Кіріспе
Оңтүстік Қытай теңізінің солтүстігіндегі арал. Пратас аралымен байланысты суларда үш теңіз асты нысаны бар: Пратас атолы, Солтүстік Верекер жағалауы және Оңтүстік Верекер жағалауы. Жағалаудың батысында көптеген мұнай ұңғымалары орналасқан. 2007 жылы аралда Донгша атолы ұлттық паркі құрылды. Қытай Халық Республикасы аралға құқығын жариялайды, Пратас атолы сондай-ақ Пратас рифі деп те аталады. Тунша аралы (Тунша Тао) – аралдың мандарин тіліндегі атауының Уэйдж-Гайлз жүйесімен жазылған нұсқасы, ал Донгша аралы (Донгша Дао) – пиньиньмен жазылған атау. Сол тілдегі бірдей атаумен кішірек арал Тайвань басқаратын Мацу аралдарындағы Донгьин ауылында, Шығыс Қытай теңізінде орналасқан. Арал, атолл және жағалауларды қамтитын аймақ Пратас аралдары деп те аталады (осы атауларға қарамастан, Пратас аралы – жалғыз арал, аралдар тобы емес). Он жылдар өткен соң, HMS Reynard кемесінің құлау орындасынан қазандықтары мен механизмдерінің бөліктері атолда көрініп тұрды. 1859–1861 жылдары британдық отарлық кеңсесі мен Гонконгтың отарлық билігі арасында атолдағы басты аралға шамшырақ салу туралы хат алмасу болды. Шиамендегі (Амой) британдық кәсіпкер оны салуды ұсынғанымен, шығын тым жоғары болғандықтан мәселе тоқтатылды. Хат алмасудан ешкім атолының белгілі бір құзыретке жататынын есептемегені анық болды, сондықтан кез келген құрылыстың заңдылығын қамтамасыз ету үшін келіссөздер қажет болуы мүмкін. Бұл бастаманың салдары ретінде 1858 жылы Корольдік теңіз күштерінің зерттеу кемесі атолының егжей-тегжейлі алғашқы зерттеуін аяқтады, нәтижесінде Британдық адмиралтейство 1858 жылғы сәуірде «Пратас рифі мен аралының жоспары» атты Ж. Ричардс және басқалардың еңбегін жариялады. Соңғы картада шамшырақ орнату үшін үш орын ұсынылды: Пратас аралында, солтүстік-шығыс бұрышында немесе HMS Reynard кемесі құлаған оңтүстік жағасында. Лагунаның солтүстік-шығыс бұрышында картада «Джунктердің тұрақтап қалуы» деп жазылған, бұл балық аулау және басқа да кіші кемелердің тұрақты пайдалануын көрсетеді. Картада кемелердің кіруі үшін қауіпсіз тереңдік 15 фут (5 метр) ғана екені көрсетілген, сондықтан ол салыстырмалы түрде кішкентай кемелерге ғана шектелген. 1866 жылы табиғатты зерттеуші Кэтберт Коллингвуд Пратас аралына сапар шегіп, кейіннен оның сипаттамасын жариялады. Дипломатиялық шиеленістен кейін Қытайдың егемендігі қайта орнатылды, ал Нишизава Гуандун провинциялық үкіметі өтемақы төлегеннен кейін және қытай балықшылардың қасиетті орнын қиратқаны үшін өтемақы төлегеннен кейін аралдан кетті. 1930 жылдың желтоқсан айында (Нидерланды) шхунасы Пратас аралынан тыс жердегі коралл рифіне соқтығып, қирады. 1944 жылдың 22 мамырында америкалық суасты кемесі Пикуда Жапондық канонерлік қайық Хашидатені торпедалап батырды, ол Пратас аралынан тыс Оңтүстік Қытай теңізінде, істен шыққан жолаушылар-жүк кемесі Цукуба Маруды сүйреп әкеліп жатқанда. Зардап шеккендер туралы мәлімет жоқ, бірақ оның командирі қаза тапты. Жапондық теңіз күштері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пратас аралын басып алды. Жапондық теңіз күштері аралды ауа райы станциясы және тыңдау бекеті ретінде пайдаланды. 1945 жылдың 29 мамырында сағат 10:22-де Австралиялық коммандостар мен Блюгилл суасты кемесінен келген АҚШ теңізшілерінен құралған топ АҚШ туын көтеріп, аралды АҚШ территориясы деп жариялады және оны Блюгилл аралы деп атады. Топ радио мұнарасын, ауа райы станциясын, отын және оқ-дәрі қоймаларын, сондай-ақ бірнеше ғимараттарды қиратты. Жапондықтар Блюгилл келгенге дейін аралды тастап кеткендіктен, оларға қарсылық көрсетілмеді. Пратас аралы кейін Қытай Республикасының Гуандун провинциясына қайтарылды. 