Кіріспе
Англияның Корнуолл графтығындағы қала.
Ньюлин Маунт шығанағының жағасында орналасқан және көршілес Пензанс қаласымен бірге шағын құрылыс аймағын құрайды. Ол Пензанс азаматтық округінің бөлігі. Басты кәсіп – балық аулау, бірақ портта түрлі яхталар мен ойын-саяхат қайықтары да бар, себебі Ньюлин пабтар мен мейрамханаларымен танымал демалыс орнына айналды. Округ қазір Пензанс тізілімінде болғанымен, Ньюлин және Маусхоул деп аталатын жеке сайлау округі бар. 2011 жылғы халық санауы бойынша халық саны 4432 адамды құрады.
Топонимика
1279 жылы Нулин, ал 1290 жылы Лулин деп тіркелген. Атауының корн тіліндегі "кемелер тобына арналған ойынды" білдіретіні айтылады. Бұл атау, дәстүр бойынша аймақтағы балық аулау флотының негізгі тұрақ орны болған, Gwavas көлі деп белгілі жағалаудың саяз суларына сілтеме жасайды деп саналады.
Тарих
Ньюлиннің маңызды елді мекен ретінде қалыптасуына дейін, Ньюлин аумағындағы жерлер мен мүліктердің көп бөлігі Альвертон иелігіне тиесілі болды. Ньюлин тарихы оның маңызды балық аулау порты болған рөлімен тығыз байланысты. Гвавас көлі (Маунт шығанағындағы тұзды су аймағы) жергілікті балықшыларға қолайлы жағалау орны болды. 1595 жылғы испан шабуылы Пензанс, Маусхол және Пол қалаларын, сондай-ақ Ньюлинді қиратты. 1620 жылы «Мейфлауэр» кемесі Ньюлиндегі ескі кемежайда су толықтыру үшін тоқтады. Кемежайдағы тақтада жазылған: 1755 жылы Лиссабон жер сілкінісінен туған цунами Корнуолл жағалауына шапты. Ньюлинде теңіз 10 минут ішінде 3 метрге көтеріліп, сосын да сол жылдамдықпен төмендеді. 19 ғасырдағы француз жазушысы Арнольд Босковиц «Корнуолл жағалауында көптеген адамның өмірі мен мүлкі жойылды» деді. 19 ғасырға дейін «Ньюлин» атауы тек ескі кемежайға жақын ауданды білдіретін. Қазіргі балық базары орналасқан аудан «Стританован» деп аталды, ол таяп су келгенде «Ньюлин Таунынан» бөлініп тұрды. Қазіргі порттың төменгі бөлігі – бұрынғы жағажай болған, құрғатылған жер. Шындығында, Ньюлин үш бөлек шағын ауылдан тұрады, бұрын олар су арналарымен бөлінген: Толкарн (Тал Карн: Тасты беткей), Стрит ан Ован (Стрит ан Ован: Түйе жолы) және Треварвенет (Төбедегі ферма/иелік). Ньюлин (Маусхол сияқты) Полдің ежелгі приходының бір бөлігі болды. Ауыл тұрғындары Пауыл шіркеуінде құлшынып, «Ньюлин шатқалынан» қазіргі Гвавас деп аталатын аймақ арқылы тік жолмен Пауылға көтерілуі әдеттегі жайт болды. 20 ғасырдың ортасына дейін «Парк ан Граус» (Крест даласы) деген жерде ежелгі тас айқыш тұрған, ол Корнуолл теңіз құдайы Буккаға арналған құрмет орны болған (басқалары Ньюлин және Маусхол жағажайлары). «Букка» атауы Ньюлинде тұратын адамдарға лақап есім ретінде жиі қолданылды: айқыш орналасқан жері қазір белгісіз. 1851 жылы Ньюлин Сент-Петрдің жеке шіркеулік приходына айналды. Сент-Петр шіркеуі 1859–66 жылдары ерте ағылшын стилінде салынды. Ішкі жағы әр түрлі өнер туындыларымен безендірілген, оның ішінде құрбандық алтарі және Мадонна мен Баланың мүсіні (сол кездегі викарий Рев. Аллан Г. Уайонның еңбегі). «Бұл ансамбль кезеңнің [1936–55] ағылшын-католик әшекейлеуінің көрнекті үлгісі» (Питер Бичэм). Әке Уайон 1936 жылдан 1955 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін діни қызметкер болды. Шіркеу қорасының жанындағы жолдың бойында Корнуолл кресі тұр; ол 1870 жылы Тререйфте табылған және кейін шіркеуге жақын жерге Rev. В. С. Лах Ширма қойды. 1880 жылдары бірнеше суретшілер қалаға көшіп келіп, суретшілер колониясын құрды. Ньюлин суретшілері Ньюлин мектебі деп аталды. 