Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстониялық композитор және дирижер
Estonian composer and conductor
Эдуард Тубин ( – 1982 жылғы 17 қарашада қайтыс болды) – эстон композиторы, дирижер және хореограф.
Eduard Tubin ( – 17 November 1982) was an Estonian composer, conductor, and choreographer.
Өмір
Тубин Ливония губернаторлығының Тарту округіндегі Торила қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы екеуі де музыканы жақсы көретін, ал әкесі ауылдық оркестрде тромбон ойнайтын. Ол мектепте музыкамен танысып, флейта ойнауды үйренді. Кейін әкесі бір сиырды фортепианоға айырбастады, ал жас Эдуард өте жақын уақыттың ішінде ауылда өз өнерімен танымал болды. Эдуард сондай-ақ ауылдық оркестрде флейта ойнады. 1920 жылы Тубин жаңадан тәуелсіздік алған Эстониядағы Тарту мұғалімдер колледжіне түсті. Осы жерде ол композицияға қызығушылық таныта бастады. 1924 жылы ол Тарту жоғары музыка мектебіне қабылданды және атақты эстон композиторы Хайно Эллердің жетекшілігімен оқуын бастады. 1930 жылы ол студент қызы Линда Пирнге үйленді, ал 1932 жылы ұлдары Рейн дүниеге келді. Тубин Ванэмуин театрында дирижер болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол ең танымал ерлер хорының біріне жетекшілік етті және бірнеше рет шетелге сапарлады. 1938 жылы ол Венгрияда Золтан Кодалымен кездесті, ол оның халық әндеріне деген қызығушылығын одан әрі арттырды. 1941 жылы ол балет артисі Эльфриде Саарикке үйленді. 1942 жылы ұлдары Эйно дүниеге келді. 1944 жылы Эстонияны Кеңес Одағы қайта басып алғаннан кейін, Тубин әйелі Эрика және ұлдары Рейн мен Эйномен бірге Стокгольмге қашып кетті. Ол Швецияда қалды және 1961 жылы швед азаматы атанды, бірақ Эстонияға кейде барып тұрды. Оған тарихи Дротнингхолм сарайы театрында ескі операларды қалпына келтіру жұмысы ұсынылды. Бұл оған өзінің шығармашылығына уақыт бөлуге мүмкіндік берді. Осы жерде ол ең маңызды туындыларының көп бөлігін жазды, оның ішінде екі опера, 5-10 симфониялар, скрипкаға екінші концерт, контрабасқа және балалайкаға бір-бір концерт, фортепиано концертино, көптеген фортепиано және скрипка туындылары, хор және солистік әндер және т.б. Өмірінің соңына қарай Тубин, әсіресе 1980 жылы дағы эстон дирижері Неме Ярви АҚШ-қа қашқаннан кейін, танымалдылыққа ие бола бастады. Өмірінің соңғы жылында оның Он бірінші симфониясы Бостон симфониялық оркестрімен 5 концертте орындалды. Тубин бірнеше шведтік музыкалық сыйлықтарға ие болды және Швед Корольдік музыка академиясының мүшесі болып сайланды. Ұзақ аурудан кейін 1982 жылдың 17 қарашасында Стокгольмде қайтыс болды.
Tubin was born in Torila, Tartu County, Governorate of Livonia, then part of the Russian Empire. Both his parents were music lovers, and his father played trombone in the village band. His first taste of music came at school where he learned the flute. Later, his father swapped a cow for a piano, and the young Eduard soon became known in the village for his playing. Eduard also played flute in the village orchestra. Tubin entered the Tartu Teacher's College in the newly independent Estonia in 1920. It was here he began to take an interest in composition. In 1924 he was admitted to the Tartu Higher Music School starting his studies under the guidance of the famous Estonian composer Heino Eller. He married a fellow student, Linda Pirn, in 1930 and their son Rein was born in 1932. Tubin took up work conducting in the Vanemuine theatre. During this time he also conducted one of the best known male choirs and made several trips abroad. In 1938 he met Zoltán Kodály in Hungary, who encouraged his interest in folk songs. In 1941 he married the ballet dancer Elfriede Saarik. Their son Eino was born in 1942. Following the Soviet re occupation of Estonia in 1944, Tubin fled to Stockholm with his wife Erika and sons Rein and Eino. He remained in Sweden and became a Swedish citizen in 1961, although he did visit Estonia on occasions. He was offered work at the historical Drottningholm Palace Theatre restoring old operas. This left him time to devote himself to his own composition. Here he wrote most of his greatest works, including two operas, symphonies 5–10, a second concerto for violin, one concerto for double bass and one for balalaika, a piano concertino, much piano and violin music, choir and solo songs etc. Towards the end of his life, Tubin slowly began to gain recognition, particularly after the conductor Neeme Järvi, also an Estonian, escaped to the United States in 1980. In the last year of his life his Tenth Symphony was performed on 5 concerts by the Boston Symphony Orchestra. Tubin received several Swedish music awards and was elected member of the Royal Swedish Academy of Music. After a long illness he died on 17 November 1982 in Stockholm.