1946 жылдың 12 қыркүйегінде Қытай Республикасының теңіз күштері Пратас аралын басып алып, гарнизон құрды. 1965 жылдың 18 шілдесінде Оңтүстік Қытай теңізінде жүріп жатқан USS Frank Knox Pratas Reef-ке соқтығып, 24 тамызда қиын құтқару операциясынан кейін ғана босатылды. 1996 жылдың 13 сәуірінде Тайвань Каосиуң аудандық сотының құзыреті Тунша аралына (Пратас аралы) дейін кеңейтілді. 1999 жылдың мамыр айында Каосиуң қаласының мэрі Фрэнк Хсиэ аралға сапар шегіп, аралдағы балық аулау станциясына мекенжай тақтасын орнатты. 2007 жылдың қаңтарында ҚХР үкіметі Пратас атолын Тайваньдағы алғашқы теңіз ұлттық паркі – Донгша атолы ұлттық паркі деп жариялады. 2013 жылдың 8 қаңтарында Пратас аралында Чунгхуа поштасының кеңсесі ашылды. 2020 жылдың қыркүйегінде ҚХР Тайваньның негізгі аралы мен Пратас аралы арасындағы суларда әуе жаттығуларын өткізді, ол ҚХР-дың әуе қорғанысының сәйкестендіру аймағына (ADIZ) кірді. Ұшақтар аймақтан кеткенше, Тайвань әскерилері радио арқылы ескерту жасады. 2020 жылдың 15 қазанында Uni Air әуе компаниясының тұрақты азаматтық чартер рейсі Гонконгтың әуе трафик диспетчерлері ұшақтың капитанына 26 000 фут (7925 метр) төменде «қауіпті жағдайлар» орын алып жатқанын және Uni Air ұшағы Гонконгтың әуе ақпараттық аймағына (FIR) кіре алмайтынын хабарлағаннан кейін Тайваньның негізгі аралынан Пратас аралына бару сапарын тоқтатуға мәжбүр болды. Пилот пен әуе трафик диспетчері арасындағы әңгіменің стенограммасын Тайвань азаматтық авиация басқармасы жариялады. Келесі күні Тайваньдың ұлттық қорғаныс министрі Йен Тех фа ҚХР-ды «халықаралық авиация тәртібін бұзудан» аулақ болуға шақырды. 2020 жылдың 20 қазанында ҚХР Бас штабының орынбасары, генерал-лейтенант Ли Тиншэн (李廷盛) Пратас аралына сапар шекті. Ол әскери қызметкерлердің тұрғын үй жағдайларын тексеріп, оларға нұсқаулар берді. 2020 жылдың 26 қазанында Uni Air ұшағы Тайваньның негізгі аралы мен Пратас аралы арасындағы қатынасты жүзеге асырды. 2020 жылдың 27 қазанында ҚХР-дың Y8 әскери ұшағы Тайваньның негізгі аралы мен Пратас аралы арасындағы Тайваньның әуе қорғанысының сәйкестендіру аймағына (ADIZ) бұл айда жиырма бірінші рет кірді. 2020 жылдың 28 қазанында ҚХР-дың Тайвань істері жөніндегі кеңсесінің өкілі Чжу Фэнляньнан Фуцзянь және Гуандун провинцияларындағы ҚХА әскери жаттығуларының жарықсында Пратас аралын ҚХР-дан тартып алу жоспары бар-жоғы туралы сұрақ қойылды. Фэнл жауап берді, ол гипотетикалық сұрақтарға жауап беруге міндетті емес. 2020 жылдың 2 қарашасында сегіз қытайлық PLAAF ұшағы Пратас аралына жақын теңіз ауданындағы Тайваньның ADIZ-ін бұзды. 2020 жылдың 3 қарашасында Y-8 ұшағы Тайваньның негізгі аралы мен Пратас аралы арасындағы Тайваньның ADIZ-іне кірді. 2020 жылдың 4 қарашасында Тайваньның ұлттық қорғаныс министрі Йен Тех фа заң шығару отырысында 2020 жылдың қаңтарынан бері 276 ҚХР әскери ұшағы Тайваньның негізгі аралы мен Пратас аралы арасындағы әуе кеңістігіне кіргенін мәлімдеді, бұл Йеннің Оңтүстік Қытай теңізінде ҚХР-дың өзінің ADIZ-ін құру жоспарларымен байланыстырған әрекеті. 2020 жылдың 6 желтоқсанында ҚХР әуе күштерінің Y-8 ұшағы Тайваньның ADIZ-іне Тайваньның негізгі аралы мен Пратас аралы арасында кірді, бұл желтоқсан айында ҚХР әскери ұшақтары Тайваньның ADIZ-іне кірген бесінші күн болды.
