Гевайзид дельфині – Африканың оңтүстік-батыс жағалауында мекендейтін, сирек кездесетін сүтқоректі жануар. Түрдің сипаттамасы, атының шығу тегі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Емшектің түрі
Species of mammal
Хевисайд дельфині (Cephalorhynchus heavisidii) – Цефалоринх тұқымдасының төрт дельфин түрінің бірі. Бұл кішкентай кит Африканың оңтүстік-батыс жағалауындағы Бенгела экожүйесіне ендемик.
Heaviside's dolphin (Cephalorhynchus heavisidii) is one of four dolphins in the genus Cephalorhynchus. The small cetacean is endemic to the Benguela ecosystem along the southwest coast of Africa.
Номенклатура
XIX ғасырдың басында Жақсы Үміт мүйісі жанынан бір данасы ұсталып, Британдық Шығыс Үндістан компаниясының капитаны Хависайд оны Ұлыбританияға әкелді. Зоолог Джон Эдвард Грей өзінің "Spicilegia Zoologica" еңбегінде бұл түрді сипаттады. "Heaviside's dolphin" – қабылданған ресми атауы, алайда "Haviside's dolphin" және "Benguela dolphin" аттары да қолданылады, соңғысы әсіресе Намибияда жиі кездеседі. "Cephalorhynchus" туысы атауы грек тіліндегі kephale – "бас" және rhynchos – "мұрын" сөздерінен алынған. "Heavisidii" түрінің атауы туралы толық ақпарат жоғарыдағы сипаттамада келтірілген.
Early in the 19th century, a specimen was caught off the Cape of Good Hope and brought to the United Kingdom by a Captain Haviside of the British East India Company. Zoologist John Edward Gray, who described the species in his Spicilegia Zoologica, "Heaviside's dolphin" is the recognised common name, though amongst others, "Haviside's dolphin" and "Benguela dolphin" are also used, the latter especially in Namibia. The genus name "Cephalorhynchus" comes from the Greek kephale for 'head' and rhynchos for 'beak'. For the species name "heavisidii" see the above description.
Жақын туысқан түрлер мен генетикалық шығу тегі
Сефалоринх туысына жататын басқа үш түр – чили дельфині (C. eutropia), Коммерсон дельфині (C. commersonii) және Гектор дельфині (C. hectori). Олардың барлығы Оңтүстік жарты шардағы салқын, қоңыржай температуралы суларда кездеседі. Генетикалық зерттеулер Сефалоринх дельфиндерінің Оңтүстік Африкадағы жалғыз ортақ атадан шыққандығын көрсетеді, ал Хевисайд дельфині – осы туыстың бастапқы түрі болып саналады. Антарктика айналысындағы ағын (Батыс жел ағысы деп те аталады) арқылы оңтүстік жарты шарға таралу, алдымен Жаңа Зеландияға, содан кейін Оңтүстік Америкаға қарай жүргендігі, туыс ішіндегі түрлердің пайда болуына себеп болды деп саналады. Дельфиннің ерекше қара, сұр және ақ түсті денесі бар, оны таралым аймағындағы басқа түрлермен шатастыру қиын.
The three other species in the genus Cephalorhynchus are the Chilean dolphin (C. eutropia), the Commerson's dolphin (C. commersonii) and the Hector's dolphin (C. hectori). All are located in cool temperate shelf waters in the Southern Hemisphere. Genetic studies suggest that the Cephalorhynchus dolphins originated from a single common ancestor in Southern Africa, from which Heaviside's dolphin are the basal species. Radiation around the southern hemisphere following the Antarctic Circumpolar Current (otherwise known as the West Wind Drift), first to New Zealand and then to South America, is thought to have led to the subsequent speciation within the genus. The dolphin has a distinct black, grey and white body pattern, and is not easily confused with any other species in its range.
Жауыздық
Жыртқыштық деңгейі белгісіз; алайда, қашалоттар (Orcinus orca) белгілі бір жыртқыштар және дене жараларынан акула шабуылдарының іздері бар.
Levels of predation are unknown; however, killer whales (Orcinus orca) are known predators and there is evidence of shark attack from body scars.
