Кіріспе

Вашингтондағы Азия өнері мұражайы.

Артур М. Саклер галереясы – Вашингтондағы Смитсонов институтының Азия өнеріне арналған өнер мұражайы. Саклер галереясы мен Фриер галереясы бірге Америка Құрама Штаттарының Азия өнерінің ұлттық мұражайын құрайды. Фриер және Саклер галереяларында елдегі ең ірі Азия өнері зерттеу кітапханасы орналасқан. 1982 жылы құрылған галереяға мұражай ғимаратын салуға шамамен 1000 экспонат және 4 миллион доллар сыйға тартқан Артур М. Саклердің есімі берілген. Ұлттық алаңның оңтүстік жағында орналасқан және Фриер галереясымен физикалық байланыста болған мұражайдың 96% Энид А. Хаупт бағының астында, жер астында орналасқан. 2018 жылы галерея АҚШ-тағы опиоидтік дағдарысқа басты себепкер деп айыпталған Саклер отбасына қарсы наразылықтардың нысаны болды.

Тарих

Жапонияның премьер-министрі Масаёши Охира 1979 жылы Фриер өнер галереясына сапар жасады. Сапары барысында ол Азия өнерін көрсету үшін Фриер мұражайына қосымша ғимарат салуға көмектесу мақсатында Смитсониан институтына Жапониядан 1 миллион доллар көмектесетінін жариялады. Сол жылы 6 маусымда АҚШ Сенаты Смитсониан институтының Азия және Африка өнері мұражайларын салу үшін 500 000 доллар сұранысын мақұлдады. 1980 жылдың маусым айында Смитсониан институты Оңтүстік төртбұрышты жобаны қаржы жоспарынан шығарды. 1981 жылы жоба қайтадан қарастырылды және 23 желтоқсанда Конгресс жаңа кешенге 960 000 доллар бекітті. Бұл жобаға федералдық қаражат алғаш рет шектеусіз бөлінді. 1982 жылы Артур М. Саклер Смитсониан институтына шамамен 1000 Азия өнер туындысын және заттарын сыйға берді. Жинақтың құны 50 миллион долларға бағаланды. Жобаны жалғастыру үшін қазан айында қосымша 36,5 миллион доллар федералдық қаражат бөлінді. 1983 жылдың 21 маусымында бас судья Уоррен Э. Бергер, сол кездегі вице-президент Джордж Буш және Смитсониан институтының директоры С. Диллон Риплинің қатысуымен құрылыс жұмыстары басталды. 1984 жылдың 21 ақпанында Мило С. Бич Саклер галереясының ғылыми директоры болып тағайындалды. Галерея 1987 жылдың 28 қыркүйегінде ашылды. Артур Саклер галерея ашылғанға төрт ай бұрын қайтыс болды. Төртбұрышты кешеннің ашылуына орай Вашингтон қаласының мэрі Марион Барри бұл күнді «Смитсониан институты күні» деп жариялады. Қазан айынан бастап Майло С. Бич Саклер және Фриер галереяларының директор міндетін атқарушысы болды. 1988 жылдың қараша айында ол екі галереяның да директоры болды. 2002 жылдың наурыз айында ислам өнерінің маманы Джулиан Раби біріктірілген галереялардың директоры болып тағайындалды. 2006 жылы Дж. Кит Уилсон қытай өнерінің директоры және кураторы болды. 2012 жылдың қаңтар айында Саклер галереясы құрылғанына 30 жыл толуын Артур Саклердің жесісінен алған 5 миллион долларлық сыйлықпен атап өтті.

Жинақтар

Саклердің бастапқы сыйлықтарынан өзге, галереяда тағы да коллекциялар бар. Галереяның негізгі қорындарында қытай, үнді, корей және жапон суреттері, фотосуреттер, Қытайдың заманауи керамикасы, 19-шы және 20-шы ғасырлардағы жапон гравюралары, заманауи жапон қыш ыдыстары және басқа да Азия өнеріне қатысты туындылар бар.

Вевер жинағы

1986 жылы Саклер зергер Генри Вевер жинаған парсы және исламдық суреттер мен қолжазбалар коллекциясын иеленді. 1900-1943 жылдар аралығында қалыптасқан Вевер коллекциясы парсы кітаптарының ең құнды жиынтықтарының бірін ұсынады. Коллекция иеленгеннен кейін Гленн Лоури мен Майло Бич соңғы қырық жылда бұл заттарды алғаш көрген ғалымдар болды.