There are three undersea features in the waters associated with Pratas Island: Pratas Atoll, North Vereker Bank and South Vereker Bank. There are numerous oil wells to the west of the banks. In 2007, the Dongsha Atoll National Park was established on the island. The People's Republic of China claims the island, Pratas Atoll is also called Pratas Reef. Tungsha Island (Tung sha Tao) is the Wade–Giles derived romanization of the Mandarin Chinese name for the island, and Dongsha Island (Dongsha Dao) is the pinyin derived name. A smaller island with the same Chinese character name is located in the Taiwan administered Dongyin Township in the Matsu Islands in the East China Sea. The area including the island, atoll and banks is also called the Pratas Islands ( Despite these names, Pratas Island is the only island; there is no group of islands. Decades later, the boilers and parts of the machinery of the wreckage of HMS Reynard remained visible on the atoll. In 1859–1861, there was a correspondence between the British Colonial Office and the Hong Kong colonial authorities about building a lighthouse on the main island on the atoll. Despite an offer by a British businessman in Xiamen (Amoy) to build it, it was decided that the cost was too great and the matter lapsed. It is clear from the correspondence that no one supposed the atoll to be a part of any known jurisdiction, so negotiations might have been required to ensure that any construction would be legal. One consequence of that initiative was that, in 1858, the Royal Navy survey ship completed the first detailed survey of the atoll, resulting in the Plan of the Pratas Reef and Island, J. Richards and others, April 1858, being published by the British Admiralty. On the resulting chart three positions are proposed for a lighthouse: on Pratas Island, on the north east corner, or on the southern edge near where HMS Reynard had stranded. In the north east corner of the lagoon the chart notes "Anchorage for junks", indicating regular use by fishing and other small vessels taking shelter. The chart's rubric noted that the available safe draft for vessels entering was only 15 feet (5 m), so it was restricted to relatively small vessels only. In 1866, Cuthbert Collingwood (naturalist) visited Pratas Island and later published a description of it. After a diplomatic confrontation, Chinese sovereignty was re established, and Nishizawa withdrew, after being compensated by the Guangdong provincial government, and after paying compensation for the destruction of a Chinese fishermen's shrine. In December 1930, the schooner (Netherlands) ran aground on a coral reef off Pratas Island and was wrecked. On 22 May 1944, the Japanese gunboat Japanese gunboat Hashidate was torpedoed and sunk by the US submarine Picuda, in the South China Sea off Pratas Island at , while towing the disabled passenger cargo ship Tsukuba Maru. Casualties are unknown but her commanding officer was killed. Japanese naval personnel occupied Pratas Island during World War II. The Japanese Navy used the island as a weather station and listening post. On May 29, 1945, at 10:22 AM, a landing party consisting of Australian commandos and US naval personnel from the submarine Bluegill raised the US flag, declared the island a United States territory, and named it Bluegill Island. The landing party destroyed a radio tower, weather station, fuel and ammunition dumps, and several buildings. They encountered no resistance because the Japanese had left the island prior to the arrival of Bluegill. Pratas Island was later restored to Guangdong Province of the Republic of China (ROC). On September 12, 1946, the navy of the Republic of China took over and garrisoned Pratas Island. While underway in the South China Sea on 18 July 1965, the USS Frank Knox ran aground on Pratas Reef, and was only freed on 24 August after a very difficult salvage effort. On 13 April 1996, the jurisdiction of the Taiwan Kaohsiung District Court was extended to include Tungsha Island (Pratas Island). In May 1999, Kaohsiung Mayor Frank Hsieh visited the island and hung an address plate on the island’s fishing service station. In January 2007, the ROC government designated the Pratas atoll as the Dongsha Atoll National Park, the first marine national park in Taiwan. On 8 January 2013, an office of Chunghwa Post was established on Pratas Island. In September 2020, the PRC conducted air drills over the waters between the main island of Taiwan and Pratas Island that intruded into the ROC air defense identification zone (ADIZ). The planes were issued radio warnings by the ROC military until they left. On 15 October 2020, a regular civilian charter flight by Uni Air had to abandon its trip from the main island of Taiwan to Pratas Island when Hong Kong air traffic controllers told the captain of the aircraft that there were "dangerous activities" happening below 26,000 feet (7925 m) and that the Uni Air aircraft could not enter the Hong Kong Flight Information Region (FIR). The transcript of the conversation between the pilot and air traffic control was released by the ROC Civil Aeronautics Administration. The next day, the ROC Minister of National Defense Yen Teh fa called on PRC not to "disrupt the order of international aviation". On 20 October, Deputy Chief of the ROC General Staff, Lieutenant General Li Ting sheng (李廷盛), visited Pratas Island. He made an inspection of the living facilities of the military personnel and gave them instructions. On 26 October, the same Uni Air aircraft made the round trip flight between the main island of Taiwan and Pratas Island. On 27 October 2020, a Y8 PRC military aircraft entered ROC air defense identification zone (ADIZ) between the main island of Taiwan and Pratas Island for the twenty first time that month. On 28 October, Zhu Fenglian of the Taiwan Affairs Office of the PRC was asked whether, in light of PLA military exercises in Fujian and Guangdong, there was or was not a plan to take Pratas Island from the ROC. Feng responded that she did not have to answer hypothetical questions. On 2 November, eight Chinese PLAAF aircraft breached the ROC ADIZ above an area of sea near Pratas Island. On 3 November, Y 8 plane entered the ADIZ of the ROC in the area between the main island of Taiwan and Pratas Island. On 4 November, the ROC Minister of National Defense, Yen Teh fa, stated in a legislative hearing that since January 2020, 276 PRC military planes had entered the airspace between the main island of Taiwan and Pratas Island, activity that Yen associated with plans by the PRC for a creating its own ADIZ in the South China Sea. On 6 December, a PRC air force Y 8 plane entered the Taiwan ADIZ between the main island of Taiwan and Pratas Island, the fifth day in December that PRC military aircraft entered Taiwan's ADIZ.