Географиялық ауқым
Бұл түр Бенгела экожүйесінің салқын суларымен тығыз байланысты. Аумақтың оңтүстік шегі Кейп-Пойнт ретінде белгіленгенімен, одан әрі оңтүстікке қарай кездесу өте сирек болатын нақты оңтүстік шегі – Хоут шығанағы, солтүстікке қарай шамалы (жағалауға жақын жерде өте кішкентай аумақтарға жоғары адалдық көрсететін түр үшін едәуір қашықтық). Бұл түр Оңтүстік Африканың солтүстік жағалауы бойында, Намибия арқылы Анголаның оңтүстігіне дейін, солтүстік шекарасы толық анықталмаған жерге дейін үздіксіз таралған. Ангола-Намибия шекарасының солтүстігінде балық аулау кемелері бірнеше дельфинді байқаған немесе жартылай ұстаған, бірақ Анголаға шамамен 170 км, Бенгела экожүйесінің белгіленген солтүстік шекарасынан оңтүстікке қарай орналасқан Томбуадағы жағалау ғылыми сараптамаларында ешқандай байқау тіркелмеген. Бенгела ағысының солтүстік шекарасы маусымдық түрде солтүстікке және оңтүстікке жылжиды, ал Хевисайд дельфиндері оның салқын суларымен тығыз байланысты болғандықтан, олардың солтүстік ареал шегі су жағдайларына байланысты өзгеруі мүмкін. Бұл жерлер Таблик шығанағы (Кейп-Таун) және Оңтүстік Африкадағы Британия шығанағымен қатар осы дельфиндерді көруге танымал орындар болып табылады. Құрлықтан байқаулар жиі кездеседі және Хевисайд дельфиндерін қайықпен көруге мүмкіндік беретін дельфиндерді тамашалауға арналған бірнеше тур компаниясы бар. Жақында жүргізілген генетикалық зерттеулер ареал бойынша популяциялық құрылымның бар екенін көрсетті, яғни генетикалық алмасу шектеулі екі метапопуляция (солтүстік және оңтүстік) бар. Бұл фрагментация үлгісі – *Cephalorhynchus* туысына жататын басқа үш түрге тән, ең айқын мысалы – Гектор дельфині, ол өте жақын қашықтықта генетикалық оқшаулануды көрсетеді.
The species is strongly associated with the cool waters of the Benguela Ecosystem. Although the southern limit of the range is defined as Cape Point, the real southern limit beyond which sightings are extremely rare is Hout Bay, some to the north (a considerable distance for a species which shows very high site fidelity to quite small spatial scales when nearshore). The species occurs more or less continuously for to the north of this along the South African coast, through Namibia and into southern Angola where the northern boundary for the species remains poorly defined. Several dolphins have been sighted or accidentally caught by fishing vessels north of the Angola–Namibia border, but no sightings were reported during a series of coastal scientific surveys at Tombua which is approximately 170 km into Angola but well south of the defined northern boundary of the Benguela Ecosystem. The northern boundary of the Benguela current shifts north and south seasonally and as Heaviside's dolphins appear closely linked to its cool waters, their northern range limit may shift along with water conditions. These locations are also popular hotspots for watching these dolphins in addition to Table Bay (Cape Town) and Britannia Bay, South Africa. Sightings are common from land and there are several dolphin watching tour companies by which Heaviside's dolphins can be seen by boat. Recent genetic research has demonstrated evidence of population structure across the range, indicating two metapopulations (north and south) with limited genetic exchange. This pattern of fragmentation is a common feature amongst the other three species in the genus Cephalorhynchus and most prevalent in the Hector's dolphin, which displays genetic isolation over very short distances.
