Кіріспе

Уочет – Англияның Сомерсет графтығындағы портовый қала, азаматтық приход және сайлау округі. 2011 жылы халық саны 3785 адамды құрады. Саксондықтар аймақты басып алғаннан кейін қала дамып, Весед немесе Васед деп аталды және 10 ғасырда викингтердің шабуылына ұшырады. Портты пайдалану арқылы сауда бірнеше күшті дауылдар кезінде зақымдарға қарамастан, бірте-бірте өсті. 19 ғасырға дейін, Вэнсброу қағаз фабрикасынан тауарларды импорттау және экспорттау болды, содан кейін Брендон төбелерінен Батыс Сомерсет минералды темір жолы арқылы темір кенінің экспорты артып, негізінен Ньюпортқа, одан әрі Эбб Вейл болат зауытына тасымалдау үшін жеткізілді. Батыс Сомерсет темір жолы да қала мен портының қызметін атқарды, Бристоль және Эксетер темір жолынан тауарлар мен адамдарды әкелді. Темір кені саудасы азайды және 20 ғасырдың басында тоқтады. Порт 2000 жылға дейін кішкентай коммерциялық сауданы жалғастырды, содан кейін ол маринаға айналдырылды. 2016 жылы Уочет Батыс Сомерсеттің қалған бөлігімен бірге «Мүмкіндік аймағы» мәртебесін алды. Шіркеу 706 жыл шамасында осы жерде қайтыс болған деп есептелетін әулие Декуманға арналған. Доу қамалының жанында ертедегі шіркеу салынды, ал 15 ғасырда жаңа шіркеу тұрғызылды. Онда сер Джон Уиндхэм мен оның отбасына арналған бірнеше мазарлар мен ескерткіштер бар. Самуэль Тейлор Кольридждің осы аймақта жазылған «Ежелгі теңізшінің балладасы» поэмасы порт жағасындағы мүсінмен еске алынған. Шығыс Кей Уочет – 2021 жылы ашылған, мақсатты түрде салынған өнер галереясы және өнер орталығы.

Тарих

Доу қамалы (Дарт қамалы немесе Дайн қамалы) – темір дәуіріндегі теңіз жартасындағы төбешік, қаладан батысқа қарай шамамен 1 км қашықтықта орналасқан. Ол бұрынғы елді мекен орнында, Ұлы Альфредтің Бристоль шығанағынан келетін викингтердің шабуылдарына қарсы қорғаныс жүйесінің бір бөлігі ретінде 878 жыл шамасында салынған және нығайтылған. Ол теңіз деңгейінен жоғары, шығыстан батысқа қарай созылған жартаста орналасқан, оңтүстік жағынан Уошфорд өзенімен шектелген, бірте-бірте тартылатын жерде. Оның қоршауы жартасқа тірелетін жартылай шеңбер пішіндес болған, бірақ бүгінде оның шамамен жартысы ғана көрінеді. 1035 жылы мұнда саксондық монета соғу ошағы құрылған, ол, мүмкін, қамал ішінде болған. Бұл – ескерткіш. Римдіктердің осы жерді басып алғанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ 680 жыл шамасында англосакстар Уочетті жергілікті британдықтардан тартып алған. Ұлы Альфредтің (871–901 жж.) тұсында Уочет маңызды порты болған, және мұнда соғылған монеталар Копенгаген мен Стокгольм сияқты алыс қалаларда табылған. Англосаксон жылнамасында 987 және 997 жылдары граф Оттир бастаған даниялықтар мен «Хроальд» (вероятно, Оттирдің патшасы Рагналл) осы портты тонағаны жазылған. Уочетті қасиетті Декуманның 706 жыл шамасында қаза тапқан жері деп есептейді, ал оның приход шіркеуі оған арналған. Domesday Book деректері бойынша, Уочет Уильям де Мойонға тиесілі жердің бір бөлігі болған. Орта ғасырларда Уочет приході Уиллитон және Фриманнерс жүзінің құрамында болған. Кванток тауларынан ағаш алу мүмкіндігі болғандықтан, 1652 жылға дейін қағаз жасау өндірісі құрылғаны мәлім. 15 ғасырда Фулфорд және Хэдли отбасылары Уошфорд өзенінің сағасына жақын жерде ұн тартатын диірмен салған. 1587 жылға қарай Уиндхам иелігі оңтүстік-батыс жағында толық және ұнтақ ұнтақ тартатын диірмен құрған. 1846 жылы бизнес серіктестері Джеймс Дейт, Уильям Пич және Джон Вэнсбро бұл бизнесті сатып алып, су дөңгелегімен қоздырылатын шкив жүйесін пайдалана отырып, механикаландырылған өндіріс енгізген. 1889 жылы диірменнің көп бөлігі өртенген, бірақ ол қайтадан салынды, және он жылдан кейін бес қағаз жасау машинасы жұмыс істей бастады. Диірмен Ұлыбританиядағы қағаз қаптардың ең ірі өндірушісіне айналды. 1896 жылы бизнес Wansbrough Paper Company деп аталған, шектеулі жауапкершілігі бар компанияға айналды, ал ғимарат Wansbrough Paper Mill деп танылды.