Сағалар арасындағы қатынастар
Қытай Халық Республикасы Пратас аралдарын (东沙群岛) Гуандун провинциясының Шаньвей (Шуабуэ) қаласының Чэньку (Чэнку) ауданының құрамына кіретін жер ретінде қарастырады. Анонимді ҚХА дереккөзінің мәлімдемесіне сәйкес, Қытай шамамен 2010 жылы Оңтүстік Қытай теңізіндегі әуе қорғанысының идентификациялық аймағын (ADIZ) құру жоспарларын жасаған, ол Пратас аралдарының әуе кеңістігін де қамтиды. 2020 жылдың соңында ҚХА-ның Тайваньның ADIZ-інің оңтүстік-батыс бөлігінде және Пратас аралдары маңындағы әрекеттері, Қытай бұл аймақты ADIZ-дің бөлігі деп жариялауы мүмкін деген күмәндіктерге орын берді. 2020 жылдың екінші жартысында аралға жақын жерде қытай әскери жаттығулары мен ұшулар туралы көптеген хабарлар Пратас аралдары мен Тайвань арасындағы жабдықтау жолын үзуге жасалған әрекет ретінде қабылданып, түсіндірілді.
Пратас аралы елді мекені
Тұрақты тұрғындары жоқ арал болғандықтан, оны көбінесе балықшылар, әскери қызметкерлер және зерттеушілер барып тұрады. DXCC және «Ілеспе аралдар» жүлдесіне қатысатын әуесқой радиооператорлар да кейде келіп тұрады.
Көрнекті орындар
1946 жылдан кейін обелиск орнатылды. 1954 жылы Пратас аралындағы Қытай Республикасы үкіметінің қызметкерлері аралдың оңтүстік жағында, мұхитқа қарап, тас тақташа орнатты. Да Ван ғибадатханасы «Куан Канг» және «Оңтүстік Қытай теңізінің құдайы» Мазуға арналған. Гуан Гонгтың мүсіні 1948 жылы каноэмен Пратас аралына келген деген әңгіме бар. 1975 жылы Пратас аралындағы әскерилер оған құлшынатын ғибадатхана салды. Бүгінге дейін каноэ ғибадатханада сақтаулы. Әскерилер оған құрбандық ретінде шамыштар мен шамдар сыйлап, ал мүсіннің алдына алтын жазулы тақта іліпті. Ғибадатхананың алдында әскерилер салған «Евер Грин» павильоны бар. Бұл аралдағы ең жасыл, көркем жер.
Энергия
Арал электр қуатын дизель отынымен жұмыс істейтін генераторлар арқылы алады. 2016 жылдың наурыз айында Жағалау күзеті әкімшілігі салған күн энергиясы жүйесі пайдалануға берілді. Жүйенің ауданы 310,6 м² және ол жыл сайын 53 200 кВт·сағ электр энергиясын өндіреді.
Көлік
Дунша аралы әуежайы Пратас аралының солтүстік жағында орналасқан ұшу-қону жолағына және шығыс жағында шағын әуежай терминалына ие. Әуежайды Қытай Республикасының (ROC) әскерилері пайдаланады. Аралдың оңтүстік-шығыс жағында негізгі және көмекші шатырлар орналасқан. Жанармай құю мүмкіндігі жоқ. Оңтүстік-шығыс жағалауындағы екі пирс шағын су кемелерінің қонуына мүмкіндік береді. Пратас аралының ортасынан өтетін және VHR7 деп аталатын шеңбер, авиациялық мақсаттар үшін тыйым салынған аймақ болып табылады. VHR7 кодындағы "VH" "Гонконгты", ал "R" "Шектелген аймақты" білдіреді.