Артур патшасының батыры Бедивер туралы аңыз

Кіріспе

Аңызға толы Артур әлемінің батыры Бедивер (Bedivere) – Артур патша туралы аңызда ең алғашқы болып кездесетін кейіпкерлердің бірі. Ол бірнеше уэльс мәтіндерінде Бедивер Бедридант деп аталатын, бір қолы бар ұлы жауынгер ретінде сипатталған. Артурдың рыцарлық романдары, оның "Historia Regum Britanniae" тарихнамасындағы бейнесінен шабыттандырылып, Бедиверді Артур патшаның Дөңгелек үстелінің рыцарі, Артурдың маршалы ретінде көрсетеді. Ол жиі ағасы Луканмен, туысы Грифлетпен және Кеймен байланыстырылады. Ағылшын нұсқаларында Бедивер француз романдарынан белгілі Грифлеттің рөлін қабылдайды, атап айтқанда, Артурдың соңғы шайқасынан кейін Екскалибурді Көл әйеліне қайтаратын адам ретінде.

Бедвюр

Ерте Уэльс дереккөздерінде Бедвур Бедридант ("Кәміл мықты Бедвур") – Артурдың қолбасшылығындағы, бір қолы бар, әдемі жауынгер. Оның әкесі Педрауд немесе Бедрауд деп айтылады, ал балалары Амрен мен Энеуауг, екеуі де Артурдың сарайының мүшелері. Бедвирге қатысты ең алғашқы тікелей сілтемелердің бірі 10 ғасырдағы "Па Гур" поэмасында кездеседі, онда Артурдың бірнеше серіктерінің, соның ішінде Бедвир, Сей (Кей) және Манауданның ерліктері баяндалады. Бұл аңыз Бедвир туралы былай дейді:

9 ғасырдағы "Englynion y Beddau" ("Қабірлердің строфалары") Бедвирдің соңғы демалыс орнын Трифан тауында көрсетіп берген. Сейдің жиі айтатын сөзі – "досымның қолымен", бұл, әдетте, Бедвирдің кемістігіне сілтеме болып саналады. Бедвир – Кулхвич пен Ольвен ертегісінің маңызды кейіпкері. Ол Артурдың сарайының тізімінде досы Сеймен бірге пайда болады және (Артур мен Дрич Фаб Сибдардан басқа) әлемдегі ең сұлу адамдардың бірі деп сипатталады. Ол Ольвеннің қолын жеңіп алу үшін Кулхвичке серік болып жүруге шақырылады және Кулхвичке арналған уланған найзамен алып Ысбаддаденді алғаш соққан адам болады. Бедвир Кулхвичке Ысбаддаден берген орындауға келмейтін тапсырмаларды орындауға көмектеседі; ол Сей мен Гореу Фаб Кустеннинге алып Врнахты өлтіруге көмектеседі, Мабон ап Модронды түрмеден босатады, Диллустың шашын алады, Артурдың Ирландияға жасаған шабуылы кезінде Диурнахтың қазанды жаулап алады және Артурдың иті Каваллмен бірге құбыжық шошқа Трх Трюхтты аулауға қатысады. Әңгіме тапсырмалардың аяқталуымен, Ысбаддаденнің жеңілісімен және Кулхвич пен Ольвеннің үйленуімен аяқталады.