1896 жылы Ньюлинде Англияның солтүстігінен келген балықшылардың жексенбі күні балық аулауына наразылық білдіргеннен кейін Ньюлин көтерілісі болды. Жергілікті Корнуолл балықшылары методист шіркеуінің мүшелері болғандықтан, демалыс күнін қатаң сақтаушылар еді. 1915 жылдан бастап портта Орданс Сурвейдің су тасқыны обсерваториясы құрылды және келесі алты жыл бойы су тасқынының биіктігі әр 15 минут сайын өлшенді. Бұл мәліметтер Ньюлиндегі орташа теңіз деңгейін есептеу үшін пайдаланылды, ол Орданс Датумы Ньюлин деп аталды, және Орданс Сурвейдің Ұлыбританиядағы биіктіктерді картаға түсіру үшін қолданатын тік деректер жүйесі болды. 1937 жылы «Роузбуд» балық аулау кемесі Лондонға барып, үкіметтің қираған аудандарды тазарту жоспары бойынша үйлері қатерлі болып қалған ауыл тұрғындарының атынан Денсаулық сақтау министріне өтінішхат тапсырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ньюлин Батыс жағалауларды қорғайтын Әуе-теңіз құтқару кемелерінің базасы болды. Соғыс кезінде портқа бомба түсіп, сол кезде портта жағаға шығып, шығыс жағалаудағы дрифтерлерге көмір жеткізіп отырған «Гринхит» кемесіне тиді. «Германия шақырады» үгіт-насихат бағдарламасында хабарлаған Лорд Хо Хо Люфтваффе Ньюлин портында британдық крейсерді батырғанын мәлімдеді. 2014 жылы шыққан «Cornish Pop Songs» альбомында Ньюлин балық аулау индустриясына қатысты бірнеше ән бар, соның ішінде «The Ghost of the Fishing Fleet» («Балық аулау флотының арбасы») – бұл аймақтағы инвестицияның төмендеуі, орталық үкіметтің назарсыздығы және туризмнің соңғы өркендеуі туралы пікір.
In 1755, the Lisbon earthquake caused a tsunami to strike the Cornish coast more than 600 mile (966 km) away from the epicentre. The sea rose ten feet in ten minutes at Newlyn, and ebbed at the same rate. The 19th century French writer, Arnold Boscowitz, claimed that "great loss of life and property occurred upon the coasts of Cornwall". Before the 19th century, "Newlyn" referred only to the area near the old quay. The part of the village that now contains the fish market was known as "Streetanowan", this was separated at high tide from "Newlyn Town" the site of the lower part of the modern harbour being reclaimed land and formerly a beach. In fact Newlyn comprises three discrete hamlets all previously separated by bodies of water, being Tolcarne (Tal Carn: Brow of the Rocks), Street an owan (Street an Owan: Oxen Street) and Trewarveneth (Farm/Manor on the Hill). Newlyn (like Mousehole) was part of the ancient parish of Paul. It was common for villagers to climb the relatively steep route from "Newlyn Cliff" to Paul via the area which is now known as Gwavas to worship at Paul Church. Until the mid 20th century an ancient stone cross was present on this route at "Park an Grouse" (The Field of the Cross), this cross was one site of veneration of the Cornish sea deity Bucca, (others were the beaches of Newlyn and Mousehole) the name 'Bucca' has often been used as a nickname for people who reside in Newlyn: the location of the cross is now unknown. In 1851 Newlyn became the separate ecclesiastical parish of Newlyn St Peter. The church of St Peter was built in the Early English style in 1859–66. The interior is embellished with various works of art including the altarpiece and a statue of the Madonna and Child (by the then vicar the Rev. Allan G. Wyon). "The ensemble is an outstanding example of Anglo Catholic embellishment