Кіріспе
Германиядағы саяси партия. Неміс Ұлттық Халық партиясы (Deutschnationale Volkspartei, DNVP) Веймар Республикасы кезінде Германиядағы ұлттық консервативті және монархистік саяси партия болды. Нацистік партияның күшеуіне дейін ол Веймар Германиясындағы ең ірі ұлттық партия еді. Бұл консервативті, ұлтшыл, монархистік, ұлттық-халықтық және антисемит ағымдардың, Пангермандық лиганың қолдауымен құрылған одақ болды. Идеологиялық тұрғыдан партия авторитарлық консерватизм, неміс ұлтшылдығы, монархизм және 1931 жылдан бастап экономикалық саясатта корпоративизм принциптерін қабылдады. Ол антикоммунистік, антикатоликтік және антисемит көзқарастарды ұстанды. Сол-оң саяси спектрде ол оң қанатқа жатты, ал алғашқы жылдары және 1920 жылдардың соңында оңға қарай жылжуынан кейін ол радикалды оңшыл деп саналды. Оған антисемиттік Христиандық-әлеуметтік партия және неміс ұлттық партиясы қосылды. Осылайша партия Империяның бұрынғы бөлшектенген консервативті күштерінің көп бөлігін біріктірді. ДНВП құрылысына қадам салынған күні – 1918 жылдың 22 қарашасы, Берлиндегі бірнеше газетте «неміс ұлттық халық партиясы» деген атпен жаңа оңшыл партия құруға шақыру жарияланды. ДНВП-ның құрылуы 1918 жылғы қараша революциясына және ол неміс оң жағында тудырған ауыр дағдарысқа жауап болды, онда қоғам құлаудың алдында деген кең тараған қорқыныш болды. 1918 жылдың соңындағы дағдарыс атмосферасының нәтижесінде ДНВП құру үшін әртүрлі партиялар бірікті. Бұл күштілікке қарамастан, ДНВП өмір бойы жікшілдікке бейімділік танытты, себебі партияның ішінде әртүрлі консервативті ағымдар бірігіп, біреуіне бірі қарау қиын болды. Жаңа партияны кім басқаруы керек деген мәселеде көп дау болды, ал Оскар Хергт 1918 жылдың 19 желтоқсанында барлық фракцияларға қанағаттандыратын, бұрын белгілі емес мемлекеттік қызметкер ретінде компромистік кандидат ретінде сайланды. Британдық тарихшы Иан Кершоу 19 ғасырдың соңынан бастап Германияның оң жағында дәстүрлі консерваторлар мен радикалды популистік ұлттық-халықтық элементтер арасында шиеленіс болғанын жазды, ол былай деді: «Тіпті көптеген фашистік сипаттамалары бар Германияның Ұлттық халық партиясы да радикалды оң жақтағы популистік күштердің жаңа күшін ыңғайсыз сезінді». 1918 жылдың желтоқсанында өткен құрылтайда Зигфрид фон Кардорф негізгі баяндама жасады, онда ол былай деді: «Достық оңшыл партиялар біріккен біздің жаңа партиямыздың өткені жоқ және ол өткенге жауапкершілік алмайды. Бізде қазіргі заман бар, және Құдай қаласа, жақсы болашақ бар», деп дауыстады делегаттар «Бірақ яһудилер жоқ!» Барлық тараптар қабылдайтын ортақ платформаны жасау міндеті Ульрих фон Хассель басқарған комиссияға жүктелді. ДНВП-ға еврейлердің кіруіне тыйым салынды. 1919 жылдың 19 қаңтарында жаңа конституцияны жазуға тиіс Ұлттық Ассамблеяға сайлауда ДНВП «Жүдектер – Германияның вампирлері!» атты памфлет шығарды. Республикалық Веймар конституциясына қарсы болған ДНВП соғыстар аралық кезеңнің көп бөлігін оппозицияда өткізді. 1919-1932 жылдар аралығында құрылған 19 кабинеттің ішінде ДНВП тек екі үкіметке қатысты және олардың 13 жылдық мерзімдегі жалпы өкілеттігі 27 айды құрады. Университет профессорлары мен гимназия мұғалімдерінің көпшілігі ДНВП-ны қолдағандықтан, Веймар республикасы кезінде Германияда университетке барған әркім неміс ұлттық ықпалына ұшырады. ДНВП-ға ерлерге қарағанда әйелдер көбірек дауыс берді, және партияның дәстүрлі құндылықтарына қарамастан, әйелдер ДНВП-да өте белсенді болды. ДНВП-дағы әйелдер негізінен евангелистік протестанттық шіркеу лигаларынан, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде саяси белсенділікке түскен үй шаруасындағы әйелдерді және Пангермандық лига, Колониалдық лига және Әскери-теңіз лигасы сияқты топтарда белсенді болған әйелдерді білдіретін қауымдастықтардан келді. ДНВП-дегі әйелдер «қоқыс пен кірді» жоюға көбірек көңіл бөлді, бұл олардың порнография мен жезөкшелік үшін қолданылған термині болды