Пьер Карден: Итальяндық-француз сәнгерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Канадалық саясаткер, итальяндық-француздық әйелдер киімі дизайнері (1922–2020)

Пьер Карден (туған Pietro Costante Cardin, 2 шілде 1922 – 29 желтоқсан 2020), Италияда туған, Франция азаматтығын алған әйелдер киімі дизайнері. Ол авангардтық стилімен және ғарыш дәуіріне тән дизайндарымен танымал. Ол геометриялық пішіндер мен мотивтерді қалайтынымен, көбінесе әйел денесінің пішінін ескермейтін. Ол унисекс киімдерін дамытты, кейде эксперименттік, бірақ әрқашан іс жүзінде қолдануға ыңғайлы емес. 1950 жылы өзінің сән үйін құрды және 1954 жылы «көпіршік киімді» (bubble dress) ұсынды. 1991 жылы Карден ЮНЕСКО-ның ізгі ниет елшісі болып тағайындалды.

Мансап

Кардин Солтүстік Италиядағы Тревизо маңында Мария Монтагнер мен Алессандро Карденнің ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы шарап саудасымен айналысқан, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыста байлықтарын жоғалтты. 1924 жылы Италиядан қашып, он бауырымен бірге Францияның Сент-Этьен қаласына қоныстанды, себебі «қара көйлектерден» қорқушылық туды. Әкесі оның сәулет өнерін оқығанын қалағанмен, ол бала кезінен киім тігуге қызығушылық танытты. Карден 1945 жылы Парижге көшіп келді. Ол сәулет өнерін оқыды және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Пакин сән үйінде жұмыс істеді. 1947 жылы Кристиан Диордың тігін шеберханасының басшысы болғанға дейін Эльза Шиапареллимен жұмыс істеді, бірақ Баленсиагада жұмысқа қабылданудан бас тартылды. Диорда жұмыс істеген кезінде ол 1947 жылғы Dior-дың «Corolle» коллекциясы үшін танымал «Bar» костюмін жасады, оның шеберлігі кейінгі жылдары оның айрықша белгісіне айналды. Карден 1950 жылы жеке сән үйін құрды. Келесі жылы ол өзінің алғашқы «Eve» бутигін ашты. 1957 жылы ол Жапонияға саяхат жасағанда, жоғары сән нарығы ретінде Жапонияға алғашқы болып назар аударды. Жоғары сән төмендеген кезде, «prêt à porter» (киюге дайын киім) және Карденнің дизайндары дамыды. Ол 1970-ші жылдардағы «мини» және «макси» юбкаларын ұзын қысқаша панельдері немесе махрасы бар жаңа биіктікте біріктірген алғашқы дизайнер болды. 1970-ші жылдардың басында Карден тағы бір жаңа трендті енгізді: «mod chic». Бұл тренд сол кезде болмаған формалардың немесе формалардың комбинациясымен ерекшеленеді. Ол ең алғаш рет өте қысқа және тобықтың ұзындығындағы киімдерді біріктірді. Ол жаңа пропорциялармен ойыс, жарғақ жеңді көйлектер тікті, дөңгелек қозғалысты және циган юбкаларын құрылымды жоғары бөліктерімен үйлестірді. Бұл туындылары оны қызықтырған геометриялық пішіндерді дөңгелек және түзу сызықтармен қатар қоюға мүмкіндік берді. Карден 1970-ші жылдардың басындағы осы танымал мода қозғалысын бастағандықтан, иконаға айналды. Ғарыш саяхаттары мен зерттеулерден шабыттанған Карден 1970 жылы НАСА-ға (Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы) барып, Айға аяқ басқан алғашқы адам Нил Армстронг киген түпнұсқа ғарыш костюмін киіп көрді. Карден 1970 жылы НАСА үшін ғарыш костюмдарын жасады. 1971 жылы Карден Филиппиннің ұлттық киімін – Баронг Тагалогты қайта жасады, алдыңғы бөлігін ашып, манжеттеріне түйреуіш қажеттігін жойып, жеңдерін кеңейтіп, кестесін азайтты. Ол дәстүрлі бос кесілген стильге қарастырып, денеге жақын келтірілді, сондай-ақ өткір және тік манжеттері бар қалың жағасы болды. Президент Фердинанд Маркос тік кесілген дизайнды жақтырды. 1975 жылы Карден Rue du Faubourg Saint Honoré көшесінде өзінің алғашқы жиһаз бутигін ашты. Ол 1953 жылдан 1993 жылға дейін Chambre Syndicale de la Haute Couture et du Prêt à Porter мүшесі болды. Карденнің алғашқы америкалық өндірісті үй жиһаздары коллекциясы 1977 жылы Карден Диллингэм Өндірістік Компаниясымен, Данияның Скандинавиялық халықтық кілемдерімен Ege Rya Inc. және Laurel Lamp Company серіктестігінде пайда болды. 1979 жылы Карден Қытайдың тоқыма саудасы жөніндегі агенттігінің кеңесшісі болып тағайындалды, сол жылдың наурыз айында ол ондаған жылдардан кейін Қытайда сән көрсетімі өткізген алғашқы батыс дизайнері болды. Көптеген заманауи дизайнерлер сияқты, Карден 1994 жылы өзінің коллекциясын тек таңдалған клиенттер мен журналистердің шағын тобына көрсетуді шешті. 15 жылдық үзілістен кейін ол Канн қаласындағы үйінде 150 журналистке жаңа коллекциясын көрсетті. П. Дэвид Эберсоль мен Тодд Хьюз режиссерлік еткен Карденнің өмірі мен мансабы туралы «Карден үйі» атты деректі фильмі 2019 жылдың 6 қыркүйегінде 76-шы Венеция халықаралық кинофестивалінде Giornate degli Autori бөлімінде тұрып алғысқа бөленіп, алғашқы көрсетілімін өткізді, оған Карден де қатысты.

