Геолибертариандық – еркіндік пен жерге қатысты салық салуды біріктіретін саяси-экономикалық идеология. Жерден түсетін кіріске салық салу, минималды үкіметтік басқару.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Либертариандық пен георгизмді біріктіретін саяси және экономикалық идеология – Геолибертариандық. Геолибертариандық – либертариандық пен георгизмді біріктіретін саяси және экономикалық идеология. Ол георгизмдегідей, еңбекке емес, жер мен табиғи ресурстардан алынған табысқа негізделген салық салу жүйесін, сондай-ақ либертариандыққа тән минималистік үкімет моделін қолдайды. Бұл терминді 1981 жылы қайтыс болған экономист Фред Фолдвари енгізді. Геолибертариандар жердің жеке меншігіне құқықты мойындайды, бірақ осы жерге қол жеткізу құқығын жоғалтқандығы үшін қоғамға лайықты өтемақы төленсе ғана. Кейбір геолибертариандар салық базасын кеңейтіп, табиғи ресурстардың азаюын, қоршаған ортаға келтірілген зиянды және жерді пайдаланумен байланысты басқа да мәселелерді қамтиды. Осы философияның айқын тұжырымын Томас Пэйннің 1797 жылғы «Аграрлық әділдік» атты памфлетінде табуға болады: «Адамдар жерді жаратқан жоқ. Жеке меншік – жердің өзі емес, оның жақсартылған құны ғана. Әрбір жер иесі өзі пайдаланатын жер үшін қоғамға жер салығы төлеуге міндетті».
Political and economic ideology integrating libertarianism with Georgism
Geolibertarianism is a political and economic ideology that integrates libertarianism with Georgism. It favors a taxation system based (as in Georgism) on income derived from land and natural resources instead of on labor, coupled with a minimalist model of government, as in libertarianism. The term was coined by the late economist Fred Foldvary in 1981. Geolibertarians recognize the right to private ownership of land, but only if fair recompense is paid to the community for the loss of access to that land. Some geolibertarians broaden out the tax base to include resource depletion, environmental damage, and other ancillaries to land use. A succinct summary of this philosophy can be found in Thomas Paine's 1797 pamphlet Agrarian Justice: "Men did not make the earth. It is the value of the improvements only, and not the earth itself, that is individual property. Every proprietor owes to the community a ground rent for the land which he holds".
Шолу
Геолибертариандар географиялық кеңістік пен шикі табиғи ресурстар – экономикалық анықтама бойынша жер саналатын кез келген активтер – бәсекелес тауарлар екенін, олардың жалпыға ортақ мүлік немесе, дәлірек айтқанда, иесіз мүлік болып табылатынын, барлық адамның оларға тең құқығы бар екенін, ал капиталдық байлықты толығымен жекешелендіруге емес, қол жетімді екенін жақтайды. Сондықтан жер иелері, ешқандай жақсартуларсыз, еркін нарықта белгіленген жалға алу құнына сәйкес өтемақы төлеуі керек, азаматтық пайдалану құқығы үшін (яғни, заңмен танылған, мүлікке шектеулер қоя отырып, эксклюзивті иелену құқығы) немесе мұндай шектеулерсіз толық меншік құқығы үшін. Мүмкіндігінше, жерге салынатын салық тек жеке меншік иесінен алынған экономикалық рента, аумақтың жалпы жер құнының тең үлесінен асып кеткен жағдайда ғана салынуы керек. Бұл ұсыныс бойынша, жалға алу ақысы жерді жай ғана иеленуі немесе пайдалануы үшін емес, өйткені қоғам да, мемлекет те ортақ мүлікке заңды түрде ие емес, керісінше, басқаларды сол жерден шығаруға заңды құқы үшін объективті бағаланған өтемақы ретінде алынады. Кейбір геолибертариандар табиғи ресурстардың азаюын реттеу үшін ластану салығы мен пайда алу салығын, сондай-ақ жер құндылығына кері әсер ететін іс-әрекеттерге оң экологиялық әсер ететін компенсациялық төлемдерді де қолдайды. Олар әрбір адамның өз еңбегінің жемісіне жеке меншік ретінде толық құқығы бар деген стандартты либертариандық ұстанымды ұстанады, ал өндірілген тауарлардың қоғамға немесе қоғамды білдіретін үкіметке ұжымдық түрде тиесілі болуына қарсы. Адамның "еңбегі, жалақысы және еңбек өнімдеріне" салық салуға болмайды. Либертариандық қозғалыстағы георгистер еместермен бірге, олар тең бостандық заңын қолдайды, "толық азаматтық бостандықтарды, құрбандықтарға шабуыл жасалмаса, қылмыс болмайды" деген қағиданы жақтайды. Геолибертариандар