және әйелдерге айрықша қауіп төндіретін нәрсе деп есептелді. Израильдік тарихшы Иегуда Бауэр ДНВП-ны «дәстүрлі, көбінесе радикалды антисемит элитасының партиясы» деп атады. Жазушы Курт Тухольский 1924 жылы «тіпті еврей ортасында (олардың бір бөлігі бүгін де неміс ұлттық партиясына дауыс бермек, егер партия антисемитизммен сауда жасау үшін соншалықты ақымақ болмаса) және тіпті саудагерлік ортада бұл ойлау жолы басым» деді. Өте ұлтшыл және реакциялық және бастапқыда Гогенцоллерн монархиясын қайта орнатуға ұмтылған партия кейіннен авторитарлық мемлекет құруды қолдады. Оның қолдаушылары ұлтшылдар, аристократия, орта таптың бір бөлігі және ірі бизнес өкілдерінен құралды. ДНВП католиктерге қызығушылық танытпады және оның қолдауының барлық дерлік бөлігі протестант аймақтарынан келді. Партияның лютерандық сипаты бастан-ақ баса көрсетілді, ДНВП лютерандық сайлаушыларға тікелей үндеу жасады. Партия үгітшілері антикатоликтік үндеулер де жасады – Берлиндегі ДНВП саяси парақшасында былай делінген: «Римдік интригалар біздің Реформация мұрамызды тартып алмауы керек. Отандығымызда протестанттық рух күшті болып қалуы керек». Осылайша, ДНВП тек протестант сайлаушыларына назар аударды, ал римдік католиктерді шеттету және оларға шабуыл жасады. Рихард Штайгманн Галл Веймар Германиясында «Германиядағы ұлттық жекелегінің баяны ерекше протестанттық тілмен жазылған» деді. ДНВП Ватиканмен қарым-қатынас орнатуға қарсы болды және 1929 жылғы Пруссиялық конкордатты қабылдамады, Германияның католик шіркеуімен формалды келісімдер жасауы керек емес деп мәлімдеді. Партия католик сайлаушыларын қызықтырудан бас тартты, тіпті бұл партияның сайлаулық тартымдылығына зиян келтіруі мүмкін екеніне ескерілгеніне қарамастан, Альфред Хугенберг ДНВП-ның жергілікті католик комитеттерін құру туралы ұсыныстарды қабылдамады. Тарихшы Ларри Юджин Джонсқа сәйкес, ДНВП «терең бойға сіңген антикатоликтік сезімдерді» білдірді, ал партия шенеуніктері ДНВП «протестанттық құрылымдармен байланысты» және «католиктік мүдделерді қолдамайды» деп мәлімдеді. Германиялық католиктер 1929 жылғы Германиядағы референдумға қатысудан бас тартты, Хугенберг пен оның партиясына наразылықтарын білдірді. Католик шіркеуі неміс оңшылдарына сын көзбен қарады және ДНВП-ға қарсы болды, партия Католик шіркеуінің мүшелері, мысалы, Бреслау архиепископы Адольф Бертрам немесе Трир епископы Франц Рудольф Борневассер сияқтылармен ашық түрде айыпталды және шабуылға ұшырады. Германиялық католиктерге оңшыл жартылай әскери ұйымдарға, мысалы, «Жас неміс ордені» мен ДНВП-ға байланысты «Стальхельмге» қосылуға тыйым салынды, ал католик епископтары католиктер мен дін қызметкерлерін ДНВП парламенттік делегацияларына отырудан тыйым салды. 1919 жылдың 6 ақпанында Германия үшін жаңа конституцияны жазу үшін шақырылған Ұлттық Ассамблеяда ДНВП-ның басты үлесі Клеменс фон Дельбрюк жасаған бұрынғы император Вильгельм II-нің ұзақ қорғанысы болды, сондай-ақ ДНВП депутаттарының 1914 жылғы шілде дағдарысы кезінде Германияның әрекеттерін, Пангермандық идеологияны және 1917 жылы шексіз суасты кемелерін пайдалану туралы шешімді қорғайтын бірқатар ұзақ сөздері болды. Бұлардың ешқайсысы қолға алынған міндетке, яғни жаңа конституцияны жазуға қатысы жоқ еді. ДНВП жаңа конституцияны әзірлеуге ешқандай үлес қоспады. 1919 жылдың маусымында Рейхстаг союшылардың егер ол ратификацияланбаса, Бірінші дүниежүзілік соғыс қайта басталады деген ескертуіне байланысты Версаль келісімін ратификациялауға мәжбүр болды. ДНВП басқа партиялар Рейхстагта келісімге дауыс беретініне көз жеткізді, содан кейін ол оған қарсы дауыс берді. ДНВП өзінің дауысы соғысты қайта бастамайтынын білді, ал Версальдің жамандығын басқа партиялар көтеретініне сенді. Кейін ДНВП нәсілшіл науқанды бастады…