Бедивер

Бедивер – Джеффри Монмуттың «Historia Regum Britanniae» еңбегінде Артурдың адал одақтастарының бірі және ол осы мәртебесін кейінгі Артурий әдебиетінде де сақтайды. Ол Артур мен Кейге Мон-Сен-Мишель алыптарымен күресуге көмектеседі және Артурдың Рим императоры Люцийге қарсы соғысына қатысады, онда ол шайқаста қаза табады. Томас Малоридің «Артурдың өлімі» романында «Бедвир» (бастапқыда осылай аталған) алыпқа қарсы ұқсас рөл атқарады, содан кейін мәтіннен жоғалып, Артурдың өмірінің соңында сер Бедивер ретінде қайта оралады. Француздық романтикалық әңгімелерде бұл рөл оның туысы Грифлетке тиесілі болған. Артурдың өлімі туралы бірнеше ағылшын нұсқаларында, соның ішінде Малоридің, «Alliterative Morte Arthure» және «Stanzaic Morte Arthur» еңбектерінде Бедивер мен Артур Камлан шайқасынан (немесе Солсбериден) аман қалған санаулы адамдардың қатарында болады. Шайқас аяқталғаннан кейін, өлімге қиналған корольдің тілегі бойынша Бедивер Артурға көл ханымынан алған «Экскалибур» қылышын тастайды. Бірақ ол мұны тек екі рет ойланғаннан кейін жасайды, қылыштың Ұлыбритания үшін тым құнды екенін ойлап. Ол ештеңе болмағанын хабарлағанда, король Артур оны сөгіспен қарсы алады, себебі Артур осы құпия қылыштың үлкен құбылыстарға себеп болатынын біледі. Соңында Бедивер қылышты суға лақтырады, сол кезде бір қол шығып, қылышты ауада ұстап алады, содан кейін суға батып кетеді, осылайша Артур қылыштың қайтарылғанына көз жеткізеді. Малоридің айтуынша, бұл оқиға Морган мен Нимуені шақырады, олар корольді Авалонға алып кетеді. Артурдың дүниеден өткеніне байланысты Бедивер Кентербери архиепископы Модред басқарған шөлге кіреді, онда ол өмірінің қалған бөлігін өткізеді. Оған Ланселот пен оның басқа да жақын серіктері қосылады, олар өздерінің тәубесі үшін оның қасына келеді.

Қазіргі көркем әдебиет

Кейбір заманауи авторлар, мысалы Розмари Сатклифф (“Күн батқандағы қылыш”), Джиллиан Брэдшоу (“Май айының бүркіті”) және Мэри Стюарт (“Мерлин трилогиясы”) оған Гвиневраның сүйіктісі ретінде Ланселоттың дәстүрлі рөлін береді, Ланселот циклға тарихи тұлға болып көрінуге тым кеш қосылған. 1975 жылы түсірілген “Монти Пайтон және қасиетті Грааль” комедиялық фильмінде Сер Бедивер (Терри Джонс ойнады) басқа кейіпкерлер тарапынан ғылымда өте білгір деп есептеледі, бірақ оның әдістері Жердің банан пішіндес болуы және ағаштан жасалғандықтан отта жануы және суда жүзуі мүмкін болатын сиқыршылар сияқты абсурдты теорияларға негізделген. Ол француз бекінісіне кіру үшін үлкен ағаш қоянмен жасалған Троялық жылқы стиліндегі схема ойлап шығарады, бірақ Артур мен рыцарлардың ішінде болуының маңызды мәселесін естен шығарады. Джон Бурманның 1981 жылғы “Экскалибур” фильмінде Персиваль Бедивердің орнына, қылышты Көл әйелiне қайтаратын рыцарь болады. Бедивер Том Холттың 1994 жылғы “Грааль іздеушілері” романындағы басты кейіпкер. Ол Бернард Корнуэллдің “Соғыс әміршілерінің жылнамаларында” шағын рөлде ойнаса да, оның көптеген аңыздық ерліктері (мысалы, Экскалибурды көлге лақтыру; немесе Корнуэллдің әңгімесінде теңізге) басты кейіпкер Дерфел Кадарн орындайды. Дерфел де бір қолын жоғалтады, содан кейін “Экскалибур: Артур романы” (1997) соңғы сахнасында бір қолмен шайқасады. Ол Филип Ривтің 2007 жылғы “Мұнда Артур жатыр” кітабында Бедвёр ретінде пайда болады және басты кейіпкер Гвинмен дос болады. Ол Артурдың жарты қарындасының кіші ұлы, үлкені Медраут (Мордред). Артур оны Артурдың әйелі Гвенхвифармен (Гвиневра) опасыздық жасағаны үшін өлтіреді, бұл кейінірек Ланселотқа ұқсас рөлде. Бұл Медраутпен отбасылық араздыққа әкеледі, ол Артурға қарсы әскер жинап, оны өлтіріп, Артур басқарған Аквае Сулис қаласын өзіне қаратып алады. Сэр Бедивер 2008 жылғы BBC-нің “Мерлин” сериалындағы “Le Morte d'Arthur” эпизодында эпизодтық рөлде ойнайды, онда ол Questing Beast-пен өлтіріледі. Бедивер видео ойынында және визуалды романында Fate/stay night эпилогында, ойынның Арторияның өліміне арналған нұсқасында пайда болады. Ол сондай-ақ Fate/Grand Order мобильдік ойынында кейіпкер ретінде қолжетімді, әсіресе Артурдың ертегісінің нұсқасынан, ол Экскалибурды Көл әйелiне жеткізе алмай, король Артурдың Авалонға баруына кедересін келтіреді. Studio Deen аниме адаптациясында кейіпкер әйел болып бейнеленеді (Мамико Ното дауыстайды). Бедивер MMORPG Albion Online-дағы Авалонияның түрмесінің соңғы боссы ретінде “Лорд Бедивер” болып көрінеді. Гай Ричидің 2017 жылғы “Король Артур: Қылыш туралы аңыз” фильмінде Джимон Хоунсу қарсылық қозғалысының жетекшісі және Утердің бұрынғы рыцары Сэр Бедивер рөлін ойнайды.

