Кіріспе

Латын лигасына қарсы Римнің ұлы жеңісі және кең ауқымды Латын соғысының бір бөлігі ретінде (б.з.д. 496 ж.) Регил көлі шайқасы – Рим Республикасы құрылғаннан кейін және кең ауқымды Латын соғысының бір бөлігі ретінде Латын лигасына қарсы Римнің ұлы жеңісі. Латындықтарға егде жастағы Люций Тарквиний Супербус, Римнің жетінші және соңғы патшасы, б.з.д. 509 жылы қуылған, және оның күйеу баласы Октавиус Мамилий, Тускулумның диктаторы басшылық етті. Бұл шайқас Тарквинийлердің тағын қайтарып алуға жасаған соңғы әрекеті болды. Аңыз бойынша, Кастор мен Поллюкс римдіктер тарапынан соғысқан.

Өмірбаян

Лацийдегі Римнің бұрынғы одақтастарының басып кіру қаупі Аулус Постумий Альбусты диктатор етіп тағайындауға әкелді. Шайқастың қай жылы болғаны белгісіз, және ежелгі заманнан бері осылай келіп өткен. Ливий шайқасты б.з.д. 499 жылы деп көрсетеді, бірақ оның кейбір деректері шайқастың Постумий консулдығы болған б.з.д. 496 жылы өткенін де ұсынады. Осы тарихи кезеңдегі тағы бір маңызды дереккөз – Галикарнас Дионисий де шайқасты б.з.д. 496 жылы өткен деп санайды. Кейбір қазіргі заманғы авторлар б.з.д. 493 жылды ұсынады.

Шайқас

Диктатор Постумий римдік жаяу әскерін басқарды, ал Тит Эбутий Эльва Magister Equitum (Ат шебері) болды. Таркинмен бірге оның үлкен және жалғыз қалған ұлы Тит болды. Дионисий патшаны Секст Тарквиниймен бірге алып келеді, ал Ливийдің сөзіне қарағанда, ол Габиде қаза тапқан еді. Ол шайқастың ұтылғанын көрген соң, ең қаһарлы шайқас ортасына тасталды және батырлықпен қаза болды. Таркиндердің қатысуы римдіктерді бұрынғы шайқастарға қарағанда әлдеқайда құлшыныспен күресуге жетеледі. Шайқастың басында патша Постумийге шабуыл жасап, жарақат алды. Magister Equitum Мамилийге шабуыл жасады, екеуі де жараланды: Эбутий қолға, ал латын диктаторы кеудесіне. Magister Equitum шайқас алаңынан шығып, әскерін қашықтықтан басқаруға мәжбүр болды. Патшаның әскері, соның ішінде көптеген жер аударылған римдіктер, республикалық күштерді басып тастай бастады, және Марк Валерий Волус Тит Тарквинийге шабуыл жасағанда найзамен қаза болғандықтан римдіктер кері соққыға ұшырады. Бірақ Постумий жеке күзетшілерінен қосымша әскер әкеліп, жер аударылғандардың жолын тоқтатты. Осы уақытта Тит Герминий Аквилин, ол Горациймен бірге Субликий көпірінде шайқасып, атаққа ие болған және б.з.д. 506 жылы консул болған, Мамилийге шабуыл жасап, оны өлтірді; бірақ жеңілген жауынан қару-жарақ алып, ол үшін ол жаралы болды. Шайқастың нәтижесі күмәнді болғандықтан, Постумий атты әскерге аттан түсіп, жаяу шабуыл жасауға бұйрық берді, латындықтарды шегінуге мәжбүр етіп, латын лагерін басып алды. Таркин мен латын әскері шайқас алаңынан қашып кетті, нәтижесінде римдіктер шешуші жеңіске жетті. Постумий әскерімен Римге оралып, жеңіс тойын өткізді. Халық арасында кең таралған аңыз бойынша, Диоскурлар, Кастор мен Поллукс, римдіктермен бірге шайқасқан, екі жас шабандозға айналған. Постумий олардың құрметіне Рим форумында, олар жылқыларын суарған жерде ғибадатхана салынды деді. Плутархтың сөзіне қарағанда, бұл шайқас жас Кориоланның алғашқы әскери қатысуы болды, оған еменнен жасалған гүл шоғы берілді. 19 ғасырда бұл шайқас Томас Маколейдің «Ежелгі Рим жырлары» еңбегінде көрсетілді.