The German National People's Party (Deutschnationale Volkspartei, DNVP) was a national conservative and monarchist political party in Germany during the Weimar Republic. Before the rise of the Nazi Party, it was the major nationalist party in Weimar Germany. It was an alliance of conservative, nationalist, monarchist, völkisch, and antisemitic elements supported by the Pan German League. Ideologically, the party was described as subscribing to authoritarian conservatism, German nationalism, monarchism, and from 1931 onwards also to corporatism in economic policy. It held anti communist, anti Catholic, and antisemitic views. On the left–right political spectrum, it belonged on the right wing, and is classified as far right in its early years and then again from the late 1920s when it moved back rightward. the antisemitic Christian Social Party and German Völkisch Party. Thus, the party united most of the formerly fragmented conservative spectrum of the Empire. The process that led to the DNVP began on 22 November 1918 when an ad appeared in a number of Berlin newspapers calling for a new right wing party for "which we suggest the name of German National People's Party". The founding of the DNVP was a response to the November Revolution of 1918 and the sense of extreme crisis it had engendered amongst the German right, where there were widespread fears that society was on the verge of destruction. As a result of the crisis atmosphere of late 1918, a very wide assortment of different parties came together to form the DNVP. This proved to be as much weakness as a strength as the DNVP had strong fissiparous tendencies throughout its existence, which was the product of the various different streams of conservatism that found themselves flowing uneasily together in one party. There was much disagreement about who was to lead the new party, and Oskar Hergt was chosen as leader on 19 December 1918 very much as the compromise candidate, being a little known civil servant who was thereforth acceptable to all the factions. British historian Ian Kershaw wrote that ever since the late 19th century there had been tension on the German right between traditional conservatives and the more radical populist völkisch elements, saying: "Even the German National People's Party, itself with many fascistic characteristics, could only uneasily accommodate the new strength of the populist forces on the radical Right". At the founding convention in December 1918, Siegfried von Kardorff gave the keynote speech, in which he stated "Our new party, in which friendly right wing parties have united, has no past and rejects any responsibility for the past. We have a present, and God willing, a good future", to which the delegates shouted "But without the Jews!" The task of writing out a common platform acceptable to all fell to a committee headed by Ulrich von Hassell. Reflecting a strong anti Semitic orientation, right from the start Jews were banned from joining the DNVP. In the elections on 19 January 1919 for the National Assembly that was to write the new constitution, the DNVP produced a pamphlet entitled "The Jews—Germany's vampires!" Generally hostile towards the republican Weimar constitution, the DNVP spent most of the inter war period in opposition. Of the 19 cabinets between 1919 and 1932, the DNVP took part in only two governments and their total period in office over this 13 year period was 27 months. Because so many university professors and Gymnasium teachers supported the DNVP, everyone who went to university in Germany under the Weimar republic was exposed in some way to Deutsch National influence. More women than men voted for the DNVP, and despite the party's traditionalist values, women were very active in the DNVP. The women in the DNVP came mostly from the evangelical Protestant church leagues, associations representing housewives who had become politically active during World War I and women who been active in groups like the Pan German League, the Colonial League and the Navy League. The