Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық физик және компьютерлік ғалым (1934–2023)
American physicist and computer scientist (1934–2023)
Эдвард Фредкин (2 қазан 1934 – 13 маусым 2023) – американдық компьютерлік ғалым, физик және кәсіпкер, цифрлық физиканың алғашқы дамушыларының бірі. Фредкиннің ең маңызды үлесі кері есептеу және жасушалық автоматтар саласындағы жұмыстары болды. Конрад Цузедің "Есептеу кеңістігі" (1969) кітабында кері есептеудің маңыздылығы аталып өткенімен, Фредкин қақпасы – маңызды жаңалықты білдірді. Жақындағы жұмыстарында ол "цифрлық философия" (ЦФ) терминін қолданды. Мансабы барысында Фредкин Массачусетс технология институтында компьютерлік ғылым профессоры, Калтехте Фэрчайлд есімді көрнекті ғалым, Карнеги Меллон университетінде ерекше еңбек еткен профессор және Бостон университетінде физика ғылыми-зерттеу профессоры қызметін атқарды.
Edward Fredkin (October 2, 1934 – June 13, 2023) was an American computer scientist, physicist and businessman who was an early pioneer of digital physics. Fredkin's primary contributions included work on reversible computing and cellular automata. While Konrad Zuse's book, Calculating Space (1969), mentioned the importance of reversible computation, the Fredkin gate represented the essential breakthrough. In more recent work, he used the term digital philosophy (DP). During his career, Fredkin was a professor of computer science at the Massachusetts Institute of Technology, a Fairchild Distinguished Scholar at Caltech, a distinguished career professor at Carnegie Mellon University, and a Research Professor of Physics at Boston University.
Ерте өмір және білім
Фредкиннің анасы мен әкесі екеуі де Лос-Анджелесте танысқан орыс иммигранттары болды, және ол төрт баланың ең кішісі еді. Оның анасы концерттік пианист болған, бірақ кәсіби түрде өнер көрсетпеді. Ол 11 жасында рактан қайтыс болды. Оның әкесі бизнесмен болған, бірақ 1929 жылғы қор нарығының құлдырауында барлығын жоғалтып, нәтижесінде отбасы салыстырмалы түрде кедей болып қалды. Кейде ол басқа отбасылармен немесе үлкен әпкесімен бірге тұрды. Соңында әкесі қайтадан үйленді, және ол әпкесімен қайтадан оларға қоныс аударды. Бала кезінде ол кәсіпкерлікке бейім болды, сонымен қатар ғылымға және нәрселердің қалай жұмыс істейтініне қызығушылық танытты. Ол ақша табу үшін демалыс күндері мен сабақтан кейін түрлі жұмыстар істеді, ақырында үлкен газет тарату маршрутын басқарды. 10 жасында химиялық құралдар сатып алып, өздігінен фейерверк жасады, ол кезде Лос-Анджелесте заңсыз болған. Ол үй тапсырмасын орындамағандықтан мектепте жақсы оқымады. Ол Джон Маршалл орта мектебін бір семестр ертерек бітірді, осылайша ол Калтехте оқу мен тұруға ақша таба алды. Кейіннен Калтех оған мектептегі ең нашар бағаларымен қабылданғанын айтты. Ол Калтехтің екінші курсын ортасынан тастап кетті. 1952 жылы Корей соғысына шақырылудан қашу үшін ұшқыш болу мақсатында АҚШ Әуе күштеріне (USAF) қосылды. Оның компьютерлік мансабы 1956 жылы Әуе күштері оны MIT Линкольн зертханасына жіберген кезде басталды, онда ол SAGE компьютерімен жұмыс істеді.
Fredkin's mother and father were both Russian immigrants who met in Los Angeles, and he was the youngest child of four. His mother was a concert pianist, although she did not perform professionally. She died from cancer when he was 11. His father was a businessman but had lost everything in the 1929 stock market crash and as a result, the family was relatively poor. At times he lived with other families or with his older sister. Eventually, his father remarried, and he and his sister moved back in. As a child, he was both entrepreneurial and interested in science and how things work. He did various weekend and after school things to earn money, eventually handling a large newspaper delivery route. At age 10 he bought chemistry supplies and made his own fireworks, which were then illegal in Los Angeles. He did poorly in school because he didn't do homework. He graduated from John Marshall High School a semester early so that he could earn money for Caltech tuition and living expenses. Caltech later told him he had been admitted with the worst high school grades they had ever seen. He quit Caltech partway through his sophomore year. In 1952, he joined the United States Air Force (USAF) to become a fighter pilot avoid being drafted into the Korean War. His computer career started in 1956 when the Air Force assigned him to MIT Lincoln Laboratory where he worked on the SAGE computer.
PDP-1 қалпына келтіру жобасы
Фредкин PDP 1 қалпына келтіру жобасын басқарды, нәтижесінде жеті айлық жұмыстан кейін Компьютер тарихы мұражайының PDP 1 компьютері қалпына келтіріліп, қайта іске қосылды.
Fredkin chaired the PDP 1 Restoration Project, which was able to restore and reactivate the Computer History Museum's PDP 1 computer after seven months of work.
Өлім
Фредкин 2023 жылдың 13 маусымында Массачусетс штатындағы Бруклинде 88 жасында қайтыс болды.
Fredkin died in Brookline, Massachusetts, on June 13, 2023, at the age of 88.
Марапаттар мен құрметтер
1984 жылы Фредкин Карнеги-Меллон университетінің ғылымдағы Диксон сыйлығымен марапатталды, ол әр жыл сайын АҚШ-тағы ғылыми саланың дамуына ең үлкен үлес қосқан адамға табыс етіледі. 1999 жылы CMU Фредкин атындағы профессорлық қызметін құрды.
In 1984, Fredkin was awarded the Carnegie Mellon University Dickson Prize in Science, given annually to the person who has been judged to have made the most progress in a scientific field in the United States during that year. In 1999, CMU established the Fredkin professorship.
Мәдени сілтемелер
Фредкиннің өмірі мен кейбір теорияларына оңай түсініктеме Роберт Райттың 1988 жылғы "Үш ғалым және олардың құдайлары" кітабының бірінші бөлімінде келтірілген. Кітаптағы Фредкинге арналған бөлім 1988 жылдың сәуір айында "Атлантик Маунтли" журналында жарияланды. Биограф Роберт Райттың мәлімдемесінше, "WarGames" фильміндегі Стивен Фолкен кейіпкері Фредкиннің бейнесімен жасалған.
A profile of Fredkin, along with a readable explanation of some of his theories, can be found in the first part of Three Scientists and Their Gods by Robert Wright (1988). The section of the book covering Fredkin was excerpted in The Atlantic Monthly in April 1988. According to biographer Robert Wright, the character Stephen Falken in the film WarGames was modeled after Fredkin.
Пайдаланылған әдебиеттер
Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.