Кіріспе

1979-1992 жылдар аралығында Алжирдің президенті Чадли Бенджедид (الشاذلي بن جديد; ALA LC: ash Shādhilī bin Jadīd; 14 сәуір 1929 – 6 қазан 2012) – алжирлік ұлтшыл саясаткер, Алжирдің үшінші президенті. Оның президенттік мерзімі 1979 жылдың 9 ақпанынан 1992 жылдың 11 қаңтарына дейін жалғасты. Алжир соғысына қатысқан ол 1965 жылдан 1976 жылға дейін Революциялық кеңестің мүшесі болды және 1969 жылы полковник атағын алды. 1979 жылдың қаңтарында Ұлттық Азаттық Фронтының (FLN) бас хатшысы болып тағайындалып, келесі айда президент сайланды. Бенджедид 1984 және 1989 жылдары қарсыластарсыз қайта сайланды. 1992 жылдың қаңтарында даулы сайлау мен әскери төңкерістен кейін президенттік лауазымынан кетті, бұл Алжир азамат соғысына әкеп соқты. 1999 жылға дейін үй қамауында болды және 83 жасында рактан қайтыс болды.

Ерте өмір және мансап

Бенджедид 1929 жылғы 14 сәуірде Бутелдьяда дүниеге келген. Ол француз армиясында сержант болып қызмет етіп, Индокитайда соғысқан. 1964 жылдан 1978 жылға дейін 2-ші әскери аймақтың қолбасшысы болды, ол Эвиан келісімдеріне сәйкес Мерс-эль-Кебирдегі француз әскери күштерін эвакуациялауды және Алжир мен Марокко арасындағы, үлкен шиеленіс ошағы болған шекараны бақылауды ұйымдастырды.

Президенттікке көтерілу

Бенджедид 1978 жылдың қарашасынан 1979 жылдың ақпанына дейін қорғаныс министрі болды және Бумедиеннің қайтысынан кейін президент болды. Бенджедид партия басшылығы мен президенттік лауазымы үшін күрес болған 1979 жылғы 27-31 қаңтарда өткен төртінші ФЛН съезінен кейін келісіммен тағайындалған кандидат болды. Бумедиеннің орнын басуға ең мүмкін адамдар Мұхаммед Салах Яхьяуи мен Абделазиз Бутефлика еді. Соңғысы он алты жыл бойы Біріккен Ұлттар Ұйымында сыртқы істер хатшысы қызметін атқарды. Ол Оуджа тобының белгілі бір мүшесі және батысқа бейім либерал ретінде қарастырылды. Яхьяуи коммунистермен жақын байланыста болды, бұл Авангардтық Социалистік Партиясына (PAGS) жаппай кәсіподақтар мен жастар ұйымдарын басқаруға мүмкіндік берді. Саяси тірі қалу стратегиясы ретінде Бенджедид көп партиялық демократияға өтуді қадағалап, іске асыра бастады.

Президенттік кезеңнен кейінгі өмір

Бенджедид Оранда үй қамауына алынды, бірақ Абделазиз Бутефлика президент болып сайланғаннан кейін 1999 жылы босатылды. 2002 жылғы сұхбатында ол 1991 жылғы сайлау нәтижелерін қабылдауға және FIS-пен жұмыс істеуге дайын екенін, бірақ олардың мемлекеттік институттарды толығымен басып алуына жол бермейтінін айтты. Ол конституция оған мұндай мүмкіндік береді деп ойлады, алайда әскери топтың қолдауын ала алмады. Ол 2008 жылдың соңында туған қаласы Әл-Тәрифте өткен конференцияда даулы сөз сөйлеген кезде қайтадан көпшілік назарына ілікті. Оның естеліктері 2012 жылдың 1 қарашасында, Ұлттық Азаттық Соғысының басталуының 58 жылдығымен бірге жарияланды.

Ауру және өлім

Бенджедид 2012 жылдың қаңтар айында Париж қаласындағы ауруханаға қатерлі ісікке емделу үшін жатқызылды және 2012 жылдың мамыр және қазан айларында тағы да ауруханаға түсті. 2012 жылдың 3 қазанында Бенджедид Алжирдегі Айн Нааджадағы әскери аурухананың жансақтау бөліміне түсті. Мемлекеттік ақпарат құралдары оның 2012 жылдың 6 қазанында қатерлі ісіктен қайтыс болғанын хабарлады. Ол Эль-Алия зиратында жерленді.