women in the DNVP tended to be most concerned with wiping out "trash and dirt" which was their term for pornography and prostitution, and was seen as especially threatening to women. The Israeli historian Yehuda Bauer called the DNVP " the party of the traditional, often radical anti Semitic elites " The writer Kurt Tucholsky wrote in 1924 that "Even in Jewish circles (of which a portion would still vote German National today, were the party not so stupid to trade in anti Semitism) and even in merchant circles, this way of thinking prevails." Extremely nationalistic and reactionary and originally favouring restoration of the Hohenzollern monarchy, it later supported the creation of an authoritarian state as a substitute. Its supporters came from dedicated nationalists, the aristocracy, parts of the middle class and big business. The DNVP had little appeal to Catholics and almost its entire support came from Protestant areas. The Lutheran character of the party was stressed early on, with DNVP making direct appeals to Lutheran voters. Party campaigners also made anti Catholic appeals – a DNVP political leaftlet in Berlin read: "No Romish intrigues are going to rob us of our heritage of the Reformation. Protestant spirit must remain strong in our Fatherland." As such, DNVP focused solely on Protestant voters while marginalising and attacking Roman Catholics Richard Steigmann Gall remarks that in Weimar Germany, "the narrative of national identity in Germany was written in a distinctly Protestant language". The DNVP opposed establishing relations with the Vatican and rejected the Prussian Concordat of 1929, arguing that Germany should not make formal agreements with the Catholic Church. The party refused to court Catholic voters, and Alfred Hugenberg rejected ideas to establish local Catholic committees of the DNVP, even when advised that this may damage the electoral appeal of the party. According to historian Larry Eugene Jones, the DNVP expressed "deeply ingrained anti Catholic sentiments", and party officials went as far as proclaiming that DNVP was "bound to Protestant structures" and "did not stand for Catholic interests." German Catholics overwhelmingly refused to participate in the 1929 German referendum, displaying their disapproval of Hugenberg and his party. The Catholic clergy was critical of the German Right and was hostile towards the DNVP; the party was openly denounced and attacked by members of the Catholic clergy, such as the Archbishop of Breslau Adolf Bertram or Bishop of Trier Franz Rudolf Bornewasser. German Catholics were also prohibited from joining right wing paramilitary organizations such as the Young German Order and DNVP affiliated Stahlhelm, and Catholic bishops barred Catholics and clergymen from sitting in the DNVP parliamentary delegations. When the National Assembly convened to write the new constitution for Germany on 6 February 1919, the DNVP's chief contribution to the debates was a lengthy defence of the former Emperor Wilhelm II by Clemens von Delbrück, and a series of long speeches by other DNVP deputies defending Germany's actions in the July Crisis of 1914, the ideology of Pan Germanism and the decision to adopt unrestricted submarine warfare in 1917. None of these had anything to do with the task at hand, namely to write a new constitution. The DNVP made no contribution to the drafting of the new constitution. In June 1919, the Reichstag had to ratify the Treaty of Versailles in the face of a warning from the Allies that World War I would resume if it was not ratified. The DNVP made certain that the other parties in the Reichstag were going to vote for the treaty, and then voted against it. The DNVP was secure in the knowledge that its vote would not cause the resumption of the war while the odium of Versailles would be borne by the other parties. Afterwards, the DNVP