көбінесе 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы георгистік бірыңғай салық қозғалысының ықпалында болды, бірақ оның артындағы идеялар Генри Джорджтан бұрын пайда болды және Джон Локктың саяси жазбаларында, ағылшынның нағыз тегістеушілерінің немесе Геррард Винстанлидің, француз физиократтарының (әсіресе Квесне мен Турго), британдық классикалық экономистер Адам Смит пен Дэвид Рикардо, француз либералды экономистері Жан Батист Сэй мен Фредерик Бастиат, американдық революциялық жазушылар Томас Джефферсон мен Томас Пейн, ағылшын радикалды жер реформаторы Томас Спенс, американдық индивидуалистік анархистер Лисандер Спунер мен Бенджамин Таккер, сондай-ақ британдық классикалық либералды философтар Джон Стюарт Милль мен Герберт Спенсердің әртүрлі формаларында кездеседі. Джорджтан бері геолибертариандық көзқарасты ұстанатындардың арасында ескі оңшыл әлеуметтік сыншылар Альберт Джей Нок пен Франк Ходоров бар. Жер құнына салықты кезеңдік реформа ретінде қолдаған басқа либертариандардың арасында Милтон Фридман, Карл Хесс, Джон Хосперс және АҚШ Либертариандық партиясының негізін қалаушы Дэвид Нолан бар.
Geolibertarians maintain that geographical space and raw natural resources—any assets that qualify as land by economic definition—are rivalrous goods to be considered common property, or more accurately unowned, which all individuals share an equal human right to access, not capital wealth to be privatized fully and absolutely. Therefore, landholders ought to pay compensation according to the rental value set by the free market, absent any improvements, to the community for the civil right of usufruct (that is, legally recognized exclusive possession with restrictions on property abuse) or otherwise fee simple title with no such restrictions. Ideally, the taxing of a site would be administered only after it has been determined that the privately captured economic rent from the land exceeds the title holder's equal share of total land value in the jurisdiction. On this proposal, rent is collected not for the mere occupancy or use of land, as neither the community nor the state rightfully owns the commons, but rather as an objectively assessed indemnity due for the legal right to exclude others from that land. Some geolibertarians also support Pigovian taxes on pollution and severance taxes to regulate natural resource depletion and compensatory fees with ancillary positive environmental effects on activities which negatively impact land values. They take the standard right libertarian position that each individual is naturally entitled to the fruits of their labor as exclusive private property as opposed to produced goods being owned collectively by society or by the government acting to represent society, and that a person's "labor, wages, and the products of labor" should not be taxed. Along with non Georgists in the libertarian movement, they also advocate the law of equal liberty, supporting "full civil liberties, with no crimes unless there are victims who have been invaded." Geolibertarians are generally influenced by the Georgist single tax movement of the late 19th and early 20th centuries, but the ideas behind it pre date Henry George and can be found in different forms in the political writings of John Locke, the early agrarian socialism of English True Levellers or Diggers such as Gerrard Winstanley, the French Physiocrats (especially Quesnay and Turgot), British classical economists Adam Smith and David Ricardo, French liberal economists Jean Baptiste Say and Frédéric Bastiat, American Revolutionary writers Thomas Jefferson and Thomas Paine, English Radical land reformer Thomas Spence, American individualist anarchists Lysander Spooner and Benjamin Tucker, as well as British classical liberal philosophers John Stuart Mill and Herbert Spencer. Prominent geolibertarians since George have included Old Right social critics Albert Jay Nock and Frank Chodorov. Other libertarians who have expressed support for the land value tax as an incremental reform include Milton Friedman, Karl Hess, John Hospers and United States Libertarian Party co founder David Nolan.
