Кіріспе
Германиялық ұшақтар мен жылжымалы құрам өндірушісі
Gothaer Waggonfabrik (Готха, GWF) – XIX ғасырдың соңында Готха қаласында құрылған Германияның жылжымалы құрам өндіруші компаниясы. Екі дүниежүзілік соғыс барысында компания ұшақ құрастырумен айналыса бастады.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыста Готха Оскар Урсинус 1914 жылы жасаған жобаға негізделген және Ханс Буркхард дамытқан, өте табысты бомбалаушы ұшақтарды өндірді. 1917 жылдан бастап Буркхард жобалаған екі қозғалтқышты, итерлегіш екіұшақты бомбалаушы ұшақтар Англия үстінен стратегиялық бомбалау миссияларын орындауға қабілетті болды – бұл рөлде қолданылған ең ауыр ұшақтардың біріншісі. Осы ұшақтардың бірнеше ондаған данасы түрлі нұсқаларда жасалды: Урсинус негізіндегі Gotha G. I, содан кейін Буркхард жобалаған G. II, G. III, G. IV және G. V. Соңғы нұсқа ең көп санда жасалды, бір мезгілде 36 эскадрильяда қызмет етті.
Соғыс аралығы
Версаль шарты бойынша Германияға әскери ұшақтар жасауға тыйым салынғандықтан, Гота теміржол ісіне қайта оралды, бірақ нацистік үкімет билікке келгенде және шарттың шектеулері алынғанда қайтадан авиация саласына көшті.
Автоөнеркәсіп 19211928
1921 жылы компания Automobilwerk Eisenach сатып алды, осылайша автомобиль өндірісіне кіріп, Dixi 3/15 DA 1 моделі арқылы неміс автокөлік нарығын бұрын мотоциклмен жүрген сатып алушылар үшін кеңейтуге маңызды үлес қосты. 1928 жылы компания ақшалай дағдарысқа ұшырады және Dixi брендімен сатылатын автокөлік бизнесі BMW-ге сатылды: Dixi 3/15 DA 1 1928 жылы BMW 3/15 DA 2 деп қайта аталды, және бүгінгі күні осы атпен кішкентай автомобиль жақсырақ есте қалады. 1924 жылы мотоциклдер мен үш дөңгерлі көліктерге шоғырланған Cyklon Maschinenfabrik компаниясы, компанияларды сатып алу және сатудың бірқатар аралық қадамдары арқылы ірі Gothaer Waggonfabrik бизнесімен біріктірілді. Бұл Cyklon компаниясына Dixi компаниясының тиімді сату және тарату желісіне қол жеткізуге және автокөлік өндірушісіне айналуға мүмкіндік берді. 1927 және 1929 жылдар аралығында компания Германияда сатылатын ең арзан алты цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған Cyklon 9/40 моделін өндірді. Консервативті көрінісі бар автомобильдің заманауи, толығымен болаттан жасалған корпусы Германиядағы болаттан автомобиль корпусын өндіруші жетекші Ambi Budd компаниясының Берлиндегі зауытында жасалды. Шындығында, бұл Ambi Budd компаниясы Берлинде өндірген алғашқы толығымен болаттан жасалған стандартты автомобиль корпусы болды және кейбір заманауи оқырмандарға күлкілі көрінуі мүмкін, бірақ ол 1930 жылдардың Германиясының ірі автокөлік өндірушілерінің бірі – Adler Standard 6 моделімен бірдей болды, ол күштірек және қымбат алты цилиндрлі автомобиль еді. Gothaer Waggonfabrik компаниясының қаржылық қиындықтардағы Dixi бизнесін BMW-ге сатуы Cyklon компаниясының сату желісіне қол жеткізуіне тосқауыл қойды және 1928 жылдан кейін жылдам құлдыраған автокөлік бизнесін жүргізу үшін жеткіліксіз қаржыны көрсетті, алайда Cyklon компаниясы 1931 жылға дейін ресми түрде таратылмады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Готтаның жаңа Люфтваффеге қосқан ең маңызды үлесі – Готта Go 145 оқу ұшағы болды, оның 1182 данасы салынды. Компания сонымен қатар Gotha Go 242 шабуылдық планерін және лицензия бойынша Messerschmitt Bf 110 ұшақтарын өндірді. Дегенмен, екінші дүниежүзілік соғыстың ең танымал Готта өнімі – ешқашан пайдалануға енбеген ұшақ, Хортен Ho 229 болды. Бұл Хортен ағайындары жасаған, реактивтік қозғалтқышпен жұмыс істейтін, қанаттары біріккен экзотикалық истребитель болатын, бірақ олардың оны жаппай өндіруге мүмкіндіктері болмады. Екі прототип ұшты, екінші (қозғалтқышты) нұсқасы үшінші рейсінде апатқа ұшырады. Өзгертілген жоба бойынша салынған үшінші прототиптің құрылысы дерлік аяқталды, ал тағы төрт данасы соғыс аяқталар кезде әртүрлі сатыларда өндірісте болды. Ho 229 V3 американдықтардың қолына өтті және қазір NASM Udvar Hazy орталығында қалпына келтіру мақсатында зерделенуде. 1944 жылдың 22 ақпанында британдықтардан фабриканы бомбалауға американдық бомбалаушылар эскадрильясы жіберілді, бірақ нашар ауа райы салдарынан миссия Готаға жетпей тоқтатылды. Қайту жолында Ниймеген голланд шекаралық қаласы «мүмкіндік нысаны» ретінде бомбаланды, нәтижесінде жүздеген бейбіт тұрғын қаза тапты. 1944 жылдың 24 ақпанында 239 американдық B-24 бомбалаушысы Германияның Гота қаласындағы негізгі нысанаға жіберілді (169 бомба Готаға түсті); 2AD-нің бас бомбашысы бұзылған оттегі маскасынан гипоксияға ұшырап, Айзенахты негізгі нысана деп жаңылысты, соның салдарынан тағы 43 B-24 бомбаларын түсірді (44 бомба Айзенахқа түсті); олар 50 10 20 Люфтваффе ұшағын жойғанын мәлімдеді; 34 B-24 жоғалып, 29 зақымдалды; салдары: 3 қаза тапты, 6 жараланды және 324 жоғалып кетті.
Соғыстан кейінгі кезең
Соғыстан кейін Гота бұрынғы Шығыс Германияда трамвайлар мен жеңіл рельсті көлік құралын жасаумен бастапқы мақсатына қайта оралды. Трамвай өндірісі 1967 жылы Шығыс Германия Чехословакиядан ČKD Tatra трамвайларын импорттауды бастағаннан кейін тоқтатылды. 1983 жылдан бастап Wartburg 535/1.3 бөлшектері өндірілді. 1991 жылдан кейін Айзенахта Wartburg өндірісі тоқтатылғаннан соң, өндіріс жүк көліктерінің тіркемелеріне көшті. 1997 жылы компания бөлініп, Treuhandanstalt арқылы жекешелендірілді. Бүгінде Schmitz Cargobull Gotha GmbH (Schmitz Cargobull AG өндіріс орны) жылына шамамен 4000 жүк көліктерінің тіркемесін шығарады. Екінші ұрпақ – Gothaer Fahrzeugtechnik GmbH, ол мобильді крандарға арналған торлы мачта элементтерін және дәнекерленген бөлшектерді өндіреді.