started a racist campaign against the presence of Senegalese and Vietnamese troops serving in the French army of occupation in the Rhineland (the so called "Black Horror on the Rhine"), claiming that African and Asian men were genetically programmed to rape white women with DNVP politician Käthe Schirmacher stating in a speech: "The lust of white, yellow and black Frenchmen for German women leads to daily violence!" Schirmacher wrote in her diary in 1919 that: "The only thing uniting us with Poland is our common hatred of Juda". It favoured a monarchist platform and was strongly opposed to the Weimar Republic in domestic affairs and Treaty of Versailles in foreign affairs. Typical of the party's views about Weimar was a 1919 pamphlet by Karl Helfferich entitled "Erzberger Must Go! ", which was in equal terms violently anti democratic, anti Catholic and anti Semitic. The target of the pamphlet was Matthias Erzberger of the Zentrum, whom Hellferich called "the puppet of the Jews", and called openly for his assassination to avenge his "crimes" such as signing the armistice ending World War I. Helfferich especially hated Erzberger for making a speech in July 1919 that blamed him for the bad shape of German budget, with Erzberger noting during the war Helfferich had decided not to raise taxes, and instead ran up colossal debts which he planned to pay off by imposing reparations on the Allies once Germany won the war. Erzberger sued Helfferich for libel over his statement that Erzberger was "dishonestly combining political activity with his own financial interests". Amid much media attention the libel trial ended on 12 March 1920 with the judge ruling that some of Helfferich's statements were true while fining Helfferich a nominal sum for technical libel for the statements that he declared that Helfferich lacked sufficient evidence to back up with. In the run up to the Kapp Putsch of March 1920, the DNVP leaders were informed by Wolfgang Kapp in February 1920 that a putsch to overthrow the government would soon occur, and asked for their support. Kapp received an equivocal answer, but the party's leaders did not inform the government a putsch was being planned. During the Kapp Putsch of March 1920, the DNVP took an ambiguous stance, reflecting a strong sympathy for the aims of the putsch without coming entirely in support out of the fear that the putsch might fail. One of the DNVP leaders, Gottfried Traub served as "Minister of Church and Cultural Affairs" in the Kapp's provisional government while Paul Bang of the Pan German League was going to serve in the provisional government, through he backed out later on 13 March 1920 under the grounds that the putsch was "hopeless". Within the party's leadership, Count Kuno von Westarp was in favour of supporting the putsch while Oskar Hergt was opposed. The outcome of the Erzberger Helfferich libel trial encouraged the DNVP to engage in a campaign of vituperative and vitriolic attacks on leaders of the Weimar Coalition who supported the republic, usually accompanied with calls for the assassination of the "traitors", which was to be DNVP's main contribution to politics for next several years. The DNVP was well known for outrageous, often childish antics such as mailing a dead dog to the French Ambassador to protest against paying reparations to France and for launching a campaign of mailing parcels containing human excrement to Social Democratic leaders. When Rathenau was assassinated on 24 June 1922, the Zentrum Chancellor Joseph Wirth angrily turned towards the DNVP's Reichstag delegation and with his finger pointing clearly at Helfferich, shouted "The enemy is on the right! Here are those who drip poison into the wounds of the German people!". Wirth, who was shaken by the murder of his friend Rathenau, pushed through the Reichstag the Law for the Protection of the Republic on 