Тұрғын үй басымдықтары
Хевисайд дельфиндері әдетте таңертең жағаға жақын қалады, онда олар әдетте әлеуметтесіп, демалады. Жағалауға жақын жерде олардың таралу үлгілері жылдар ішінде де, жылдар арасында да өте болжамды болады, бұл жануарлар Оңтүстік Африка мен Намибиядағы көптеген шығанақтардың ашық батыс шеттеріндегі жиынтықталу орындарын өте тұрақты пайдаланады, бірақ олар осы шығанақтардың қорғалған аймақтарында сирек кездеседі. Шығанақтардан тыс жерлерде олар ашық құмды жағалауларда салыстырмалы түрде жоғары тығыздықпен кездеседі, бірақ бұл негізгі жемі – жас шабақ (Merluccius capensis) көп болатын жақын жағажай суларына қарағанда екінші таңдау болуы мүмкін. Көбінесе теңіз бетінің температурасы мен тереңдігі аз жерлерде кездеседі. Жұптасу әдетте 3-7 жеке тұлғадан тұратын әлеуметтік топтарда жүзеге асады, олар шағын аумақта кең ауқымды домалап жүру, денелерін тигізу және позицияларын өзгерту сияқты мінез-құлықтарды көрсетеді, сонымен қатар жұптардың бірі жиі секіріп, бұл жарысқа қатысты функцияны атқаруы мүмкін.
Heaviside's dolphins typically remain nearshore in the mornings where they typically socialise and rest. When nearshore their distribution patterns are remarkably predictable within and between years, with the animals showing highly consistent use of aggregation sites at the exposed western tips of most bays throughout South Africa and Namibia, but they are rarely seen in the protected shallows of these bays. Outside of bays, they show relatively high densities along exposed sandy beaches, but these may be a secondary choice after a preference for areas where there is a high abundance of their main prey item; juvenile hake (Merluccius capensis) in adjacent offshore waters. Most commonly sighted within sea surface temperatures of and depths less than Mating typically occurs in social groups of 3 7 individuals which remain in a small area exhibiting extensive rolling, touching and position changes with frequent leaps by one of pairs of animals which potentially serve a competitive function.
Тамақ пен азық іздеу
Жануарлардың тамақтануы негізінен теңіз түбінде тіршілік ететін балықтар мен басқаяқтылар тұрады, көбінесе жас мерлу (Merluccius capensis) және сегізқарғы, алайда жас гоби (Sufflogobius bibarbatus) және атмакрель (Trachurus trachurus capensis) сияқты су бетіне жақын тіршілік ететін түрлер де тұтынылады, әсіресе Намибияда. Тамақ іздеу көбінесе теңіз түбінде, аз тереңдікте жүзеге асады. Жағалауға жақын жерлерде тамақтану сирек кездеседі.
Prey items consist of mostly demersal fish and cephalopod species, predominantly juvenile hake (Merluccius capensis) and octopus, however pelagic species such as juvenile goby (Sufflogobius bibarbatus) and horse mackerel (Trachurus trachurus capensis) are also consumed especially in Namibia. Foraging occurs mostly at the seabed, in shallow depths. Feeding nearshore is rarely observed.
Қозғалыс үлгілері
Оңтүстік Африкада дельфиндердің күндізгі қозғалыс үлгісі байқалады, оған сәйкес дельфиндер түстен кейін теңізге қарай жылжып, түнде тік жолмен бетке көтерілетін жемге азықтанады. Таңертең демалу және әлеуметтену үшін жағаға жақындайды. Дегенмен, Намибияның Людериц және Уолвис шығанақтарында бұл үлгіге қарамастан, қозғалыс айқын емес, дельфиндер түнде жағада қалады, бұл, әдетте, басқаша жем іздеумен байланысты.
A diurnal movement pattern is present in South Africa, whereby the dolphins move offshore in the afternoon to feed on prey rising vertically to the surface at night. Movement inshore to rest and socialise occurs in the morning. However, the pattern is different in Luderitz and Walvis Bay, Namibia where the movement is less pronounced and dolphins appear to stay inshore during the night, which is likely associated with foraging on different prey.
Басты қашықтық және сайттың нақтылығы
Хевисайдтардың сателлиттік телеметрия және 3 жылға дейінгі фотосуреттер арқылы қайта тану деректеріне сүйенгенде, қоныстану аумағы шағын болады. Кейбір жекелемелер 10 жылға дейін бір және сол жерде қайтадан көрілген.
Heaviside's have small home ranges of as measured using satellite telemetry over 2–3 months and photographic resightings over up to 3 years. Some individuals have been resighted at the same location for up to 10 years.
