніктердің мәлімдемесіне қарағанда, Гани жексенбі күні таңертең АҚШ елшілігіне бару үшін Президент сарайын қалдырған. Ол содан бері бұрынғы президент ретінде сипатталып келеді. Министрлер кабинетінің жоғары лауазымды өкілі Ганидің Тәжікстанға қашқанын айтты, бірақ кейін ол Өзбекстан астанасы Ташкентке қонғандығы туралы хабарланды. Сол күні Гани Facebook парақшасында, қан төгілуді болдырмау үшін кеткені дұрыс деп ойлағанын жазды, сондай-ақ Талибанды азаматтарды қорғауға шақырды және Талибан енді "тарихи сынаққа" тап болды деді. 2021 жылдың 18 тамызында Біріккен Араб Әмірліктері Гани мен оның отбасының "гуманитарлық себептермен" елде екенін мойындады. Оған гуманитарлық негізде рұқсат берілді. 17 тамызда Талибан алдағы күндері жарияланатын үкімет құру үшін белсенді жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді. 18 тамызда БАӘ-ден жасалған үндеуінде Гани асылудан қашу үшін кеткенін және соңынан Ауғанстанға оралуға уәде бергенін айтты. Бұрын Ганидің өкілі болған бұрынғы депутат Элай Ершад қатал сынға ұшырады. Ол оның елден қашуы үшін "батылсыз" екенін айтты. Ауғанстанның Тәжікстандағы елшісі Мұхаммед Захир Ағбар Интерполға Ганиді мемлекеттік қаражатты жымқыруы үшін ұстау керектігін мәлімдеді. Кабулдағы Ресей елшілігі Ганидің "төрт көлік және бір тікұшақпен" ақшамен қашып кеткенін, ал ақшаның бір бөлігін сыймағандықтан қалдырып кеткенін мәлімдеді. Ашраф Гани 2021 жылдың 18 тамызында БАӘ-де жасаған мәлімдемесінде айыптаулардың негізсіз екенін айтты. Бүгінгі күнге дейін бұл айыптауға қатысты ешқандай дәлел ұсынылмаған. Бұрынғы жоғары лауазымды шенеунік Ганидің асығыс кеткенін мәлімдеді. Ол: "Ол Өзбекстанның Термез қаласына барды, онда бір түн өткізді, содан кейін БАӘ-ға (Біріккен Араб Әмірліктері) ұшты. Оның қасында ақша болған жоқ. Ол киген киімдері ғана болды", - деді. 2021 жылдың 8 қыркүйегінде Гани видео жариялады, онда ол Ауғанстан халқынан кешірім сұрады және "қанды көше шайқастарынан" аулақ болу үшін кеткенін қайталады. Ол елден қашқанда ақша ұрлағанын да жоққа шығарды. Гани: "Кабулдан кету өмірімдегі ең қиын шешім болды, бірақ мен бұл қаруды үнсіз қалдырудың және Кабулды және оның 6 миллион азаматын сақтаудың жалғыз жолы деп сендім", - деді. Біріккен Ұлттар Ұйымы Ганидің есімін 2022 жылдың 15 ақпанында мемлекет басшыларының тізімінен алып тастады. 2022 жылдың мамыр айында Ауғанстанды қайта құру жөніндегі арнайы бас инспектор (SIGAR) Ауғанстан Ұлттық Армиясының (ANA) және Ауғанстан үкіметінің құлдырауы туралы есеп жариялады. SIGAR Ганиді "өз халқынан қорқатын параноик президент" деп сипаттады және Ганидің жоғары әскери генералдарды қызметтен босатуы ANA-ның "әсерін әлсіретті". SIGAR есебінде Гани АҚШ өзіне қарсы "төңкеріс жасауды жоспарлап отырғаны" туралы хабарланғаны да айтылды. SIGAR 2022 жылдың 9 тамызында Ганидің Кабулдан қашуын тергеу туралы есеп жариялады. Есепте Ресей елшілігінің ол миллиондаған доллар салынған сөмкелермен қашып кеткені туралы мәлімдемесі расталмады, бірақ ол және оның көмекшілері "ондаған миллион доллар ақшаны жинап алды" деген пікірге сүйене отырып, көлікпен тасымалдаудың қиындығы, тікұшақтың жүк көтергіштігі және уақыттың қысқалығына байланысты бұл "әбден мүмкін емес" екенін қосты. Ганидің елден кетуінің жылдығына орай ол былай деді: "Менің кетуімнің себебі – Талибан мен олардың жақтастарына тағы да бір Ауғанстан президентін ұятқа қалдырып, үкіметтің заңдылығына қол қоюға мәжбүр етуді қаламадым. Мен ешқашан қорыққан емеспін. Сіздер ракеталар маған айнала түсіп жатқанын көрдіңіздер және мен орыннан қозғалған жоқпын. Бұл шешімді қабылдау бір сәтте болды, себебі олар Кабулға кірген еді, ал АҚШ елшілігі эвакуацияланған еді". Ол сондай-ақ 2022 жылдың маусым айындағы SIGAR есебіне сілтеме жасап, ұшып келген миллиондаған доллар туралы хабарларды тағы да жоққа шығарды, онда айтылған соманы жасыру қиын болар еді: "Бұл стандартты американдық үш орындық диваннан әлдеқайда үлкен болар еді. Бұл блоктың салмағы 2 тоннаға жуық болар еді. Ми-17 тікұшақтарында жеке жүк бөлімдері жоқ. Сондықтан барлық жүк жолаушылар кабинасында көрінер еді".