21 July 1922. It increased the penalties for conspiring to political assassination and allowed the government to ban organizations that attempted to undermine the constitutionally established republican form of government. Only the DNVP, the Communists and the Bavarian People's Party (BVP) voted against the law, with every other party voting for it. Wirth would have liked to use the new law to ban the DNVP, but was unable to do so because no links could be established between the DNVP and the Organisation Consul terrorist group. Faced with a possible ban for encouraging terrorism after the Rathenau assassination and a public backlash over its initially jubilant reaction to Rathenau's murder, the party started to crack down on its extreme völkisch wing, who had been the most vociferous in calling for Rathenau's blood. To stop a total break with its völkisch wing, in September 1922 a "völkisch study group" under Wilhelm Kube was set up. Despite Kube's best efforts to work out a compromise, the leading völkisch activists' Wilhelm Henning, Reinhold Wulle and Albrecht von Graefe all resigned from the party in October 1922 when the party's leader Oskar Hergt supported by Otto Hoetzsch and Count Kuno von Westarp made it clear that they wanted no more calls for assassinations, which had caused a major public relations problem. Henning, Wulle and Graefe founded the German Völkisch Freedom Party in December 1922. In September 1923, the DVP Chancellor Gustav Stresemann announced the end of "passive resistance" and the occupation of the Ruhr (Ruhrkampf) under the grounds that hyperinflation had destroyed the economy and the Ruhrkampf must end in order to save Germany. As a result, the DNVP found itself joining forces with the Communist Party of Germany (KPD) in denouncing the end of the Ruhrkampf as treason and as a cowardly surrender to "a half sated irreconcilable France". The DNVP announced that if they were in charge that they would continue the Ruhrkampf regardless of the economic costs and misery.
Дауес жоспарына дауыс беру: бағыттың өзгеруі
1924 жылдың сәуір айының басында партиялық конференцияда DNVP Германияның «Дауес жоспары» деп аталатын репарация төлемдерін қайта құруға қарсы шықты, оны DNVP «екінші Версаль» деп айыптады. Қайта құрудың бір бөлігі – 1923 жылғы экономиканы құлатқан гиперинфляциядан кейін валютаны тұрақтандыруға көмектесетін Морган үйі бастаған Уолл-стрит банктерінің консорциумымен қамтамасыз етілген 800 миллион рейхсмаркалық несие. ДНВП-ның жетекші экономикалық сарапшысы Хелферрих Die Kreuzzeitung басылымында екі егжей-тегжейлі сын жариялады, олар Доуес жоспарының Германияны «құлдыққа түсіру» үшін ғана бар екенін дәлелдеуге тырысты. 1924 жылғы көктемгі науқанды негізінен харизматикалық, медиамен жақсы қарым-қатынаста болған адмирал Альфред фон Тирпиц басқарды және ұйымдастырды, ол бүкіл халықты сайлауда жеңіске жету үшін біріктіре алатын «құтқарушы» типті тұлға ретінде таныстырылды. Тиімсіз Гергтің партияның мүмкіндіктерін жақсарту үшін шетте қалуды таңдады. ДНВП саясаткеріне жатса, Тирпиц өзінің науқанын Мюнхенде католиктердің қолдауына ие болу үшін жүргізді. 1924 жылғы 4 мамырда өткен рейхстаг сайлауында ДНВП ең жақсы нәтиже көрсетті, 19% дауыс жинады. ДНВП-ның бүкіл өмір бойына басты мәселесі Веймар Республикасына толық қарсылық саясатына деген бейімділігі мен оның көптеген жақтастарының ДНВП-ге үкіметке қатысуға қысым жасауы арасындағы шиеленіс болды. Пропорционалды сайлау жүйесіне байланысты ДНВП Рейхстагтағы орындардың көпшілігін жеңе алмайтындықтан, республикаға толық қарсылық білдіретін партия ретінде ол өзін мәңгілікке оппозициялық партия болуға үкімдеді. 