Стиль
Тубин өз шығармаларында эстон халық музыкасын жиі пайдаланған, мысалы, эстондық мотивтерге негізделген «Синфониетта» шығармасында. Оның «Кратт» балеті толығымен халық әуендеріне құрылған. 1938 жылы Тубин эстондық Хиумаа аралына халық әндерін жинау үшін барған. Тубин сонымен қатар өте жақсы оркестрлеуші болды, және бұл әсіресе үшінші және төртінші симфонияларында естіледі. 1940 жылдардың соңында Тубиннің стилі өзгерді; музыка гармониялық тұрғыдан керіспелірек болды. Жетінші симфонияның финалында он екі нотадан тұратын, бірақ тоналды тақырып кеңінен қолданылады. Тубиннің ұлттық стильден халықаралық стильге көшуі Эстониядан Швецияға қашқаннан кейін болды. Тубиннің орын ауыстыруы салдарынан оның жетістіктері толыққанды бағаланбаған болуы мүмкін. Эстония оны ең ұлы композиторларының бірі деп есептесе де, оның көптеген шығармалары Швецияда жазылған, онда оған лайықты назар берілмеді. Дегенмен, Тубин, әсіресе, кейінгі симфониялары мен екінші фортепиано сонатасы үшін танылып келеді, олар шедеврлер деп есептеледі. Оның көптеген шығармалары жазылған (Неме Ярви мен Арво Волмер дирижерлік еткен симфонияларының екі толық жинағы бар). 2005 жылдың маусым айында Таллин қаласы оның туғанына 100 жыл толуын фестивальмен атап өтті, онда оның барлық симфониялары және фортепиано мен камералық музыкасының көп бөлігі орындалды. Тарту қаласында Тубиннің ескерткіші орнатылды. 2011 жылы оның туған жеріне жақын Алацкиви сарайында Тубин мұражайы ашылды. Мұражайда композитор және оның шәкірттері болған «Тарту мектебінің» басқа өкілдері – Альфред Каринди, Эдуард Оя, Олав Руутс және Карл Лейхтер туралы көрме ұйымдастырылған. 2000 жылы Эстонияда Халықаралық Эдуард Тубин қоғамы құрылды. Оның ең маңызды міндеті – оның жинақталған шығармаларының академиялық тұрғыдан дұрыс басылымын жасау, және бұл жұмыс қарқынды жүріп жатыр.
Tubin often used Estonian folk music in his works, for instance in the Sinfonietta on Estonian motifs. His ballet Kratt is entirely based on folk tunes. In 1938 Tubin had visited the Estonian island of Hiiumaa to collect folk songs. Tubin was also a very good orchestrator, and this can be heard particularly in the Third and Fourth symphonies. A change took place in Tubin's style at the end of the 1940s; the music became harmonically more astringent. The finale of the seventh symphony makes much use of a theme with all twelve notes, though it is tonal. The shift to a less nationalistic and more international style came after Tubin had fled Estonia to Sweden. Tubin is perhaps not better known because of his displacement. Although Estonia claims him as one of their greatest composers, most of his composing was done in Sweden, which never gave him the attention he was due. Tubin is gaining recognition, however, particularly for his later symphonies and the Second Piano Sonata, which are recognised as masterpieces. Most of his works have been recorded (there are two complete recorded sets of his symphonies, conducted by Neeme Järvi and Arvo Volmer). In June 2005 the city of Tallinn observed the centennial of his birth with a festival where all of his symphonies and much of his piano and chamber music was performed. A statue of Tubin was erected in Tartu. A Tubin Museum was opened at Alatskivi Castle near his birthplace in 2011. This has an exhibition about the composer and other members of the "Tartu school" of musicians who studied under Heino Eller including Alfred Karindi, Eduard Oja, Olav Roots and Karl Leichter. The International Eduard Tubin Society was founded in Estonia in 2000. Its most important task is to produce an academically correct edition of his collected works, a work which is well in progress.