The Taliban took control of Afghanistan on 15 August and Ghani was deposed. That day, Ghani left Afghanistan with his wife and two close aides to Uzbekistan as the Taliban captured Kabul. The Arg, the presidential palace, was captured a few hours later by the group. Afghan officials stated that Ghani had left the presidential palace Sunday morning to go to the US embassy. He has since been described as the former president. A senior cabinet minister said that Ghani fled to Tajikistan, however it was then claimed that he landed in Tashkent, capital of Uzbekistan. Later that day, Ghani wrote on his Facebook that he thought it was better for him to leave in order to avoid bloodshed and called on the Taliban to protect civilians and said the Taliban now faced a "historic test". On 18 August 2021, the United Arab Emirates acknowledged that Ghani and his family were in that country for "humanitarian considerations." He was granted stay by the government on humanitarian grounds. On 17 August, the Taliban announced that they were actively working to form a government that would be announced over the coming days. In an 18 August taped address from the UAE, Ghani said he fled to avoid being hanged, and vowed to eventually return to Afghanistan. Former MP Elay Ershad, who had worked as Ghani's spokeswoman, was scathing in criticism. She said he was "gutless" for fleeing the country. Afghanistan's Ambassador to Tajikistan, Mohammad Zahir Aghbar, stated that Interpol should apprehend Ghani for embezzling public funds. The Russian embassy in Kabul alleged that Ghani fled with "four cars and a helicopter" full of cash and had to leave some money behind as it would not all fit in. Ashraf Ghani, speaking on 18 August 2021 in UAE, has stated that the accusations are baseless. To this day, no evidence of the accusation has been presented. A former senior official stated that Ghani left in haste. He said "He went to Termez in Uzbekistan, where he spent one night and then from there to the UAE (United Arab Emirates). There was no money with him. He literally just had the clothes he was wearing." On 8 September 2021, Ghani released a video where he apologized to the Afghan people and repeated that he left to avoid "bloody street fighting". He also strongly denied stealing money from the country when he fled. Ghani said that "leaving Kabul was the most difficult decision of my life, but I believed it was the only way to keep the guns silent and save Kabul and her 6 million citizens." The United Nations removed Ghani's name from its list of heads of state on 15 February 2022. In May 2022, the Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction (SIGAR) released a report on the collapse of the Afghan National Army (ANA) and the Afghan government. The SIGAR described Ghani as a "paranoid president afraid of his own countrymen" and that many of Ghani's dismissals of top military generals "undermined morale" of the ANA. The SIGAR report also reported that Ghani feared that the US was "plotting a coup" against him. SIGAR released a report on 9 August 2022 on the investigation of Ghani's flight from Kabul. The report could not corroborate the Russian embassy's claim that he fled with bags of millions of dollars, but added that it was "unlikely to be true" that he and his aides "managed to pack tens of millions in cash", citing difficulties in vehicular transportation, helicopter load, and the short period of time. On the anniversary of Ghani's departure, he commented:
The reason I left was because I did not want to give the Taliban and their supporters the pleasure of yet again humiliating an Afghan president and making him sign over the legitimacy of the government [ ] I've never been afraid. You've seen repeatedly rockets have landed around me and I've not moved. And it was a split second decision because they'd entered Kabul and the US embassy had already (been) evacuated. He also rejected once again the reported millions of cash he flew in, citing a SIGAR report from June 2022 which found that the rumored amount would have been difficult to conceal: "it would be somewhat larger than a standard American three seater couch. This block would have weighed 3,722 pounds, or nearly two tonnes. The Mi 17 helicopters that the group flew on do not have separate cargo holds. Therefore, all of the cargo would have been visible in the cabin next to the passengers."

