Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пелопоннес соғысы, б.з.д. 429 жылы Афина мен Халкидтер лигасы және олардың одақтастары арасындағы шайқас.
Peloponnesian War battle, 429 BC between Athens and the Chalcidian League and their allies
Спартолос шайқасы б.з.д. 429 жылы Пелопоннес соғысының басында Афина мен Халкидтер лигасы және олардың одақтастары арасында болды. Потидеяның құлауы Халкидикиядағы Афинаға қарсы көтерілісті тоқтатуға жеткіліксіз болды. Империялық кірістің үздіксіз ағынын қамтамасыз ету және қосымша жергілікті көтерілістерді басу үшін афиналықтар Ксенофонтты (Еврипидтің ұлы) 2000 гоплит және 200 атты әскермен Спартолосқа шабуыл жасауға жіберді. Олар қаланың сыртындағы егістіктерді жойды және Халкидикиядағы Афинаға жақын топтармен келіссөздер бастады, бірақ Афинаға қарсы топтар Олинфтан көмек сұрады. Халкидике, Спартолос және Олинт әскерлері афиналықтармен шайқасты, бірақ олардың гоплиттері жеңіліске ұшырады және Спартолосқа шегінді. Алайда, олардың атты әскері мен пельтастары афиналық әскерлерге басымдық танытты. Олинттен күштер келіп жетті және олар афиналықтарға екінші шабуыл жасады. Афиналық гоплиттер жаудың жеңіл әскері мен атты әскерімен тікелей қақтығысуға мүмкіндік таппады. Соңында афиналықтар қорқып, жеңіліске ұшырады, олардың барлық генералдары мен тағы 430 сарбазы қаза тапты. 429/8 ж. Афинаның салық тізімінде Халкидикия қалалары: Менде, Афитис, Скион, Стагира және Акант (Афон) тізімделген. Акант пен Менде тіпті Халкид лигасына қосылмаған.
The Battle of Spartolos took place in 429 BC between Athens and the Chalcidian League and their allies, in the early part of the Peloponnesian War. The fall of Potidaea had not succeeded in quelling the rebellion against Athens in Chalcidice. To ensure a steady stream of imperial revenue and suppress additional local uprisings, the Athenians dispatched Xenophon (son of Euripides) with 2,000 hoplites and 200 cavalry to launch an attack on Spartolos. They destroyed the crops outside the city and began negotiating with pro Athenian factions in Chalcidice, but the anti Athenian factions asked for help from Olynthus. An army from Chalcidice, Spartolos, and Olynthus met the Athenians in battle, but their hoplites were defeated and they retreated to Spartolos. Their cavalry and peltasts, however, gained the advantage over the Athenian troops. Reinforcements soon arrived from Olynthus, and they launched a second attack on the Athenians. The Athenian hoplites could not come to grips with the enemy light troops or horsemen. Eventually the Athenians panicked and were routed, with all of their generals and 430 other men killed. In the Athenian tribute list of 429/8 BC the only cities of Chalcidice are: Mende, Aphytis, Scione, Stageira and Acanthus (Athos). Acanthus and Mende had not even joined the Chalcidian League.
Соғыстың алғашқы кезеңдері
Халкидиялық фалангалар афиналықтардың фалангаларымен шайқасқанда, афиналықтардың үлкен артықшылығы бар екені анық болды. Халкидиялық жергілікті хоплиттер әскердің орталық және оң жақ бөлігін құрады, ал жалдамалы Пелопоннес әскерлері сол жаққа орналасты. Халкидиялық жақтағы жергіліктілер бірінші болып мойынсынып, жалдамалыларды да кері шегінуге мәжбүр етті. Бұл халкидиялық әскерді шаршатып, әлсіретті, ал шайқас афиналықтар үшін өте үміткер болып көрінді.
When the phalanxes of the Chalcidians clashed with those of the Athenians, it was clear that the Athenians had a great advantage. The local Chalcidian hoplites made up the centre and right hand portions of the army while hired Peloponnesian forces made up the left side. The locals on the Chalcidian side gave way first, forcing the mercenaries to fall back as well. This left the Chalcidian army worn and strained, and the battle looked very promising for the Athenians.
Соғыстың кейінгі кезеңі
Афиналықтар Халкид жағын әлсіреткеннен кейін, Халкидтер Олинфтен келген әскерлермен күшейтілді. Олинфтен келген әскерлердің көмегімен Халкидтер бұрынғыдан да күшті болып, афиналықтарға қарсы қайта жиналды. Олар афиналықтардың көптеген сүмбілелерге қарсы қорғануға жеткілікті тәжірибесі мен жабдығы жоқ екенін білді, сондықтан одақтастарымен күшейіп, жаңа тактика қолданғанда, Халкидтер афиналықтарды шегінуге мәжбүр етті. Афиналықтар қашқанда, Халкид атты әскері мен жеңіл жаяу әскері оларды қуып жетіп, оларға қосымша зиян келтірді. Афиналықтар өздерін қорғау үшін бірнеше қарсы шабуыл жасауға тырысты, бірақ Халкидтер әр жолы шабуылдардан қашып құтыла алды. Афина әскерлерінің артқы қатарлары алдыңғы қатардағыларын тастап кетуге батылды, осыдан олар басымдыққа түсіп, қоршалып, соның ішінде әскербасы Ксенофонтпен бірге өлтірілді.
After the Chalcidian side was worn down by the Athenians, the Chalcidians were reinforced by troops sent from Olynthus. With the help of the troops from Olynthus, the Chalcidians rallied back against the Athenians much stronger than before. They had learned that the Athenians did not have the experience or equipment to defend against large numbers of javelins, so when they came back strengthened by their allies and with a new tactic, the Chalcidians forced the Athenians to retreat. As the Athenians retreated, Chalcidian cavalry and light infantry chased down the Athenians to inflict further damage upon them. The Athenians tried multiple counter attacks to defend themselves from further harm, but each time the Chalcidians were able to evade the attacks. The back ranks of Athenian troops began to abandon those at the front, allowing them to be overwhelmed, surrounded, and killed, including their general, Xenophon.
Статистика
Афина тарапында 2 000 гоплит, 200 атты әскер және шамамен 500 жеңіл әскер болды.
On the Athenian side of the battle were 2,000 hoplites, 200 cavalry, and around 500 light troops.
Салдары
Бұл шайқаста афиналық әскерлердің бес бөлігінен бірі мен төртеуінен бірі қаза тапты, бұл шайқасқа дейін күтілгеннен екі есе көп. Бұл ауыр жеңіліс Афинаға соғысты жеңу үшін қандай қиындықтар күтіп тұрғанын көрсетті.
Between a fifth and a fourth of the Athenian troops were killed in this battle twice as much as was expected prior to the battle. This brutal defeat showed Athens what would be required of them to win the war.