Кемежай

Уотсет Брендон тауларындағы минералдарға жақын орналасқандықтан және Северн өзеніне қолжетімділік арқасында қала ретінде дамыды. Өзен арқылы сауда жасаған жергілікті кемелерден бөлек, 1564 жылдан бастап порт Франциядан тұз және шарап импорттау үшін қолданылды. 1643 жылы Англия азамат соғысы кезінде, роялист кемесі Дунстер қамалын қорғауға күш түсу үшін Уотсетке жіберілді. Парламенттік (Көмірбас) капитан Попхэм әскерлеріне ағынмен теңізге енуге бұйрық берді, кеме қозғала алмағандықтан, олар карабиннен оқ атып кемеге шабуыл жасады. Көтеріліске түсіп, қатты шабуылға ұшыраған роялист командирі кемені тапсырды, нәтижесінде теңіздегі кеме атты әскерлермен басып алынды. 1659 жылы болған дауыл кезінде алғашқы кемежай зақымдалды, сондықтан 1708 жылы жергілікті жүн саудагері сэр Уильям Уиндхам 1000 фунт стерлингке жаңа порт салды. Жаңа шығыс айлағы мен кемежай 1861-62 жылдары Джеймс Абернетимен аяқталды. Бұл кемелердің жылдық 1100-ден астам қозғалысымен кеме қатынасының ең жоғары деңгейге жетуіне мүмкіндік берді. Порт саудасына теміржолдың келуі көмектесті, 1860 жылдардың ортасынан бастап Уотсетте аяқталатын екі тәуелсіз теміржол болды. Батыс Сомерсет минералды теміржолы Брендон тауларындағы темір кендерінен төмен қарай жүрді, ал Батыс Сомерсет теміржолы Нортон Фитцуоррендегі Бристоль және Эксетер теміржолынан жоғары қарай келді. XIX ғасырдың соңында сауданың ең жоғары деңгейіне жеткен кезде жыл сайын 40 000 тонна кен экспортталды. 1862 жылы Watchet Harbor Lighthouse темірден жасалған маяғы Hennet, Spinks және Else компаниясымен Bridgwater қаласында салынды. 2012 жылдың қыркүйегінде ханшайым Анна маяқтың 150 жылдығын тойлау үшін тақташаны ашты. Кендер мен Батыс Сомерсет минералды теміржолы 1898 жылы жабылды. 1874 жылы Уотсеттен Майнхедке дейін созылған Батыс Сомерсет теміржолы 1971 жылға дейін Британдық теміржолдың бір бөлігі ретінде сақталды. Мұралық теміржол ретінде қайта ашылған ол бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. 1900 және 1903 жылдары бірнеше дауылдар бұрғылаушы және Шығыс айлағын бұзып, әр жолы бірнеше кемелер жоғалды, содан кейін жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1920 жылдан 1923 жылға дейін Cardiff Scrap and Salvage company Ltd. компаниясы порттың бір бөлігін жалға алды. 1923 жылдың күзінде компания Корольдік теңіз күштерінің Астраеа класындағы HMS Fox екінші сыныпты қорғалған крейсерін жойды, ол 320 фут (98 м) портқа кірген ең үлкен кеме болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Уотсет пен Донифорд арасындағы жерде әртүрлі әскер бөлімшелері үшін авиацияға қарсы оқ атуды жаттығу үшін полигон құрылды. Адамсыз мақсатты ұшақтар RAF Weston Zoyland ұшақтарымен сүйретілді, кейіннен теңіз үстінде катапульттерден атылды. Лагерь ғимараттарының аз бөлігі сақталды, қазір ол демалыс паркі орналасқан жер. Порт қағаз фабрикаларына қызмет көрсету үшін ашық болды, Ресей мен Скандинавиядан сүрек целлюлозасы мен эспарто шөптерін импорттады, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін негізінен Шығыс Еуропадан тіркелген кемелерді пайдаланды. Қайта жүк тасымалдауы талап етіліп, Уотсет автомобиль бөлшектері, тракторлар және басқа да өнеркәсіптік тауарлар экспорты бойынша Ұлыбританияның жетекші портына айналды. Алайда, 1960 жылдардың ортасынан бастап көмірдің орнына мұнай пайдаланылғаннан кейін порттағы көлік қозғалысы күрт төмендеді. Порт 2000 жылға дейін коммерциялық мақсатта пайдаланылды, қазір ол демалыс қайықтары үшін маринаға айналдырылды. Оны жаңғыртылған кемежайлар мен тар көшелер қоршап тұр. Сауда алаңы жаңа баспаналармен, ақпараттық пункттермен және кейбір жерлерде жаңа асфальтпен, сондай-ақ қоршаулармен, шамдармен, иілген орындықтармен, плантаторлармен және жаңа ағаш отырғызумен жаңартылды. Қалада бірнеше мұражай бар, соның ішінде қала мен оның портының тарихын зерттейтін Market House мұражайы бар. Ғимарат 1820 жылы 1805 жылы қиратылған бұрынғы базар үйінің орнында салынған. 1979 жылы мұражайға айналдырылды. Мұнда Уотсет пен оның айналасындағы табиғи тарих туралы экспонаттар жинағы орналасқан. Порттың теңіз және теңіз тарихы ерекше назарда. Артефактілерге археология, монеталар мен медальдар, жер көлігі, теңіз, жаратылыстану ғылымдары, ғылым мен технология және әлеуметтік тарих жатады. Мұражай ғимаратының артқы жағында ескі қаладағы адамдар уақытша қамауға алынады, көбінесе келесі күні босатылған маскүнемдер немесе жергілікті биге әкелінген адамдарды ұстау үшін. 1862 жылы салынған Victorian архитектурасымен әйгілі Watchet Boat Museum, ерекше жергілікті flatner қайықтары мен олармен байланысты артефактілерді көрсетеді.