Суға түсу уақыты мен тереңдігі
Хевисайд дельфинінің суға түсу әрекеттеріне қатысты зерттеулер шектеулі, алайда 1997 жылы Оңтүстік Африкада спутниктік таңбалармен жабдықталған екі дельфин зерттелді. Тіркелген суға түсудің ең максималды тереңдігі 147 метрді құрады, бірақ көптеген суға түсулар 50 метрден төмен болды. Орталық Намибияда (әсіресе Уолвис шығанағында) Хевисайд дельфинінің шағын популяциясы – 100-ден аз жалпы мұрынды дельфиндермен қатар кездеседі REF. Жалпы мұрынды дельфиндер бұл аймақта тек 15 метрден кем тереңдіктегі суды пайдаланады, ал Хевисайд дельфині көбінесе одан терең суларда кездеседі, бұл кейбір бәсекелестік тежелу нысанына нұсқайды.
There has been limited research into Heaviside's diving behaviour, however a study of two dolphins fitted with satellite tags was undertaken in South Africa in 1997. The maximum dive depth recorded was 147 meters; however, the majority of dives were less than 50 meters. In central Namibia (especially Walvis Bay) Heaviside's dolphins overlap with a small populations of fewer than 100 common bottlenose dolphins REF. The bottlenose dolphin population use only water less than 15m depth while in this area Heaviside's dolphins are almost always encounteres in water deeper than , suggesting some form of competitive exclusion.
Ән айту
Барлық түрлер сияқты, Heaviside дельфиндері тар жолақты жоғары жиілікті (NBHF) эхолокациялық дыбыстар шығарады (ортасы 125–130 кГц), және сыбызғы тартпайды. Бұл бейімделудің теориялық негізі – тыңшыл жыртқыштардан дыбысты жасыруға мүмкіндік беру, себебі шығарылатын дыбыстар қасқыр киттердің еститін жиілігінен тыс. NBHF дыбыстарының таралу радиусы шектеулі болғанымен, олар кішкентай нысандарды жақсырақ анықтауға мүмкіндік береді және осы түрлердің көптеген кедергілерге толы, жағалауға жақын жерлерде азық табуына көмектеседі деп саналады. Heaviside дельфиндері төмен жиілікті және кеңірек жолақты екінші дыбыс түрін де шығарады, ол қасқыр киттердің есту диапазонында. Бұл дыбыстар көбінесе әлеуметтік мінез-құлықпен айналысатын топтарда естіледі. Дельфиндер бұл дыбыстарды жыртқыштардың қаупі жоқ кезде әлеуметтесу үшін пайдаланады және азық іздеу кезінде және саяхаттағанда жоғары жиілікті дыбыстарға көшеді.
As is the case with all species in the genus, Heaviside's dolphins produce narrow band high frequency (NBHF) echolocation clicks (centred around 125–130 kHz), and do not whistle. This adaptation is theorised to allow acoustic crypsis from eavesdropping predators, as the sounds produced are outside of the detectable frequencies of killer whales. Although NBHF clicks are limited in acoustic range, they have a better resolution for small targets and are thought to provide a foraging advantage in the often cluttered, nearshore environment in which these species occur. Heaviside's also produce a second click type, of lower frequency and broader bandwidth, that is within the hearing range of killer whales. These calls are produced most frequently in groups engaging in social behaviour. It is likely that the dolphins use these calls when socialising away from predator threat and switch to high frequency clicks when foraging and travelling.
Халықтың жағдайы
Қазіргі уақытта жалпы санының бағасы жоқ, бірақ Оңтүстік Африкадағы Таблик шығанағы мен Ламбертс шығанағы арасындағы аймақта 6 345 деген популяциялық бағасы, түрдің ареалындағы ең оңтүстік популяцияларын көрсетеді.
No total abundance estimate currently exists, however a population estimate of 6,345 for the region between Table Bay and Lamberts Bay, South Africa represents the southernmost populations in the species range.
