Кіріспе

Француз әшекейшісі (1879–1944)

Пол Пуаре (20 сәуір 1879, Париж, Франция – 30 сәуір 1944) – француз әшекейшісі, 20 ғасырдың басындағы екі онжылдықтағы шебер тігінші. Ол өзінің атымен аталатын haute couture үйін құрған.

Ерте өмір және мансап

Пойре 1879 жылғы 20 сәуірде Париждің Лес-Халль ауданында, кедей шаруалар отбасында дүниеге келді. Оның үлкен әпкесі Жанна кейін зергерлік бұйымдар жасаушы болды. Пойренің ата-анасы оның бойындағы мақтандылықты жою үшін оны қолшатыр жасаушыға шәкірттікке берді. Оның алғашқы дизайны – қызыл матадан тігілген плащ 400 дана сатылды. Пойре даулы кимоно пальтосымен және оған ұқсас, кең пішімді, корсетсіз, жіңішке дене бітіміне арналған дизайндарымен танымал болды. 1911 жылы Пойре өзінің сарайында "Parfums de Rosine" атты әсем кеш өткізді, онда Париж қоғамының және өнер әлемінің ең беделді өкілдері қатысты. Пойре бұл шараны "Мың және бірінші түн" деп атады, оның шабыты султанның харемі туралы қиял болды. Оның бағында шамдар жандырылып, шатырлар тігілді, тірі тропикалық құстар ұшты. Пойре ханым алтын клеткада сәндікке бөленді. Пойре сол кездегі султан рөлінде болды, әрбір қонаққа өзінің жаңа парфюмін, оқиғаға сай "Nuit Persane" деп атап, сыйлады. Оның ойын-сауық түрінде өткен маркетингтік стратегиясы Париждің тақырыбына айналды. 1912 жылы тағы бір парфюм – "Le Minaret" ұсынылды, ол да гарем тақырыбын көрнекті етіп көрсетті. 1911 жылы баспагер Люсьен Фогель фотограф Эдвард Штайхенге өзінің жұмысында сәнді жоғары өнер ретінде көрсетуге шақыру жасады. Штайхен Пойренің дизайнындағы көйлектерді суретке түсірді, оларды артынан жарықтандырып, ерекше бұрыштардан түсірді. Тарихшы Джесси Александрдың айтуынша, бұл оқиға "қазіргі заманғы сәндік фотосуреттің алғашқы түсірілімі" деп есептеледі, онда киімдердің көркемдік және формальды сипаттары бірдей маңызға ие болды. Бір жыл өткен соң Фогель танымал "La Gazette du Bon Ton" журналын жариялады, онда Пойренің дизайндары, сондай-ақ Луиза Шеруи, Жорж Дуэйе, Жак Дусе, Жанна Пакин, Редферн және Уорт үйі сияқты алты жетекші Париж дизайнерлерінің суреттері жарияланды, бәрі де көрнекті суретшілердің еңбектері арқылы бейнеленді. Алайда, бұл керемет жинақта Люсиль, Жанна Ланвин және Калло Соерлер сияқты көрнекті сәндік есімдер болмады. 1911 жылы Пойре өзінің тұңғыш қызының құрметіне "Les Parfums de Rosine" үй парфюмериясы бөлімін ашты. Анри Альмерас 1923 жылдан бастап Пол Пойреде парфюмер ретінде жұмыс істеді, бірақ кейбір дереккөздер ол 1914 жылдан бері жұмыс істегенін көрсетеді. Сондай-ақ 1911 жылы Пойре екінші қызының есімімен аталған "Les École Martine" үй декорациясы бөлімін құрды. Бұл мекеме өнерге бейім, жұмысшы топтың қыздарына кәсіби дағдыларды үйретіп, табыс табуға көмектесті. 1911 жылы Пойре 109 Rue du Faubourg Saint Honoré мекенжайындағы мүліктің бір бөлігін өзінің досы Анри Барбазангге жалға берді, ол заманауи өнерді көрсету үшін "Galerie Barbazanges" галереясын ашты. Бұл ғимарат Пойренің 26 Avenue d'Antin мекенжайындағы 18 ғасырлық сарайының жанында орналасқан. Пойре жылына екі көрме өткізу құқығын сақтап қалды. Олардың бірі – 1916 жылдың 16-31 шілдесі аралығында Андре Салмон ұйымдастырған "L'Art Moderne en France" көрмесі болды.

Пойре сән үйінің құлдырауы

Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Пуаре өзінің сән үйін тастап, әскерге шақырылды. Пойре антикалық және аймақтық киімдердің ықпалында болды, тік сызықтармен тілінген және тікбұрышты ою-өрнектермен безендірілген киімдерді ұнатты. Дегенмен, әйелдердің қолдау киімдерін өзгертуге жауапты болған жалғыз Пойре емес, корсеттердің маңызының төмендеуі де түрлі факторлардың нәтижесі болды. Пойре көбінесе шығыстанушы ретінде сипатталады, ал оның туындылары басқа сәнді Эдвард стилімен үйлеспейтін түрлі шығыс стильдерінен шабыт алды. 1911 жылы ол «Мың бір түн» ертегілерінен шабыттанған «1002-ші түн» атты әсем маскарадтық кеш өткізді, онда ол қамшы ұстаған сұлтан болып киінді және қонақтарды харем шалбары мен әйелі кигендей «шамшатыр» түріндегі киімдер сияқты шығыстық стильде киінуге шақырды. 2005 жылдың мамыр айында дизайнер Ацзедин Алайя Дениз Пуаренің киім-кешектерін аукционға шығармас бұрын, өзінің шоу-румында «Азаттық Шығармашылығы» (La Création en Liberté) атты көрмеде көрсетті. Дениз Пуаренің жеке киім коллекциясы сату рекордтарын жаңартты: әсіресе, 1914 жылы оған арнап жасалған Пол Пуаренің авто пальтосы 110 000 евроға сатылды. Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайы осы аукционда көптеген туындыларды сатып алды, ол 2007 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейін өткен «Пол Пуаре: Моданың патшасы» атты американдық ретроспективаның негізін құрады. 2011 жылы бұл көрме Пол Пуаренің Мәскеу мен Санкт-Петербургке сапарының жүз жылдығын тойлау үшін Ресейдің Кремліне барды. Сонымен қатар, Пуаренің парфюмериясы, Parfums de Rosine, Версальдегі Осмотека сияқты бірнеше мәдени орында сақталады. 2013 жылы Грассадағы Халықаралық парфюмерия мұражайы Пойренің парфюмерия саласындағы жаңашылдығын «Пол Пуаре: Мода дизайнері – парфюмер» атты көрмеде көрсетті.

Жеке өмір

1905 жылы Пуаре провинциялық қыз Дениз Булеге үйленді, және олар кейіннен бес бала сүйді. 2015 жылы бренд атауын пайдалану құқығы Оңтүстік Кореяның сән және сәндік тауарлар конгломераты Shinsegae International компаниясына сатылды. 2018 жылы Shinsegae Парижден Poiret брендін қайта іске қосатынын, бельгиялық кәсіпкер Анна Шапель басшылығымен және париждік қытай кутюрье Ицин Ин көркемдік директоры ретінде ресми растады. Алайда, екі маусым өткен соң Shinsegae Ицин Иннің кеткенін жариялады және брендті негізінен косметика және тері күтіміне бағытталды.