Жаңа Гвинея шығыс аралдарының тілдері және туыстық байланысының жоқтығы
East Papuan languages
Жаңа Гвинея аймағындағы шығыс Папуа тілдерінің бұрынғы топтамасы, тілдердің байланысы жоқ екені анықталды. Алдын-ала австронезиялық тілдер әсері болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шығыс Папуа тілдері – Жаңа Гвинеяның шығысындағы аралдарда, оның ішінде Жаңа Британия, Жаңа Ирландия, Бугенвилл, Соломон аралдары және Санта-Крус аралдарында сөйленген Папуа тілдері тобын білдіретін қолданыстан шыққан ұсыныс. Бұл тілдердің бір-бірімен байланысы ешқандай дәлелмен расталмаған, ал Санта-Крус тілдері енді Папуа тілдері ретінде танылмайды. Төмендегі тізімдегі жұлдызша белгіленген тілдердің екеуінен (Ели Дне және Сулка) басқасының барлығы есімдіктерінде жыныс категориясын ажыратады. Жаңа Британияның көптеген Папуа тілдеріне сіңген аустронезиялық тілдері де осы сипатқа ие. Бұл аймақта аустронезиялық тілдерге дейінгі тілдік орта болғандығын көрсетеді.
The East Papuan languages is a defunct proposal for a family of Papuan languages spoken on the islands to the east of New Guinea, including New Britain, New Ireland, Bougainville, Solomon Islands, and the Santa Cruz Islands. There is no evidence that these languages are related to each other, and the Santa Cruz languages are no longer recognized as Papuan. All but two of the starred languages below (Yélî Dnye and Sulka) make a gender distinction in their pronouns. Several of the heavily Papuanized Austronesian languages of New Britain do as well. This suggests a pre Austronesian language area in the region.
Ұсыныстың тарихы
Шығыс Папуа тілдерін тілші Стивен Вурм (1975) және басқалар отбасы ретінде ұсынды. Дегенмен, олардың жұмысы дайын болмағандықтан, Шығыс Папуа тілдерінің генетикалық байланыста екенін көрсететін дәлелдер аз. Мысалы, төменде жұлдызшамен белгіленген осы он бес тілдің ешқайсысы негізгі сөздік қорының 2–3% астамын ешбір тілмен ортақтаспайды. Данн және әріптестері (2005) ұсынылған 2–3% туыс сөздердің дұрыстығын тексеру үшін сөздік тізімдерін кездейсоқ түрде өзгертіп, қайта салыстырды. Нәтижесінде алынған мағынасыз салыстырулар да сол 2–3% "оқшақталған" сөздік қорын көрсетті, бұл Шығыс Папуа тілдерінің ұсынылған туыстығы, тіпті Шығыс Папуа тілдері ішіндегі ұсынылған отбасылардың да генеалогиялық байланысқа қарағанда жай ғана кездейсоқтықтан туындауы мүмкін екенін дәлелдейді. Осылайша, консервативті жіктеу бойынша, Шығыс Папуа тілдерінің көптегені жеке тілдер деп есептеледі. Аталған аралдар кем дегенде 35 000 жылдан бері қоныстанғандықтан, олардың тілдік әртүрлілігі таңқаларлық емес. Алайда, Малкольм Росс (2001; 2005) осы тілдердің он тоғызынан алынған жалғауларды салыстыру арқылы Шығыс Папуаның төменгі деңгейдегі тармақтарының бірнешеуінің шын мәнінде жарамды отбасылар болуы мүмкін екенін көрсетті. Осы жіктеу осы жерде қабылданды. Вурмның кең ауқымды жіктелуі үшін Glottolog бетіне қараңыз.
The East Papuan languages were proposed as a family by linguist Stephen Wurm (1975) and others. However, their work was preliminary, and there is little evidence that the East Papuan languages actually have a genetic relationship. For example, none of these fifteen languages marked with asterisks below share more than 2–3% of their basic vocabulary with any of the others. Dunn and colleagues (2005) tested the reliability of the proposed 2–3% cognates by randomizing the vocabulary lists and comparing them again. The nonsense comparisons produced the same 2–3% of "shared" vocabulary, demonstrating that the proposed cognates of the East Papuan languages, and even of proposed families within the East Papuan languages, are as likely to be due to chance as to any genealogical relationship. Thus in a conservative classification, many of the East Papuan languages would be considered language isolates. Since the islands in question have been settled for at least 35,000 years, their considerable linguistic diversity is unsurprising. However, Malcolm Ross (2001; 2005) has presented evidence from comparing pronouns from nineteen of these languages that several of the lower level branches of East Papuan may indeed be valid families. This is the classification adopted here. For Wurm's more inclusive classification, see the Glottolog page here.