1924 жылы ДНВП-ның көптеген жақтастары үкіметтің барлық әрекеттеріне қарсылық білдіріп, кез келген коалициялық үкіметке қатысудан бас тартқан партияны қолдаудан қанағаттанбағанын білдірді. Бастапқыда ДНВП Доуес жоспарына қарсы дауыс беруге уәде берді, егер Германия ешқандай өтемақы төлеуге мәжбүр болмасын деген негіздемемен Рейхстагта ратификациялауға келгенде, партияға қаржы берген көптеген экономикалық лобби топтары, мысалы, Ландбунд, Рейхтің неміс индустриясы қауымдастығы (RDI) және Өнеркәсіп және сауда палатасы, егер оның депутаттары Доуес жоспарына қарсы дауыс берсе, партияға мәңгілікке садақа беруді тоқтатамыз деп қорқытты. Ол мемлекеттік меншіктегі Deutsche Reichsbahn теміржолын кепілдікке берді, бірақ 1919 жылғы конституцияда Reichsbahn кепілдікке қолданылмайды деп жазылған. Осылайша, Доуес жоспарының қарызы үшін Рейх үкіметі конституцияға түзету енгізуді талап етті, бұл Рейхстагтағы үштен екі көпшіліктің қолдауымен Рейхсбанды кепілдік ретінде қоюды талап етті. Британдық тарихшы Эдгар Фойхтвангер британ үкіметі Францияға Германияға өтемақыны азайту үшін қатты қысым жасағанда, англофобикалық адмирал фон Тирпицті канцлер етіп тағайындау талабы ДНВП-ның «реализмнің жетіспеушілігін» көрсетті деп түсіндірді. Тирпицтің канцлер ретінде тағайындалуы халықаралық жағымсыз реакцияны туғызды, содан кейін Стресман әртүрлі рейхстаг депутаттарына ДНВП-ның Тирпицті канцлер етіп тағайындауды талап етудің қаншалықты ақымақтық екенін және Германияның Тирпицпен қаншалықты оқшауланатынын көрсету жолы ретінде ағып түсті. Доуес жоспарына қатысты Стресман мен Тирпиц арасындағы қақтығыс 1929 жылы Стресманның өліміне дейін жалғасатын ұзаққа созылған қақтығыстың басталуын көрсетті. Адмирал Тирпиц 1924 жылдың мамыр айында Рейхстагқа сайланған сәттен бастап, ол Рейхстагтағы Стресманның ең «қатал қарсыласы» ретінде пайда болды және өзін неміс билік саясатының қорқынышты чемпионы ретінде танытты, Германия әлемдегі ең үлкен держава болуы керек деген сенімін мақтан тұтатын адам. Ақырында президент Фридрих Эберт ДНВП-ға ескерту жасап, егер Доуес жоспары қабылданбаса, мерзімінен бұрын сайлау өткізу үшін рейхстагты таратып жібереді, содан кейін партия ашулы сайлаушылардың қаһарына ұшырайды деп ескертті. Доуес жоспарына қарсы және жақтас топтар арасындағы көп ішкі жанжалдан кейін партияның екіге бөлінуін болдырмау үшін Доуес жоспарына дауыс беру партиялық тәртіпсіз еркін дауыс беру болатыны және ДНВП депутаттары Доуес жоспарына өздері қалағандай дауыс беретіндігі туралы хабарланды. Доуес жоспарын қолдаған ДНВП депутаттарының қолдауы Рейхстагтың Доуес жоспарын бекітуіне жеткілікті болды. Ұлттық-социалистік парламенттік депутаты генерал Эрих Людендорф Доуес жоспарына қарсы шыққан ДНВП депутаттарына «Бұл Германия үшін ұят! Он жыл бұрын мен Танненберг шайқасында жеңіске жеттім. Бүгін сіздер еврейлерге Танненберг жеңісін мүмкін еттіңдер!» деді. Доуес жоспарына берілген дауыс партияның өнеркәсіптік мүдделермен және Германияның батыс бөлігінен шыққан шаруалармен тығыз байланысты прагматикалық қанаты мен Шығыс Элбияның ауылдық аймақтарымен, әсіресе юнкерлермен (жер иеленуші ақсүйектермен) және Пангермандық лигамен байланысты олардың арасындағы қақтығысты көрсетті, олар демократияны салдарына қарамастан жоюды қалады. Доуес жоспарына байланысты туған жанжал және ДНВП-ның рейхстаг делегациясы ішіндегі жағымсыз сезімдер Гергтің партия басшысы қызметінен кейін 1924 жылы қуылуына және оның уақытша басшысы Иоганн Фридрих Винклермен алмастырылуына, ал одан кейін граф Куно фон Вестарппен алмастырылуына әкелді. Доуес жоспарына берілген дауыстан кейінгі ащы салдарда Померания, Шығыс Пруссия және Шлезвиг-Гольштейннің ықпалды жер қауымдастықтары Гергтің «ұлттық мүдделерге сатқандығы» үшін «екінші Версаль» Доуес жоспары бойынша еркін дауыс беруге рұқсат бергені үшін шабуылдады, партияның барлық мүшелерін қарсы дауыс беруге мәжбүрлеу үшін партиялық тәртіпті сақтамайды. Бір айдан кейін 1924 жылдың қыркүйек айында жалпы жер қауымдастығы Гергтің бір ай ішінде үкімет құра алмаса, отставкаға кететінін талап ететін резолюция қабылдады, ол осыны істемегендіктен 1924 жылдың қазан айында отставкаға кетті.