Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағаштан жасалған үрмелі аспап
Woodwind instrument
Тарагото (töröksíp, түрік сыбызғысы; көпше түрі tárogatók немесе, ағылшынша tárogatós; немесе torogoata) – венгр халық музыкасында кеңінен қолданылатын ағаштан жасалған үрмелі аспап. Қазіргі тараготоның түпнұсқа тараготоның қайта жасалған нұсқасы болуы тиіс еді, бірақ екі аспаптың көп ортақ емес екені саналады.
The tárogató (töröksíp, Turkish pipe; plural tárogatók or, anglicized, tárogatós; or torogoata) is a woodwind instrument commonly used in Hungarian folk music. The modern tárogató was intended to be a recreation of the original tárogató, but the two instruments are thought to have little in common.
Ерте пайдаланған
Венгрия жазбаларындағы тарагота туралы айтулар кемінде 15 ғасырға дейін жетеді. Оны алғаш рет 9 ғасырда шығыстан көшіп келген венгрлер Еуропаға әкелгені белгісіз. Дегенмен, осы типтегі аспаптар, Таяу Шығыстың зурнасынан тараған, орта ғасырларда түркілердің Шығыс Еуропаға әкелгені мәлім, бұл туралы «түркі сыбызғысы» – töröksip термині тараготаның синонимі ретінде қолданылған. 18 ғасырға дейін тарагота қос қамысты, конустық саңылаулы, кілті жоқ, шағылысқан құбырлы аспап болған. Өте дауысты және шулы болғандықтан, тарагота шайқаста сигнал беру үшін қолданылған (мысалы, бурандай немесе сыбызғыдай). Алайда, қолданылған қамыстың түріне байланысты, ол жайлы, бірақ терең, жұмсақ дыбыс шығарады, егер аспапты тыныш, бірқалыпты темпте ойнаса. Аспапқа шундафон деген ат қойған дұрыс болар еді, бірақ тараготаның бастапқы аспаптың ұлттық имиджі болғандықтан қолданылды. Бұл аспап венгр аристократиясының символы болды және губернатор Миклош Хортидің сүйікті үрмелі аспабы еді. 1928 жылы британдық «Melody Maker» музыка журналы Оксфордта тұратын кларнетші Фрэнк Дайер өзінің симфониялық би оркестрімен «саксофон мен Cor Anglais арасындағы гибрид болып табылатын жаңа венгр аспабын» қолданғанын хабарлады. «Тарагосса» деген аспап жоқ: журналдың қалған сипаттамасы тараготаға сәйкес келеді. Марамуреш қаласында туған Думитру Фаркаш аспапты бүкіл әлемге таныстырды және ең танымал тарагота орындаушысы деп есептелді.
Mention of the tárogató in Hungarian writings dates back at least as long ago as the 15th century. It is not clear whether it was first brought into Europe by the Hungarians when they first emigrated from the east in the 9th century. It is certain, however, that instruments of this type, descended from the Middle Eastern zurna, were introduced into Eastern Europe by the Turks in the Middle Ages, as evidenced by the term töröksip—"Turkish pipe"—which was used as a synonym for tárogató. Up to about the 18th century, the tárogató was a type of shawm, with a double reed, conical bore, and no keys. Being a very loud and raucous instrument, the tárogató was used as a signaling instrument in battle (like the bugle or the bagpipe). However, depending on the type of reed used, it can also give off a very subtle, and yet, deep, mellow sound when played at a relaxed, steady pace. It has been suggested that the name schundaphone would have been more accurate, but tárogató was used because of the nationalistic image that the original instrument had. This instrument was a symbol of Hungarian aristocracy, and the favorite woodwind instrument of Governor Miklós Horthy. In 1928, the British music journal Melody Maker reported that the Oxford based clarinettist Frank Dyer was using "a taragossa, a novelty Hungarian instrument which is a cross between a saxophone and a Cor Anglais" with his Symphonic Dance Orchestra. No such instrument as a "taragossa" exists: the rest of the journal's description fits that of the tárogató. Dumitru Fărcaș, who was born in Maramureș, made the instrument known all over the world and was considered to be the most famous tárogató player.