Меншік құқығы
Классикалық экономикалық және либералдық дәстүрлерді жалғастыра отырып, геолибертариандар жердің – өндірістің тәуелсіз факторы екенін, ол бүкіл адамзаттың ортақ мұрасы екенін және жеке меншіктің әділдігі жеке адамның еңбегінің нәтижелеріне құқығынан туындайтынын айтады. Экономикалық тұрғыдан алғанда жер адам еңбегінің өнімі болмағандықтан, оның меншігін адамның табиғи құқықтарына сүйене отырып ақтауға болмайды. Геолибертариандар жеке азаматтың жерді тек қана иелену құқығын, егер жер экономикалық рента жинақтаса, оның толық ренталық құны тең қол жеткізуден айырылған қоғамға төленуі шартымен мойындайды. Бұл бұрмалаушылық жасамаушылық салық салу жүйесі, қоғамның барлық мүшелеріне тиесілі құнды қайтару және жер иелерін тек қана қажетті жерді пайдалануға ынталандыру, ал қалған жерді басқалар иеленуіне, пайдалануына және дамытуына мүмкіндік беру арқасында тиімді болады. Геолибертариандық философияның айқын тұжырымы Томас Пэйннің 1797 жылғы «Аграрлық әділдік» атты памфлетіндегі мына сөзінде көрінеді: «Адамдар жерді жаратқан жоқ. Жеке меншік – жердің өзі емес, тек оның жақсартылған құны ғана. Әрбір жер иесі өзі пайдаланатын жер үшін қоғамға жер рентасын төлеуге міндетті». Ал Джон Локк жеке меншік жерді мақтауға лайық екенін, егер оның өнімі жойылмаса және «басқалар үшін де жеткілікті және сондай-ақ жақсысы қалдырылса» жазған. Егер Локк шарты бұзылса, онда жер жалға берілетін құнға ие болады. Кейбір геолибертариандар «жеткілікті және сондай-ақ жақсысы қалдырылған» дегенді қалалық жағдайда, онда орналасқан жер маңызды рөл атқаратындықтан, іс жүзінде мүмкін емес деп санайды. Бұл кез келген қалалық әлеуметтік ортада Локк шарты жер рентасын жинауды және тең бөлуді талап етеді дегенді білдіреді. Геолибертариандар кейде Локк еңбек теориясының, оның «Үкімет туралы екінші трактатында» сипатталған, жерді бастапқыда иеленудің әділдігіне қатысты қалыптасқан түсіндіруімен келіспейді, оның орнына Локк еңбек арқылы жерден меншік құру процесін сипаттайтын шартқа сәйкес келетін көзқарасқа бейім. Жеке меншікті адамның еңбегінің нәтижесі деп қатаң анықтау геолибертариандарды капиталдық тауарлар, тұтыну тауарлары мен қызметтердің еркін нарығын, сондай-ақ жұмысшылардың толық табысына құқықтарын қорғауды қолдауға итермелейді.
In continuity with the classical economic and liberal traditions, geolibertarians contend that land is an independent factor of production, that it is the common inheritance of all humanity and that the justice of private property is derived from an individual's right to the fruits of his or her labor. Since land by economic definition is not the product of human labor, its ownership cannot be justified by appealing to natural human rights. Geolibertarians recognize the individual civil right to secure exclusive possession of land only on the condition that if the land has accrued economic rent, its full rental value be paid to the community deprived of equal access. This non distortionary system of taxation, it is argued, has the effects of returning the value that belongs to all members of society and encouraging landholders to use only as much land as they need, leaving unneeded land for others to occupy, use and develop. A succinct summary of the geolibertarian philosophy is Thomas Paine's assertion in his 1797 pamphlet Agrarian Justice: "Men did not make the earth. It is the value of the improvements only, and not the earth itself, that is individual property. Every proprietor owes to the community a ground rent for the land which he holds". On the other hand, John Locke wrote that private land ownership should be praised as long as its product was not left to spoil and there was "enough, and as good left in common for others". When this Lockean proviso is violated, the land earns rental value. Some geolibertarians argue that "enough, and as good left" is a practical impossibility in a city setting where location is paramount. This implies that in any urban social environment Locke's proviso requires the collection and equal distribution of ground rent. Geolibertarians sometimes dispute the received interpretation of Locke's homestead principle outlined in his Second Treatise of Government as concerning the justice of initial acquisition of property in land, opting instead for a view ostensibly more compatible with the proviso which considers Locke to be describing the process by which property is created from land through the application of labor. This strict definition of private property as the fruit of a person's labor leads geolibertarians to advocate free markets in capital goods, consumer goods, and services, in addition to the protection of workers' rights to their full earnings.
