Кіріспе

1894 жылғы Лев Толстойдың философиялық трактаты "Құдайдың Патшалығы сенің ішіңде" (Реформаға дейінгі орысша: Царство Божіе внутри васъ; Реформадан кейінгі) – Лев Толстойдың құжаттық кітабы. Христиандық анархистік философиялық трактат ретінде жазылған бұл кітап алғаш рет 1894 жылы Германияда жарық көрді, ал туған елі Ресейде тыйым салынды. Бұл Толстойдың 30 жылдық ой-толғанысының қорытындысы болып табылады және барлық адамзатқа ортақ сүйіспеншілікке негізделген христиандық түсініктерге сүйене отырып, қоғамды жаңаша ұйымдастыру жолдарын ұсынады. "Құдайдың Патшалығы сенің ішіңде" Толстойшылдар үшін зорлықсыздық, зорлықсыз қарсылық және христиандық анархистік қозғалыстың маңызды мәтіні болып табылады.

Толстойдың Мохандас Гандимен қарым-қатынасы

Мохандас Ганди өзінің "Ақиқатпен тәжірибемнің тарихы" (ІІ бөлім, 15-тарау) атты автобиографиясында Толстойдың кітабының өзін "қатты әсер еткенін" және "ұзаққа созылатын әсер қалдырғанын" жазды. Ганди Толстойдың кітабын, сондай-ақ Джон Раскиннің "Соңғыға дейін" және ақын Шримад Раджчандраны (Райчанбхаи) өміріндегі ең маңызды үш заманауи ықпал ретінде атады. Осы кітапты оқу арқылы әлемге әйгілі Толстойдың ой-өрісіне Оңтүстік Африкада тұрып, жас наразылықшы болған Гандидің ойлары енді. 1908 жылы Толстой Ганди оқитын "Хиндуға хат" атты кітабында, тек махаббатты қару ретінде пайдалану арқылы ғана Үндістанның жергілікті халқы британдық отарлық империяны құлатуға қабілетті екенін айтты. Бұл идея Гандидің 1918-1947 жылдар аралығында бүкіл ел бойынша зорлықсыз ереуілдер мен наразылықтарды ұйымдастыру арқылы іске асты. 1909 жылы Ганди Толстойға хат жазып, "Хиндуға хат" кітабын өзінің ана тілі – гужарати тілінде қайта басып шығаруға рұқсат және кеңес сұрады. Толстой жауап берді, және екеуі Толстой 1910 жылы қайтыс болғанға дейін хат алмасуды жалғастырды. Хаттар зорлықсыздық принципінің практикалық және діни аспектілеріне, сондай-ақ Гандидің Толстойдың денсаулығына деген тілектеріне арналған. Толстойдың Гандиге жазған соңғы хаты "оның қаламынан шыққан соңғы жазбаларының бірі, мүмкін соңғысы болды".

Басқа да зорлық - зомбылықсыз белсенділермен

Құдай Патшалығы сенің ішіңде Джеймс Бевелге, 1960 жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды стратегияшысына да зор әсер етті. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етіп жүргенде осы кітапты оқығаннан кейін Бевел ешбір адамды өлтіре алмайтынына көз жеткізді. Осыдан кейін ол ардақты босануға өтініш беріп, мақұлданып, діни білім алу үшін семинарияға түсті.

Исаның сөздерінің мәні

"Құдай Патшалығы сіздердің ішіңізде" – Лұқа 17:21 аятындағы маңызды сөздер зорлық-зомбылыққа қарсы тұру идеясын күшейтеді. Иса (ғ.с.), парызшылдар Құдай Патшалығының қашан келетінін сұрағанда: «Шындығында, Құдай Патшалығы сіздердің ішіңізде», – деді. Бұл сөздің көптеген түсіндірмелері бар, олардың ішінде: рухани жарық сіздің ішіңізде, жүрегіңізде және сіздегі Құдайдың ұшқыны әрқашан болған деген ойлар бар. Сондықтан, зорлық-зомбылықсыз, бейбіт мінез-құлық ғана Құдай Патшалығының зорлық-зомбылықсыз, бейбіт нәтижелерін әкеледі.