Саяси көзқарастар

Ғани – Ауғанстанды тайпалық, жеке қамқорлыққа негіделген қоғамнан заманауи технократиялық мемлекетке өзгертуге сенімді және осы мақсатты ұстанатын прогрессивті модернист. Сондай-ақ генерал Сардар Мохаммад Дауд Хан – Ауғанстан Корольдігінің бұрынғы премьер-министрі, ол 1970 жылдары Ауғанстан Республикасының тұңғыш президенті болды.

Жеке өмір

Ашраф Ғани Ливандық христиан отбасында дүниеге келген Рула Саадеге үйленген. Олар 1970 жылдары Бейруттегі Америка университетінде оқып жүргенде танысып, үйленді. Кейін АҚШ-қа қоныс аударып, АҚШ азаматтығын алды. Бірақ, 2009 жылы Ғани Ауғанстан сайлауына қатысу үшін АҚШ азаматтығынан бас тартты. Ашраф пен Рула Ғанидің екі баласы бар: қызы Мэриам – Бруклиндегі суретші, және ұлы Тарек – 2020 жылғы президенттік үміткер Пит Бутиджигтің ұлттық қауіпсіздік және сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болған. Екеуі де АҚШ-та дүниеге келген, АҚШ азаматтығы мен паспортына ие. Ауғанстан саясаткері үшін бұл ерекше қадам болды. 2014 жылы президенттік қызметке кіріскенде Ғани әйеліне алдымен ризашылығын білдіріп, оны ауғандық Биби Гүл есімімен таныстырды. Ашраф Ғанидің Логар провинциясының Сурхаб ауданында 200 акр жері бар. Ашраф Ғаниге жақын Абдул Бақи Ахмадзай, Ғанидің әкесінен көп жер мұраға қалғанын айтады. Дегенмен, Ашраф Ғани Логар провинциясындағы осы 200 акр жерді жеке сатып алған. 1990 жылдары қатерлі ісікке шалдыққаннан кейін Ғани асқазанының көп бөлігін жоғалтты. Айтуынша, Ғани әр таңда сағат бес бұрын тұрып, екі-үш сағат кітап оқиды. Ол Ауғанстан саясаткері, көшпенділердің Ұлы кеңесінің басшысы Хашмат Ғани Ахмадзайдың ағасы. Інісінен айырмашылығы, Хашмат Ғани Ауғанстаннан қашқан жоқ. Сұхбатта ол: «Егер мен қашсам, халқымның, руымның тағдыры не болар еді? Менің тамырым осы жерде, қашып кетейін десем, халқымды мұқтаж жағдайда қалдырудың қандай мәні бар еді?» деді.

Дау

2020 жылдың 2 ақпанында Ашраф Ғани Тимур мен Ғорлық Мұхаммед туралы айтқан сөздері Ауғанстанның өзбек халқын наразылыққа толтырды. Ауғанстанның бұрынғы вице-президенті, өзбек Абдул Рашид Достум да Ашраф Ғаниден кешірім сұрауды талап етті. Ауғанстанның Ұлттық Ислам қозғалысының өкілі Башир Ахмад Тахяндж: «Ганидің тарихи тұлғаларға, құрметті этностарға, Ауғанстанда тұратын халықтың тарихы мен мәдениетіне жекеше қатысы бар. Бұл оның алғашқы реті емес», – деді.

Жарияланымдар

Ғани Клэр Локхартпен бірге «Сүңгіген мемлекеттерді жаңарту: қираған әлемді қайта құру аясы» (2008) кітабының авторларының бірі. Локхартпен бірге ол 2010 жылы «Foreign Policy» журналының «Әлемдік ең үздік 100 ойшылы» тізіміне енді.