Some modern authors such as Rosemary Sutcliff (Sword at Sunset), Gillian Bradshaw (Hawk of May), and Mary Stewart (The Merlin Trilogy) give him Lancelot's traditional role as Guinevere's lover, Lancelot having been added to the cycle too late to seem historical. In the 1975 comedy film Monty Python and the Holy Grail, the ironically named Sir Bedevere the Wise (played by Terry Jones) is regarded as brilliant at science by other characters, but his methods revolve around absurd theories such as the Earth being banana shaped and witches burning and floating on water because they are made of wood. He devises a Trojan Horse styled scheme with a big wooden rabbit to get inside a French fortress, but overlooks the crucial detail of Arthur and the knights actually being inside it. In John Boorman's 1981 film Excalibur, Percival replaces Bedivere as the knight that returns the sword to the Lady of the Lake. Bedivere is the main character in the 1994 novel Grailblazers by Tom Holt. Although he plays a minor part in Bernard Cornwell's The Warlord Chronicles, many of his legendary deeds (such as throwing Excalibur into the lake; or in Cornwell's story, the sea) are carried out instead by the protagonist, Derfel Cadarn. Derfel too loses one of his hands and then fights one armed during the final act of Excalibur: A Novel of Arthur (1997). He appears in Philip Reeve's 2007 Here Lies Arthur as Bedwyr and befriends the main character Gwyn. He is Arthur's half sister's younger son, the older being Medrawt (Mordred). He is murdered by Arthur, for betrayal with Arthur's wife, Gwenhwyfar (Guinevere), in a similar role to the later Lancelot. This causes a family rift with Medrawt, who takes revenge by raising an army and attacking Arthur, killing him, and taking the city of Aquae Sulis (ruled by Arthur) for himself. Sir Bedivere has a cameo in the 2008 BBC series Merlin in the episode "Le Morte d'Arthur", in which he is killed by the Questing Beast. Bedivere appears in the video game and visual novel Fate/stay night in an epilogue, during the game's version of Artoria's death. He also appears in the mobile game Fate/Grand Order as a character summonable by the protagonist, notably from a version of the Arthurian tale where he fails in delivering Excalibur to the Lady of the Lake, inadvertently stopping King Arthur from going to Avalon. In the anime adaptation by Studio Deen, the character is female (voiced by Mamiko Noto). Bedivere appears as the final boss of the Avalonian Dungeon in the MMORPG Albion Online as "Lord Bedivere". In Guy Ritchie's 2017 film King Arthur: Legend of the Sword, Djimon Hounsou plays Sir Bedivere, the leader of the resistance and a former knight of Uther.