Құтқару қайығы

1875 жылы Корольдік Ұлттық құтқару қайығы институты Уочетке құтқару қайығын орналастырды. 1944 жылы станция жабылды, сол кезде жақын орналасқан станция Уочет аймағын қамти алатын моторлы құтқару қайығымен жабдықталған болатын. Қайық портың батыс жағындағы сырғуынан суға жіберілді, бірақ қайық үйі теміржол станциясына жақын оңтүстік жағында орналасқан, ал қайық кемежай арқылы шанада тасымалданды. Станция жабылғаннан кейін қайық үйі кітапханаға айналдырылды.

Басқару

Уочет азаматтық приходын қалалық кеңес басқарады, бұрын ол Уочет қалалық округі болған. Әкімшілік жағынан, азаматтық приход Сомерсет Батысы және Таунтон жергілікті басқару ауданының және Сомерсет графтығының құрамына кіреді. Әкімшілік міндеттерді графтық, аудандық және қалалық кеңестер бірлесіп атқарады. 2011 жылы приходтың халқы 3785 адамды құрады. Уочет Бриджвотер және Батыс Сомерсет сайлау округінің бір бөлігі болып табылады, ол Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасында өкілдік етіледі. Ол бірінші өткен орын жүйесі бойынша бір Парламент мүшесін (депутатты) сайлайды. Қазіргі депутат – консерваторлар партиясының мүшесі Иан Лидделл Грейнджер. 2020 жылғы Brexit-ке дейін Уочет тұрғындары Еуропалық парламентке сайлауда Оңтүстік-Батыс Англия сайлау округінің сайлаушыларының құрамына кірген.

География

Уочеттің жағалауы тасты және үлкен толқынмен сипатталады. Уочет пен Блю Анкор арасындағы жартастар ерекше ақшыл, көкшіл-жасыл түспен көзге түседі, бұл түс сол жерде табылған түсті алабастрдың әсерінен пайда болады. "Watchet" немесе "Watchet Blue" деген атау 16 ғасырда осы түсті атау үшін қолданылған. Ерте Геттанг қабаттарынан фитозаврдың лонгиростриналық архезаврының төменгі жақ сүйегінің фрагменті табылған. Кентсфорд көпірі – Уошфорд өзені арқылы салынған жүкті арқанмен таситын көпір. Ол Реформациядан бұрын салынған, мүмкін Клив аббаттығына дейін созылған жол болған және 1613 жылы жөнделген. Көпірдің ені кең, ал жалпы ұзындығы 16 фут (5 метр) құрайды.