Cardin was born near Treviso in northern Italy, the son of Maria Montagner and Alessandro Cardin. His parents were wealthy wine merchants, but lost their fortune in World War I. To escape the blackshirts they left Italy and settled in Saint Étienne, France in 1924 along with his ten siblings. His father wanted him to study architecture, but from childhood he was interested in dressmaking. Cardin moved to Paris in 1945. There, he studied architecture and worked with the fashion house of Paquin after World War II. He worked with Elsa Schiaparelli until he became head of Christian Dior's tailleure atelier in 1947, but was denied work at Balenciaga. While at Dior, he contributed the popular Bar suit for Dior's inaugural 1947 "Corolle" collection, already displaying the deft tailoring that he would be known for in later years. Cardin founded his own fashion house in 1950. The following year he opened his first boutique Eve, He was the first couturier to turn to Japan as a high fashion market when he travelled there in 1957. As haute couture began to decline, ready to wear ('prêt à porter') soared as well as Cardin's designs. He was the first to combine the "mini" and the "maxi" skirts of the 1970s by introducing a new hemline that had long pom pom panels or fringes. Beginning in the 1970s, Cardin set another new trend: "mod chic". This trend holds true for the form or for a combination of forms, which did not exist at the time. He was the first to combine extremely short and ankle length pieces. He made dresses with slits and batwing sleeves with novel dimensions and mixed circular movement and gypsy skirts with structured tops. These creations allowed for the geometric shapes that captivated him to be contrasted, with both circular and straight lines. Cardin became an icon for starting this popular fashion movement of the early 1970s. Inspired by space travel and exploration, Cardin visited NASA (the National Aeronautics and Space Administration) in 1970, where he tried on the original spacesuit worn by the first human to set foot on the Moon, Neil Armstrong. Cardin designed spacesuits for NASA in 1970. In 1971, Cardin redesigned the Barong Tagalog, a national costume of the Philippines, by opening the front, removing the cuffs that needed cufflinks, flaring the sleeves, and minimizing the embroidery. It was also tapered to the body, in contrast with the traditional loose fitting design, and it also had a thicker collar with sharp and pointed cuffs. A straight cut design was favored by President Ferdinand Marcos. In 1975, Cardin opened his first furniture boutique on the Rue du Faubourg Saint Honoré. He was a member of the Chambre Syndicale de la Haute Couture et du Prêt à Porter from 1953 to 1993. Cardin's first American made, mass produced home furnishing collection came in 1977 when Cardin partnered with Dillingham Manufacturing Company, Scandinavian Folklore Carpets of Denmark for Ege Rya Inc., and the Laurel Lamp Company. In 1979, Cardin was appointed a consultant to China's agency for trade in textiles, and in March of that year, he became the first Western designer to present a fashion show in China in many decades. Like many other designers today, Cardin decided in 1994 to show his collection only to a small circle of selected clients and journalists. After a break of 15 years, he showed a new collection to a group of 150 journalists at his bubble home in Cannes. A documentary on Cardin's life and career, House of Cardin directed by P. David Ebersole and Todd Hughes premiered to a standing ovation on 6 September 2019 at the 76th Venice International Film Festival in the Giornate degli Autori section, with Mr. Cardin in attendance.

