Кіріспе

Американдық жазушы және музыкант (1949–2009)

Джеймс Денис Кэрролл (1 тамыз 1949 – 11 қыркүйек 2009) Манхэттендегі 53-ші көше мен Үшінші авеню маңында жезөкшелікпен айналысып, есірткіге деген құмарлығын қаржыландырған. Кэрролл Вагнер колледжінде және Колумбия университетінде қысқа ғана оқыды. Ол Пэтти Смитпен қарым-қатынаста болды. Аллен Гинзберг пен Уильям С. Берроуз оның шығармашылық жолына ықпал етті.

Жазу

Каролл орта мектепте оқып жүрген кезінде өзінің алғашқы өлеңдер жинағын «Органикалық пойыздар» деп жариялады. Оның шығармалары 1967 жылы Poetry Project журналында жарық көре бастады, ал жергілікті әдебиетшілердің назарын аударды. Көп ұзамай оның туындылары 1968 жылы «Paris Review», келесі жылы «Poetry» сияқты беделді әдеби журналдарда жарияланды. 1970 жылы оның «4 жоғары және 1 төмен» атты екінші өлеңдер жинағы жарық көрді, содан кейін ол Энди Уорхолмен жұмыс істей бастады. Бастапқыда ол фильмдерге диалог жазып, кейіпкерлерге есімдер қойды, кейін Уорхол театрының әрі басқарушысы болып жұмыс істеді. Кароллдің ірі баспагерлік (Grossman Publishers) арқылы жарық көрген алғашқы поэзия жинағы «Living at the Movies» 1973 жылы жарық көрді. 1978 жылы Каролл «Баскетбол күнделіктері» атты автобиографиялық кітабын жариялады, онда Нью-Йорк қаласының қатал есірткі ортасындағы жасөспірімдік өмірі суреттелген. «Күнделіктер» – оның жоғары мектеп жылдарындағы күнделіктерінен құрастырылған, өңделген жинақ. Онда оның жыныстық тәжірибелері, баскетболдағы жетістіктері және героинге тәуелділігі туралы толыққанды мәліметтер келтірілген. 1987 жылы Каролл екінші мемуарын – «Күштеп енгізілген жазбалар: Downtown Diaries 1971–1973» жазды, ол Нью-Йорк қаласының музыка және өнер саласындағы ересек өмірін және есірткіден құтылу жолындағы күресін жалғастырды. Музыкант ретінде жұмыс істегеннен кейін Каролл 1980 жылдардың ортасында жазумен толық уақыт айналысуға қайта оралды және сөз өнері сахнасында жиі пайда бола бастады. 1991 жылдан бастап Каролл өзінің жаңа романы «Қойырту зоопаркы» бойынша оқылымдар өткізе бастады. 1995 жылы канадалық режиссер Джон Л’Экуер Кароллдің 1993 жылғы «Түсік көруден қорқу» кітабынан алынған «Кертистің сүйкімділігі» атты әңгімесін «Кертистің сүйкімділігі» фильміне бейімдеді.

Музыка

1978 жылы, героинге тәуелділігін жеңгеннен кейін жаңа өмір бастау үшін Калифорнияға көшіп келген соң, Кэрролл Нью-Йоркте Роберт Мапплторппен бірге пәтерде тұрған Патти Смиттің ынталандыруымен «Амстердам» атты жаңа толқын/панк-рок тобын құрды. Топ мүшелері – Стив Линсли (бас-гитара), Уэйн Вудс (допшы, бұрын «Estus» хард-рок тобында ойнаған), Брайан Линсли және Террел Винн (гитара). Ол Сан-Диегода Пэтти Смит тобымен бірге сөздік өнер туындысын орындады, себебі қолдау көрсететін топ соңғы сәтте бас тартыпты. Олар өздерінің атын «The Jim Carroll Band» деп өзгертті және «Rolling Stones» тобының Кит Ричардсының көмегімен «Atlantic Records» компаниясымен жазба жасауға келісім шарт жасасты. Олар 1980 жылы шыққан «Catholic Boy» альбомынан алынған «People Who Died» синглын шығарды, ол бастапқыда «Rolling Stones Records» лейблы арқылы жарыққа шығуы тиіс еді. Сингл «Bubbling Under Hot 100» хит-парадында 103-орынға ие болды. Альбомға Аллен Ланьер мен Бобби Киз үлес қосты. Әнді «Hollywood Vampires» супер тобы да өздерінің «Rise» альбомында Джонни Депптің орындауында жазды. Әннің атауы Тед Берриганның өлеңіне негізделген. Келесі альбомдар «Dry Dreams» (1982) және «I Write Your Name» (1983) болды, екеуінде де Ленни Кей мен Пол Санчес (гитара) қатысты. Кэрролл сонымен қатар Лу Рид, «Blue Öyster Cult», Boz Scaggs, «The Doors» тобының Рэй Манзарек, «Pearl Jam», «Electric Light Orchestra» және «Rancid» музыканттарымен де бірлесіп жұмыс істеді. «People Who Died» әні кино немесе теледидарда алғаш рет 1982 жылы Стивен Спилбергтің «Е.Т. – жерден тыс келуші» фильмінде пайда болды, фильмнің басындағы сахнада балалар «Dungeons & Dragons» ойнағанда диалог естіледі. Ол сондай-ақ 1985 жылы Джеймс Спейдер мен Роберт Дауни-күллі жұлдыздықта ойнаған Ким Ричардстың «Tuff Turf» фильмінде де қолданылды, сондай-ақ фильмде топтың эпизодтық қатысуы болды. Ән 2004 жылғы «Dawn of the Dead» фильміне, сондай-ақ 2015 жылғы «Mr. Robot» сериалының бірінші маусымындағы «eps1.9 zer0 day. avi» эпизодына енді. Ол 1995 жылы Кэрроллдың өмірбаянына негізделген «The Basketball Diaries» фильмінде де пайда болды, ал Джон Кейл оны «Antártida» саундтрегінде каверледі. Ән 2021 жылы Джеймс Ганн жазған және режиссерлік еткен «The Suicide Squad» фильмінде, сондай-ақ «The Marvelous Mrs. Maisel» сериалының төртінші маусымындағы «Everything Is Bellmore» эпизодының соңғы титрлерінде қолданылды, бұл қанағат еткен актер Брайан Тарантинаға құрмет көрсету болды.

Жеке өмір

Каролл 1970-ші жылдары арақ ішуді тоқтатты. Ол қайтыс болған кезде кеңсесінде жұмыс істеп жатқан. Оның жаназасы Гринвич-Виллидждегі Кармин көшесіндегі Помпеи католик шіркеуінде өтті.