Мәдениет

Сэмюэл Тейлор Колридждің "Ежелгі теңізшінің балладасы" поэмасы 1797 жылы Уочет және айналасындағы аймақтарда саяхаттап жүргенде жазылған. Ол Недер-Стоуидегі Колридж коттеджінде тұрып, сол жерде "This Lime Tree Bower My Prison", "Christabel" поэмасының бір бөлігі, "Frost at Midnight" және "Ежелгі теңізшінің балладасы" шығармаларын жазды. Колериджтің поэманы жазуына басты шабыт Сент-Декуман шіркеуінен көрінген порт болған деп есептеледі. 2003 жылдың қыркүйегінде Шотландияның Пеникуик қаласынан Алан Б. Херриот жасаған ескерткіш портта ашылды. Жергілікті дәстүрлердің ішінде 16 қыркүйекте өткізілетін Фонар түні бар. Бұл түнде қала балалары мангельвурцель немесе швед сияқты ойылып жасалған тамыр көкөністерінен жасалған шам-фонарларды пайдаланады. Бұл Уочет жәрмеңкесінің (сондай-ақ Сент-Дикуман жәрмеңкесі деп те аталады) соңғы естелігі болды. Тағы бір дәстүр – қарашаның соңғы сенбісінде аталатын Королева Катурн күні. Уочет көк бояуымен әйгілі болған, ал Королева Катурн оған настолько әсерленгендіктен, қала тұрғындарына сый ретінде сидр мен торттар берген. Бұл дәстүр костюмдер мен тойлаулар арқылы жалғастырылып келеді.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламалары BBC West және ITV West Country. Теледидар сигналдары Mendip TV хабар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Somerset (95.5 FM), Heart West (102.6 FM), Greatest Hits Radio South West (102.4 FM) және қаладан хабар тарататын қауымдық радиостанция West Somerset Radio (104.4 FM). Қаланы жергілікті газеттер – West Somerset Free Press және Somerset County Gazette қамтамасыз етеді.

Көлік

Портпен іргелес Уочет станциясы орналасқан. Бұл қазір Батыс Сомерсет темір жолының аралық аялдамасы, көбінесе бумен жұмыс істейтін мұралық темір жол, Таунтон қаласының жанындағы Бишопс Лайдардты Майнхедпен байланыстырады. Станция алғаш рет 1862 жылдың 31 наурызында, Батыс Сомерсет темір жолы Нортон бұрылысынан ашылғанда қолданысқа енді. Станция бастапқыда соңғы аялдама ретінде салынған, себебі WSR-дың коммерциялық мақсатының бір бөлігі – сол кездегі маңызды порт болған Уочеттен жүктерді кеңірек және арзан тарату жолын қамтамасыз ету еді. Желі 1874 жылдың 16 шілдесінде Minehead Railway Company компаниясы тарапынан батысқа қарай кеңейтілді, сонымен қатар Wansbrough қағаз фабрикасына арналған өнеркәсіптік темір жол жақтауы да салынды. GWR 1930 жылдары желінің өткізу қабілетін арттыру үшін көптеген жобаларды жүзеге асырды. 1948 жылғы ұлттандыру нәтижесінде GWR Британ темір жолдарының Батыс аймағына айналды. Жүк тасымалы 1964 жылдың 6 шілдесінде, ал жолаушылар пойыздары 1971 жылдың 4 қаңтарында тоқтатылды. Станция 1976 жылдың 28 тамызында жаңа Батыс Сомерсет темір жолы тарапынан қайта ашылды. Порт сонымен қатар, қаланың оңтүстік-батысындағы Брендон төбелеріндегі темір кен шахталарына бағытталған тәуелсіз Батыс Сомерсет минералды темір жолымен жеке стансаға қосылды. Уочеттен кен Бристоль каналы арқылы кемемен Ньюпортқа, содан кейін Эбб Вейлге темірді алу үшін балқытуға тасымалданды. Желі 1857 жылдың сәуіріне қарай Уочеттен Родуотерге дейін қозғалысқа дайын болды. Желінің бастапқы терминалы Уочеттегі кемежай болғанымен, пирс біраз уақыт бойы пайдалануға жарамсыз болды, сондықтан қайықтар жағаға тіреліп, жағаға әкелінген арбалардан тікелей жүктелді. Көпшіліктің қысымынан кейін 1857 жылы Уочет порты заңы қабылданды, ол оны комиссарлардың бақылауына берді; олар жаңа шығыс пирсін салып, батыс пирсін қайта жаңартты; жұмыс 1862 жылы аяқталды және 500 тонналық кемелер портына кіре алды. Уочеттен жолаушылар тасымалы да жүзеге асырылды, алайда ол қаржылық тұрғыдан табысты болмады және темір кен кендерінен өндіріс төмендегенімен, желі 1898 жылы жабылды. Ол 20 ғасырдың басында қысқа мерзімге қайта ашылды. Ескі Батыс Сомерсет минералды темір жолының жол төсегі қазір жолға айналған, оны Уочет портынан Уошфорд станциясына дейін, сонымен қатар Батыс Сомерсет темір жолында да жүруге болады.