Қосалқы ау және аңшылық
Хевисайд дельфиндері нашар бағаланған және қарқынды өзгеріп жатқан бірнеше адам тудырған қауіптерге ұшырайды, оның ішінде балық аулаудың қосалқы салдарынан болатын өлім-жітім және заңсыз балық аулау (Elwen and Gopal, 2018; Alfaro Shigueto et al., 2019). Жақында ат макрелі (әсіресе Trachurus capensis) үшін жартылай су тралдары пайда болды, бұл жаңа қауіп ретінде қарастырылады. Олар қолайлы таралған жерлерге және салқын су температурасына ие болумен шектелген таралу аймағында таралған (Best, 2007). Бенгела ағыны – солтүстік және оңтүстік шекараларында жылы су ағындарымен шектелген жалғыз шығыс шекаралық ағын. Осының салдарынан су температурасының шамалы ғана өсуі осы аймақтағы барлық жағалау суларының екі түр үшін де тым жылы болуына әкелуі мүмкін, ал популяциялар жағалаудағы мекендеу орындарының жетіспеуіне байланысты полюске қарай жылжудың орнына азаюы күтілуде.
Heaviside's dolphins are exposed to several poorly quantified and rapidly changing human threats including fisheries bycatch related mortality and illegal directed catch (Elwen and Gopal, 2018; Alfaro Shigueto et al., 2019). Recently developed mid water trawls for horse mackerel (specifically Trachurus capensis) are considered an emerging threat. as they are limited to a distribution range that includes both suitable shelf habitat and cool water temperatures (Best, 2007). The Benguela Current is the only eastern boundary current bordered by warm water currents at both its northern and southern limits. Consequently, small increases in water temperature could result in all shelf waters in this area becoming too warm for both species, and populations are expected to decline rather than shift poleward due to a lack of shelf habitat.
Қайықпен өзара іс-қимыл
Хевисайд дельфиндері Намибияда теңіз экожүйесіне арналған туризмнің өсуіне ұшырауы мүмкін, ол Уолвис шығанағында реттелмеген түрде дамыды (Лини, 2014). Басқа жағалау киттеріне де кері әсерлері байқалды, мысалы, Уолвис шығанағындағы экскурсиялық қайықтардың бөтелке мұрынды дельфиндердің мінез-құлқына тигізетін әсері, экскурсиялық қайықтардың жанында демалыс мінез-құлқының азаюы және әлеуметтену мінез-құлқының күшеюін қамтиды (indurkyhua). 2010 жылы Хевисайд дельфинінің бірінің қабырғасында пропеллерден зардап шеккені анықталды. Жеке дельфиндердің қоныстану аймағы кішкентай болғандықтан, олар жергілікті қауіптерге осал болуы мүмкін.
Heaviside's dolphins may be exposed to increase in the marine eco tourism business in Namibia, which has grown without regulation in Walvis Bay (Leeney, 2014). Negative effects have been demonstrated for other coastal cetacean species, for example the impact of tour boats on bottlenose dolphin behaviour in Walvis Bay includes a reduction in resting behaviour and an increase in socialising behaviour in the presence of tour boats (indurkyhua). One Heaviside's dolphin was documented in 2010 with evidence of a propeller strike along its flank. As individuals have small home ranges, they may be vulnerable to localised threats.
Қорғау мәртебесі
2018 жылға дейін Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) Хевисайд дельфинін "мәліметтер жеткіліксіз" деп тіркеген, бірақ 2017 жылдан бастап оның статусы "Қауіпке ұшырауы мүмкін" деп өзгертілді және ол Батыс Африка мен Макаронезия аймақтарындағы мантан мен шағын киттерді сақтау жөніндегі өзара түсіністік меморандумына қосылды. Бұл меморандум 2008 жылы құрылған және осы түрлерді ұлттық, аймақтық және жаһандық деңгейде қорғауға бағытталған.
Prior to 2018, the International Union for Conservation of Nature (IUCN) listed the Heaviside's as 'Data Deficient' however, as of 2017 the status was changed to 'Near Threatened', and is included in the Memorandum of Understanding Concerning the Conservation of the Manatee and Small Cetaceans of Western Africa and Macaronesia. The Memorandum of Understanding was established in 2008 and aims to protect these species at a national, regional and global level.