of the period [1936–55]" (Peter Beacham). Father Wyon was the vicar from 1936 until his retirement in 1955. There is a Cornish cross by the road near the churchyard; it was found at Trereiffe about 1870 and much later placed near the church by the Rev. W. S. Lach Szyrma. In the 1880s a number of artists moved to the town and formed an artists' colony. The painters of Newlyn came to be known as the Newlyn School. In 1896 Newlyn was the scene of the Newlyn riots following protests over the landing of fish on a Sunday by fishermen from the North of England, the local Cornish fishermen being members of the Methodist church and as such strong supporters of sabbatarianism. From 1915, the Ordnance Survey tidal observatory was established in the harbour and for the next six years measurements of tidal height were taken every 15 minutes. This tidal gauge data was used to calculate the mean sea level at Newlyn, Ordnance Datum Newlyn, which became the vertical datum the Ordnance Survey uses to map altitudes throughout Great Britain. In 1937, the fishing vessel Rosebud sailed to London to deliver a petition to the Minister of Health on behalf of those villagers whose homes were threatened under the government's slum clearance scheme. During the Second World War Newlyn was a base for the Air Sea Rescue craft covering the Western Approaches. The harbour was bombed during the war, hitting the collier Greenhithe, which was beached in the harbour at the time and supplied coal to the east coast drifters, which travelled to Newlyn during the mackerel fishing season between the wars. Reporting the event on the "Germany Calling" propaganda broadcast Lord Haw Haw announced that the Luftwaffe had sunk a British cruiser in Newlyn Harbour. The 2014 LP Cornish Pop Songs by indie band the Hit Parade contains several songs referencing Newlyn fishing industry including "The Ghost of the Fishing Fleet", a comment on the declining investment in the area, neglect by central government and the recent influx in tourist trade.
Ньюлин мен корн тілінде
Ньюлин, жақын орналасқан Мышы шұңқыры мен Полмен бірге, корнуол тілінің соңғы бекінісі болды, бұл, әдетте, оның қуатты балық аулау флотына байланысты болды. Уильям Гвавас, Джеймс Дженкинс, Николас Босон, Томас Босон, Джон Босон, Джон Кейгвин және Джон Келинак кішінің тамырлары осы ауданда немесе оған берік байланыстары болды. Кейіннен, Луи Люсьен Бонапарт принці, Дейнс Баррингтон, Георг Сауэрвейн және Генри Дженнер сияқты бірнеше антикварлар корнуолдағы жазбаларды немесе мәтелдерді жинады, ал соңғы екеуі тілді жетік меңгерді.
Жергілікті билік
1894 жылы Ньюлин Пауль қалалық округінің құрамына кірді, ал өзеннің шығыс жағындағы Толкарн Мадрон қалалық округіне қарасты. 1934 жылы қалалық округтер таратылып, Ньюлин мен Толкарн Пензанс муниципалды ауданына қосылды. Пензанс муниципалды ауданы 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңына сәйкес 1974 жылы таратылды, соның салдарынан Ньюлин жаңа Пенвиф ауданының бөлігіне айналды. Бұрынғы аудан 1980 жылға дейін шіркеулік болып бөлінбеген. 1980 жылы шіркеусіз аймақ азаматтық шіркеу ретінде құрылды, ал жаңа Пензанс шіркеу кеңесі өзін қалалық кеңес деп атады. Ньюлин Пензанс қалалық кеңесіне бес кеңесші сайлайды. Пенвиф ауданы 2009 жылы таратылып, Ньюлин енді біртұтас Корнуолл кеңесінің құрамына кіреді, қала екі бөлімге бөлінген: шығысында Пензанс-Променад, батысында Ньюлин мен Маусхоул.