Қорғау

Фриер және Саклер галереялары үшін консервация және ғылыми зерттеулер бөлімі Смитсонда өнер туындыларын зерттеу үшін ғылыми әдістерді қолдануға арналған алғашқы мекеме ретінде құрылды және Азия картиналарын сақтауға маманданған АҚШ-тағы санаулы мекемелердің бірі болып табылады. Коллекцияларға қамқорлық жасау мұражайлар құрылғанға дейін басталды, өйткені Фриер өнер галереясының негізін қалаушы Чарльз Ланг Фриер өзінің туындыларына күтім жасау және оларды болашақта Смитсондар институтының бөлігі ретінде орналастыруға дайындау үшін жапон суретшілерін-реставраторларды жалдады. 1932 жылы Фриер өнер галереясы толық уақытты жапон реставраторын жұмысқа алып, Шығыс Азия картиналарын сақтау студиясын құрды. Смитсондар институтында өнерді зерттеу үшін ғылыми әдістерді алғаш рет қолдану және Техникалық зертхана 1951 жылы химияшы Рутерфорд Дж. Геттенс Гарвард университетіндегі Фогг мұражайынан Фриерге келген кезде басталды. 1990 жылы Шығыс Азия картиналарын сақтау студиясы мен Техникалық зертхана бірігіп, Консервация және ғылыми зерттеулер департаментін құрды.

Шәкіртақы

Саклер көпшілікке лекциялар мен симпозиумдар ұсынады, ал Фриер 1991 жылдан бері Цюрихтегі Ритберг мұражайымен бірлесіп «Artibus Asiae» өнер тарихы журналын жариялап келеді. Фриер мен Саклер, сондай-ақ Жапонияның Киото қаласындағы Қиыр Шығыс өнерін зерттеу орталығымен бірге Шығыс Азия өнері тарихындағы ең үздік зерттеулер үшін Шимада сыйлығын тартады. Бұл сыйлық 1992 жылы профессор Шимада Шудзироның құрметіне Фриер өнер галереясы мен Артур М. Саклер галереясы, сондай-ақ Жапонияның Киото қаласындағы Қиыр Шығыс өнерін зерттеу орталығының күшімен құрылды. Бұған қоса, Саклер басқа мекемелермен экспонаттар алмасу мүмкіндігіне ие (ал Фриер өнер галереясына мұндай мүмкіндік берілмейді).

Қатысу

Саклер Азия өнері мен мәдениетіне арналған түрлі мерекелер мен үздіксіз іс-шаралар өткізіп келді. 1989 жылы галерея алғашқы іс-шаралар сериясын ұйымдастырды – екі айға созылған парсы өнері мен мәдениеті тойы, ол Ирандық зерттеулер қорымен бірлесіп ұйымдастырылды. Музыкант Дариуш Долатшахи концерт берді, сондай-ақ семинарлар, лекциялар мен басқа да қойылымдар өтті. Іс-шаралар жиі көрмелердің тақырыбымен үйлеседі. 2011 жылы Азар Нафиси мен Дик Дэвис 1000 жылдық парсы поэмасы – "Шахнаме"дегі әйелдердің рөлі туралы әңгімелесті, бұл талқылау поэмаға арналған көрменің аясында өтті.

Бастамалар

Фриер және Киотодағы Қиыр Шығыс зерттеулері орталығымен бірлесіп, Саклер Шимада сыйлығын құрды. Екі жылда бір рет табыс етілетін 10 000 долларлық сыйлық Шығыс Азия өнерін зерттеуші ғалымдарға беріледі. 2011 жылы Саклер мен Фриер донор Жахангир Амузегардан маңызды сыйлық алды. Бұл сыйлықтың арқасында екі қайырымдалық қор құрылды: біреуі жыл сайынғы парсылық Наурыз мерекесін тойлауға, екіншісі – қазіргі заманғы иран өнерінің коллекциясын толықтыруға және оны насияттауға бағытталған. Бұл сыйлық Саклер мен Фриерге берілген парсы мәдениетіне арналған ең ірі сыйлық және Смитсониан институтына жасалған ең үлкен Азия өнері сыйлықтарының бірі болып табылады.