Саясат ұсыныстары
Геолибертариандар, әдетте, Генри Джордж және одан бұрынғылар ұсынған жер құнына салық салу арқылы жеке жер иелерінен алынған жер рентасын барлық қауым мүшелеріне бөлуді қолдайды. Геолибертариандар жер құнынан түсетін түсімдердің тек қажетті әкімшілік шығындарды жабуға және басқару органының өмір, бостандық және мүлік құқықтарын қамтамасыз ету және сақтау үшін қажетті мемлекеттік қызметтерді қаржыландыруға жұмсалуын қалайды. Бұл азаматтық қорғаулар юрисдикция ішіндегі жердің жалпы рентасын арттырады, соның арқасында өзін-өзі қаржыландырады. Қалған асып қалған сома әрбір азаматқа шарты жоқ дивиденд ретінде тең бөлінеді. Осылайша, жердің құны оны өндіретін тұрғындарға қайтарылады, бірақ олар практикалық қажеттіліктер мен заңдық жеңілдіктерге байланысты тең қолжетімділікке ие болмаған, ал кедейлер мен әлсіздер бюрократия мен тексерулерден арылған сенімді әлеуметтік қорғау жүйесінен пайда көреді. Кейбір геолибертариандар жер құнына салық салудың негізі табиғи ортақ иеліктің құнын төмендету үшін қосымша ластану салығын да қолдауға болатынын айтады. Радиотолқындар спектрінің жалпыға ортақ және икемсіз сипаты (экономикалық санатына қарай жерге жататындықтан) оның эксклюзивті пайдалануын салық салуды да негіздейді. Америкалық экономист және саяси философ Фред Фолдвари «геолибертариандық» терминін «Land&Liberty» журналында жарияланған осы аттас мақаласында енгізді. Фолдвари «геоанархизм» деп атаған жағдайда, ол геолибертариандық идеологияның ең радикалды түрде орталықсыздандырылған және қатаң ерікті формасы болып сипатталады. Фолдвари жеке агенттіктер жер рентасын жинайды және адамдар қалаған жағдайда байланысты геоқоғамдықтардан бөлініп, олардың қорғау және заңдық қызметтерінен бас тарту мүмкіндігіне ие болады деп теориялайды.
Geolibertarians generally support allocating land rent from private landholders to all community members by way of a land value tax as proposed by Henry George and others before him. Geolibertarians desire to see the revenue from land value capture cover only necessary administrative costs and fund only those public services which are essential for a governing body to secure and enforce rights to life, liberty and estate—civic protections which increase the aggregate land rent within the jurisdiction and thereby serve to finance themselves—the surplus being equally distributed as an unconditional dividend to each citizen. Thus, the value of the land is returned to the residents who produce it, but who by practical necessity and legal privilege have been deprived of equal access while the poor and disadvantaged benefit from a reliable social safety net unencumbered by bureaucracy or intrusive means testing. Some geolibertarians claim the reasoning behind taxing land values likewise justifies a complementary pollution tax for degrading the shared value of the natural commons. The common and inelastic character of the radio wave spectrum (which also falls under land as an economic category) is understood to justify the taxation of its exclusive use, as well. American economist and political philosopher Fred Foldvary coined the term geo libertarianism in a so titled article appearing in Land&Liberty. In the case of what Foldvary terms "geoanarchism", which he describes as the most radically decentralized and scrupulously voluntarist form of geolibertarianism, Foldvary theorizes that ground rents would be collected by private agencies and persons would have the opportunity to secede from associated geocommunities—thereby opting out of their protective and legal services—if desired.