Білім

Лиддимор жолындағы Англия шіркеуі/Методист қауымдастығы мектебі 1990 жылы салынған. Мекеменің аты, тамплиерлерге тиесілі болған жерде салынғандықтан, осы атаумен байланысты. Уиллитон және Майнхедте орта және жоғарғы сыныптар бар, соның ішінде 13-18 жас аралығындағы 1298 оқушыға білім беретін Батыс Сомерсет қоғамдық колледжі де бар.

Діни орындар

Англикандық Сент-Дикуман шіркеуі, әлдебір ежелгі, христиан дініне дейінгі қасиетті орында, Уочет пен Уиллитон арасындағы төбеде орналасқан. Бұрынғы шіркеу Дау қамалының (мүмкін, Уочеттің түпкілікті орны) жанында, теңіз жағасында салынған, бірақ теңіз эрозиясынан кейін тасталып кеткен. 12 ғасырда шіркеу қайта салынғанда, қасиетті Дикуманның сүйектері көшірілген болуы мүмкін. Қазіргі шіркеудің ғибадатханасы ерекше кең, және онда қасиетті Дикуманның қабірі орналасқан болуы мүмкін. Бұрын "Қасиетті Дикуманның аудармасы" тойланып келген. 15 ғасырлық, I санаттағы Сент-Дикуман шіркеуі оған арналған. Нормандық шіркеу 15-16 ғасырларда қайта салынды, орталық мұнарасы бұзылып, қазіргісі батыс жағына орнатылды. Джеймс Пирс Сент-Обин 1886-1891 жылдары оны қалпына келтіріп, жаңартты. 1896 жылы Каен тасынан жасалған рередос орнатылып, ішкі жағы өзгертілді. Ғимаратты 1932 жылы Фрэнсис Каролус Ээлес ("Сент-Дикуман шіркеуі") сипаттаған. Ол 13 ғасырдың соңына жататын түпнұсқа өрнектері сақталған әдемі геометриялық шығыс терезесін және оңтүстік қанаттағы тік бұрышты терезе өрнектерін атап көрсетті. Кеме мен оңтүстік қанаттағы роуд экранының үстінде, әсем ою-өрнектермен безенген қабырғалы төбелер орналасқан. Уиндхем капелласы солтүстік қанаттың шығыс бөлігінде орналасқан және жақын жердегі Орчард Уиндхем үйінің Уиндхем отбасына арналған, олар бұл жердің бұрынғы иелері болған. Сондай-ақ, испандық Армаданың қатеріне қарсы Батыс аймағында қорғаныс ұйымын құруға үлкен үлес қосқан сэр Джон Уиндхемге (1558-1645) арналған ескерткіш те бар. Оның ескерткішінің жанында ата-анасына арналған ескерткіш, ал ата-бабаларының монументалды мыспен жасалған қабірлік тақтасы капелланы ғибадатханадан бөліп тұрады. Сырға салынған ескерткіште сэр Джонның екі ұлы Генри мен Джорджтың тізе бүгіп тұрған бейнелері, сондай-ақ Уиндхем отбасының кейінгі мүшелеріне арналған басқа да ескерткіштер бейнеленген. Орган 1933 жылы У. Уиндхем тарапынан шіркеуге сыйға тартылды. Қасиетті Дикуманның құдығы шіркеудің төменгі жағында орналасқан. Бұл орта ғасырларда салынған бұрынғы құдықтың 19 ғасырда қайта жаңартылған нұсқасы. Сент-Дикуман шіркеуінен басқа, Уочетте методист шіркеуі де бар. Ол 1871 жылы Веслиан капелласы ретінде салынған. Баптист шіркеуі 1824 жылы салынды. Англиядағы орта ғасырлық монастырлардың ең жақсы сақталғандарының бірі – Клив аббаттығы Уочеттен батысқа қарай, Уошфорд ауылында 3 шақырым (5 км) қашықтықта орналасқан.