Атауы бірдей бренд

Пьер Карден өзінің атын бренд ретінде пайдаланды, бастапқыда беделді сән бренді, ал 1960 жылдары парфюмерия мен косметикаға сәтті кеңейді. 1988 жылдан бастап брендке кең лицензия берілді және "бейсбол кепкалары мен темекі сияқты мүлдем басқа салалардағы өнімдерде" пайда болды. 2005 жылы Гарвард Бизнес Школының журналында жарияланған мақалада, парфюмерия мен косметикаға кеңейту Пьер Карден брендінің жоғары сапасы осы жаңа, туыс санаттарға жақсы ауысқандықтан сәтті болды деп айтылды, бірақ бренд иелері осы сәттілікті брендтің күшіне емес, жаңа өнімдерге сай келуіне қателікпен жатқызды. 2011 жылы Карден өзінің бизнесін сатуға тырысты, оны 1 миллиард евроға бағалады, бірақ Wall Street Journal бұл соманың шамамен бестен бір бөлігіне тең деп есептеді. Ақырында ол брендті сатпады. Бизнес жобаларының бірі American Motors Corporation (AMC) компаниясымен жасалған келісімшарт болды. Бұл атақты француз сәнгері жасаған арнайы жиынтықтарды ұсынған алғашқы американдық автомобильдердің бірі еді. Оның дизайны "америкалық автомобильдерде бұрын-соңды көрілмеген ең батыл маталар мен өрнектерге" ие болды. AMC компаниясының бастапқы сату болжамы 2500 дана haute couture "пони" және спорттық автомобильдерді құрады. Арнайы интерьер опциясы 1973 жылғы Javelin үлгісінде де сақталды. Екі модельдік жыл ішінде жалпы саны 4152 AMC Javelin машинасы қытай қызылы, слива, ақ және күміс түстеріндегі, қара фонға қойылған батыл, айналы, көп түсті қапталған жолақтармен жабдықталды. Cardin Javelin машиналарының алдыңғы крылаларында дизайнердің эмблемалары орналастырылған, сонымен қатар арнайы интерьермен үйлесетін сыртқы түстердің шектеулі таңдауы (Trans Am Red, Snow White, Stardust Silver, Diamond Blue және Wild Plum) ұсынылды. Дегенмен, 12 Cardin опциясы бар автомобильдер Midnight Black түсімен арнайы тапсырыс бойынша жасалды. Ол бұл үйдің бұрын Джакомо Казановаға тиесілі болғанын айтса да, кейбір ғалымдар оның Брагадин отбасының басқа тармағына тиесілі болғанын және Казанованың оны пайдалануы "көп емес" екенін мәлімдеді.

Pierre Cardin used his name as a brand, initially a prestigious fashion brand, then in the 1960s extended successfully into perfumes and cosmetics. From about 1988 the brand was licensed extensively, and appeared on "wildly nonadjacent products such as baseball caps and cigarettes". A 2005 article in the Harvard Business Review commented that the extension into perfumes and cosmetics was successful as the premium nature of the Pierre Cardin brand transferred well into these new, adjacent categories, but that the owners of the brand mistakenly attributed this to the brand's strength rather than to its fit with the new product categories. In 2011, Cardin tried to sell his business, valuing it at €1 billion, although the Wall Street Journal considered it to be worth about a fifth of that amount. Ultimately he did not sell the brand. The business initiatives included a contract with American Motors Corporation (AMC). This was one of the first American cars to offer a special trim package created by a famous French fashion designer. It was daring and outlandish design "with some of the wildest fabrics and patterns ever seen in any American car". The original sales estimate by AMC was for 2,500 haute couture "pony" and muscle cars. The special interior option was continued on the 1973 model year Javelins. During the two model years, a total of 4,152 AMC Javelins received this bold mirrored, multi colored pleated stripe pattern in tones of Chinese red, plum, white, and silver that were set against a black background. The Cardin Javelins also came with the designer's emblems on the front fenders and had a limited selection of exterior colors (Trans Am Red, Snow White, Stardust Silver, Diamond Blue, and Wild Plum) to coordinate with the special interiors. However, 12 Cardin optioned cars were special ordered in Midnight Black paint. Although he claimed that this house was once owned by Giacomo Casanova, some scholars have argued that it was owned by another branch of the Bragadin family, and that its usage by Casanova was "somewhat unlikely".

Жеке өмір

Кардин өзін негізінен гомосексуал екенін айтты, бірақ 1960-шы жылдары актриса Жанна Моромен төрт жылдық қарым-қатынаста болды. Оның ұзақ жылғы іскерлік серіктесі және өмірлік жары француз сәнгері Андре Оливер болды, ол 1993 жылы қайтыс болды.

Өлім

Карден 2020 жылдың 29 желтоқсанында Париждегі Американдық ауруханада, Нойли-сюр-Сен қаласында 98 жасында қайтыс болды. Өлім себебі жарияланбады.