Кіріспе

Исламдағы пайғамбарлардың бірі – Лут (لوط, ), сонымен қатар Ескі өсиетте Ло́т деп аталған, Құранда Алланың пайғамбары және елшісі. Ислам дәстүрі бойынша, Лут Харанда туып, жастық шағын Ур қаласында өткізген, кейін ағасы Ибраһиммен бірге Кәнаанға көшіп кеткен. Ол Содом және Ғомора қалаларына пайғамбар ретінде жіберілді және олардың халқына тәухид дінін уағыздауға бұйрық берілді. Лут пайғамбар уағыз айту үшін жіберілген елдің ішінде тумаса да, Құранда Содом халқы оның «туғандары» деп есептеледі. Киелі кітаптардағы сияқты, Құранда да Луттың үндеуіне қала тұрғындары құлақ аспағандықтан Содом мен Ғомора қиратылғандығы айтылады. Қалалардың қирауы Исламда гомосексуализмге және басқа да жамандықтарға қарсы ескерту ретінде қарастырылады. Құран Луттың кейінгі өмірі туралы толық мәлімет бермесе де, Ислам барлық пайғамбарлар – ізгілік пен рухани «туралықтың» үлгісі екенін айтады.

Отбасы

Мұсылмандар Ыбырайымның әкесі Азар (آزر) болған деп санайды, бұл Сирия тіліндегі Атар сөзінен туындаған болуы мүмкін, ал Еврей Киелі кітабында ол Терах деп аталады. Ыбырайымның Ысқақ және Ысмағұл есімді екі ұлы болды, олар екеуі де кейіннен пайғамбарларға айналды. Ыбырайымның сіңілі баласы Лут пайғамбар болған, ол да Ыбырайыммен бірге өз қауымынан көшіп кеткен адамдардың бірі еді. Ыбырайымның өзі Нұхтың ұлы Шем арқылы туған ұрпағы екендігі айтылады.

Құрандық әңгіме

Құран Кәрімде бір күні періштелер тобы ер адам түрінде Ыбырайымға қонаққа келді, оған әйелі Сараның Ысқаққа жүкті екенін жеткізу үшін. Олар сондай-ақ, оған Луттың "күнәлі халқына" Алланың жазасын орындау үшін жіберілгендерін, оларды "балшықтан жасалған тастармен" құрту үшін келгендерін айтты. Періштелер Лут пен оның ішінде оларға сенгендерді сақтап қалды, бірақ оның әйелі құрылыста қалуға тиіс еді, олар "ол артта қалатындардың бірі" деді. Құран Луттың әйелін "сенімсіздерге намысал" ретінде келтіреді, өйткені ол тура жолдағы адамға үйленгенімен, оның уағызына сенбеді және осылайша тозаққа жіберілді. Екі қаланың халқы Алланың шектерін бұзды. Құран бойынша, олардың күнәларына қонақжайсыздық пен қарақшылық кірді – олар жат адамдарды жек көріп, саяхатшыларды тонады, басқа да зұлматтар мен зорлық-зомбылықтар жасады. Әсіресе олардың жыныстық бұзықтары ауыр қылмыс саналды, Лут оларды әйелдердің орнына ер адамдарға құмарлықпен ұмтылғаны үшін айыптады. Лут оларға күнәлі жолдарынан бас тартуға көмектесуге тырысты, бірақ олар оны мазақтап, одан күлді. Лут Аллаға дұға етіп, олардың күнәлі істерінен құтылуын сұрады. Содан кейін үш періште, әдемі жігіттер кейпінде, Лутқа қонақ ретінде келді. Ол оларды қала тұрғындарынан қорғай алмауына қайғырды. Қала тұрғындары қонақтардың келгенін біліп, Луттан оларды оларға тапсыруды талап етті. Қайғырып, Алланың қаһарына ұшырамасқа тырысып, оларға қыздарын әйел ретінде ұсынды, бұл олардың арсыз тілектеріне адал және таза балама болар еді, мүмкін, тура жолға салушы. Бірақ олар мойын бұрмады және: "Бізге сенің қыздарыңның қажеті жоқ, біз не қалаймызды өзің жақсы білесің!" деді, осы сөздерімен оның ер қонақтарын меңзеді. Ибн Катир, Құртуби және Табари сияқты ғалымдар "қыздар" сөзін Луттың нағыз қыздары деп түсіндірмейді. Олар пайғамбар халыққа әке сияқты болғандықтан, Лут зұлымдарды олардың күнәсінен бас тартып, халықтың қыздарымен, яғни жалпы әйелдермен адал және ізгі қарым-қатынас жасауға шақырды деп санайды. Періштелер Лутқа өздерінің кім екенін ашты және оған: "Біз сені және сенің отбасыңды құтқарамыз, әйеліңнен басқа; ол артта қалатындардың бірі болады" деді. Аллаға деген иманынан айырылмаған Лут түннің қараңғысында қаладан шығып кетті, өзімен бірге ізбасарларын және сенген туыстарын алып кетті. Содан кейін таң атты, Алланың пәрмені орындалды, Құранда былай делінген: "Біздің пәрменіміз келген кезде, біз қалаларды аударып тастадық және олардың үстіне пісірілген саз тастарды жаудырдық". Осылайша екі қаланың тағдыры белгіленді, олар қирап, үмітсіздікке ұшырады, Содом мен Ғоморраның өркениеттерінің соңы осылай келді. Ислам ғалымдары бұл пайғамбарлардың Құранда сипатталған пайғамбарлықтың алғашқы циклын білдіретінін айтады. Құранның басқа жерлерінде Лут Исмаил, Илияс және Юнуспен бірге Алланың басқа халықтардан артық көрген адамдары ретінде есімдері аталады.

Гомосексуализм

Ислам заңдарының барлық мектептері гомосексуализмді күнә деп санайды, бұл Лұттың оқиғасына негізделген. Құранда Лұттың өз халқын еркектерге жыныстық құмарлық танытулары және бейтаныс адамдарға шабуыл жасау әрекеттері үшін айыптағаны айтылғандықтан, бұл оқиға Исламның зорлауға да, гомосексуализмге де қарсы екенін көрсетеді (дегенмен Лұттың сол еркектерді неліктен айыптағаны нақты айтылмаған). Лұттың екі қала халқымен күресі гомосексуализмнің өзіне, немесе гомосексуалистік анальдық қатынасқа қатысты деп түсіндіріледі. Бұл түсініктер кейде гомосексуализмді тек физикалық актімен ғана шектемей, психологиялық және әлеуметтік бейімділіктерді де айыптауға дейін кеңейтілді. IV ғасырдағы жазбалар бойынша, қабір Кафарбарича деген қалада орналасқан, бұл Бәни Наимнің бұрынғы атауы болуы мүмкін. Дәстүр бойынша, оның қыздарының қабірі жақын жердегі төбеде сақталған. Бани Наимнің оңтүстік-шығысында Лұтқа арналған Мақам ан Наби Якин ("Ақиқат Пайғамбардың қасиетті орны") деп аталатын ғибадатхана орналасқан. Жергілікті аңыз бойынша, Лұт осы жерде дұға жасаған және оның табан іздері әлі күнге дейін сол жердегі таста көрініп тұр. Пайғамбарлар мен басқа да қасиетті тұлғалардың іздері Таяу Шығыстағы ислам қасиетті орындарында да кездеседі.