Кіріспе

1864 жылғы жапондық көтеріліс

Кинмон оқиғасы (禁門の変), сондай-ақ Хамагури қақпасының көтерілісі (蛤御門の変) деп белгілі, 1864 жылдың 20 тамызында (ай күлігі бойынша: 7-ші айдың 19-шы күні) Киотодағы Император сарайының жанында болған Токугава шогунатына қарсы көтеріліс еді.

Тарих

1854 жылы Канагава конвенциясынан бастап, бірнеше жыл ішінде шетелдік державалар шогун әулетін оқшаулау саясатынан бас тартуға мәжбүр етті. Көтеріліс императорлық билікке жақтастар мен шогонатқа қарсылар, сондай-ақ шетелдіктерге қарсы топтар арасындағы кең тараған наразылықты білдірді. Олар "императорды құрметте, варварларды қуып жібер" ("соно джой") ұранымен көтерілді. Император Комей "барбарларды қуу туралы" жарлық шығарды. Осылайша, 1863 жылдың наурыз айында шиши көтерілісшілері императорды бақылауға алып, императорлық билікті саяси үстемдікке қайта келтіруді көздеді. Көтеріліс қанды түрде басып жанылғанда, оның бастамашысы ретінде Чошю кланы жауапты деп танылды. Көтерілісшілердің императорды ұрлау әрекетіне қарсы тұру үшін Айдзу және Сацума домендерінің әскерлері (соңғысын Сайго Такамори басқарды) император сарайын қорғауға жетекшілік етті. Бірақ, әрекет барысында көтерілісшілер Киотоны өрттеді, бастапқыда Такацукаса әулетінің және Чошю шенеунігінің резиденцияларын өртеп жіберді. Көтерілісшілер жеңіліс алған соң Киотоны өртеп жіберді ме, әлде бұл олардың алдын ала жоспарланған стратегиясының бөлігі ме, немесе одан жаңылыстыру мақсатында жасалған тактикалық қадам ма – белгісіз. Оқиғада қаза тапқан шишилердің арасында Кусака Гендзюи де болды. Бұл оқиғаға қатысы болғандықтан, императордың ұлттық істер жөніндегі арнайы кеңесшісі Накаяма Тадайасу сияқты бірнеше сарай қызметкерлері қызметтен шеттетілді. Сандзё Санетоми, көтеріліс кезінде тұтқындалған, өлімге кесілген немесе танылған көптеген шишилермен байланысы болғандықтан, қашуға мәжбүр болды. Шогунат оқиғаға жауап ретінде 1864 жылдың қыркүйегінде Бірінші Чошю жорығын ұйымдастырды.