География
Ньюлин Корнуоллдың батысында, Пензанс қаласының оңтүстігінде орналасқан. Ол Лендс-Эндпен байланыстыратын B3315 тас жолында жатыр. Пауыл және Маусхол оңтүстікке қарай орналасқан. Ұлыбританияның карта жасау агенттігі Ordnance Survey барлық биіктіктерді, оның ішінде картадағы контур сызықтары мен белгілі биіктіктерді Ньюлиндегі орташа теңіз деңгейіне сүйеніп есептейді (ордананс датасын қараңыз). Орташа теңіз деңгейі туралы мәліметтер 1 мамыр 1915 жыл мен 30 сәуір 1921 жыл аралығындағы теңіз деңгейінің сағаттық өлшемдерінен есептелген. Порт 1960 жылға дейін пилчардты көп аулаушысы болды. Бүгінде бірнеше кеме пилчард балық аулауды қайта бастады және қазіргі заманғы сақиналы торды пайдаланады. Ең ірі кемелер – Корнуоллдың ірі балық өндірушілерінің бірі W Stevenson and Sons Ltd компаниясына тиесілі траулерлер; қалған кемелердің көп бөлігі олардың капитандығында. Ескі Пилчард зауытында орналасқан компания қазір Корнуолл сардиндары мен түрлі балық түрлерін жеткізуші болып табылады.
Спорт
Ньюлин RFC 1894 (немесе 1895) жылы Санкт-Петер шіркеуінің дін қызметкері, Фред Пил Йейтс құрды. Клуб 1944 жылы Пензанс RFC-мен бірігіп, Пензанс және Ньюлин RFC (Пираттар) құрды, қазіргі уақытта Корнуолл Пираттары деп белгілі. Ньюлин Нон Атлетико ФК 1990 жылы достар тобы жексенбі күндері таңертең ойнап жүргенде құрылды. Бастапқыда олар Вест-Пенвиф лигасында ойнады, кейін 2002 жылы Тау-кен лигасына, ал 2011 жылы Трелавни лигасына қосылды. Ньюлиннің балық аулаумен байланысы болғандықтан және клуб таңбасындағы қызыл шабақ сулы жәндірдің бейнесінен клубты "Шабақ армиясы" деп атайды. Клуб өз үй ойындарын Пензанс демалыс орталығында өткізеді. Бұл алаңты мейіріммен "Санта-Клара" стадионы немесе "Аквариум" деп атайды.
Корнуолл күрес
Корнуолл күресінің жүлделі турнирлері Ньюлинде ғасырлар бойы өткізіліп келеді. Басқа орындардың ішінде, турнирлер Треварвент шаруашылығында да ұйымдастырылған.
Trewarveneth Farm.
Тамақ пен музыка фестивалі
Ньюлинде Ньюлин балық фестивалі өтеді, онда тікелей музыка, тамақ дайындау көрсетілімдері және жергілікті өнімдер сататын түрлі шатырлар орналасқан.
Белгілі жерлер
Ұлыбританияның ұлттық тасқын және теңіз деңгейі жөніндегі мекемесі (NTSLF) Ньюлинде тасқын обсерваториясын ұстап тұрады, ал Ұлыбританияның негізгі тік нүктесі де сол жерде сақталады. Ньюлин 1880 және 1890 жылдары Ньюлин мектебінің суретшілер колониясының арқасында танымал болды, оның ішінде Томас Купер Гоч, Альберт Шевалье Тейлер және Генри Скотт Тук сияқты суретшілер болды. Ньюлин мектебінің қазіргі кездегі ең ірі жинағы жақын орналасқан Пензанс қаласындағы Пенли үйінің галереясы мен мұражайында сақталады. 1890-1920 жылдар шамасында жасалған Ньюлин Мысынан жасалған коллекция Пенли үйінде қарауға қойылған. Ньюлинде заманауи өнер коллекциясын ұсынатын Ньюлин көркемсурет галереясы орналасқан.