Кіріспе

Американдық композитор

Эван Зипорин (туған. Чикаго, Иллинойс, 14 желтоқсан 1959) – классикалық музыкадан, авангардтан, әртүрлі әлемдік музыка дәстүрлерінен және джаздан тең дәрежеде шабыттанған, мәдени араласуға бағытталған постминималистік музыканың американдық композиторы. Зипорин симфониялық оркестрлер, үрмелі аспаптар ансамбльдері, түрлі камералық топтар және кейде электрониканы қолданатын жеке туындылар үшін шығармалар жазған. Ол көптеген шығармалар жазған Бали гамеланы үшін де туындылары бар. Зипорин кларнет пен бас кларнетте орындаушылық шеберлігімен танымал. Сонымен қатар, Зипорин гендер ваянг және басқа да Бали аспаптарын, саксофон, фортепиано мен клавиатура, EWI және шона мбирада ойнайды. Зипорин – Массачусетс технология институтының (MIT) музыка бойынша ерекше профессор және MIT-нің Өнер, ғылым және технология орталығының (CAST) директоры. MIT-де ол 1993 жылы құрған Gamelan Galak Tika ансамблін басқарады. Бұл ансамбльге 30-ға жуық MIT студенттері, қызметкерлері және қоғам мүшелері кіреді, олар Бали гамеланы үшін жаңа туындыларды зерттеуге және орындауға арналған. Қазіргі уақытта ол чех скрипкашысы/вокалисі Ива Битова және американдық гитарист Гян Райлимен бірге Eviyan Trio тобының мүшесі. Ол Cantaloupe, New Albion, New World, Victo, Airplane Ears және CRI Emergency Music лейблдарында альбомдар шығарды, ал оның туындылары Naxos, Koch, Innova және World Village компанияларында жазылған. Орындаушы ретінде ол Nonesuch, Sony Classical және Point Music компаниялары үшін жазды. Зипорин бүкіл әлем бойынша көптеген ансамбльдер үшін музыка жазды, соның ішінде Йо-Йо Маның «Жібек жолы» жобасы, Американдық композиторлар оркестрі, Бостондық заманауи оркестр жобасы, Kronos Quartet, Brooklyn Rider, Ethel, виолончелист Майя Бейзер, Нидерландтық үрмелі аспаптар ансамблі, MIT үрмелі аспаптар ансамблі, Gamelan Sekar Jaya, Sentieri Selvaggi, Gamelan Salukat және Gamelan Semara Ratih. Эван Зипорин 2007 жылы Американың ең талантты суретшілерін қолдауға және насихаттауға арналған өнерді қолдау қоры – United States Artists-тің Walker стипендиясын алды. Ол Чикаго, Иллинойс штатында дүниеге келді және қазір композитор Кристин Саутвортпен бірге Массачусетс штатының Лексингтон қаласында тұрады. Ол Брук Зипорин мен Терра Зипорин Снайдердің ағасы, және Леонардо Зипорин мен Ава Зипорин есімді екі баласы бар.

Мансап

Зипорин учился в Истманской школе музыки, Йельском и Калифорнийском университете в Беркли у Джозефа Швантнера, Мартина Бресника и Жерара Гризе. Он впервые посетил Бали в 1981 году, обучаясь у Маде Леба, музыкального информатора Колина Макфи 1930-х годов. В 1987 году он вернулся по программе Фулбрайта. Живя на западном побережье в 1980-х годах, он был членом ансамбля Gamelan Sekar Jaya. Все три композиции, которые он написал для Sekar Jaya, включали западные инструменты. Он исполнил соло на кларнете на первом марафоне Bang on a Can в Нью-Йорке. Его сотрудничество с BOAC продолжалось 25 лет: в 1992 году он стал сооснователем Bang on a Can All-Stars (Ансамбль года по версии Musical America в 2005 году), с которым он гастролировал по всему миру и представлял более 100 произведений, написанных по заказу, сотрудничая с Ником Бартшем, Ивой Битовой, Доном Байроном, Орнеттом Коулманом, Брайаном Ино, Филипом Глассом, Мередит Монк, Терстоном Муром, Терри Райли и Таном Дуном. Он был сопродюсером их знаковой записи 1996 года «Music for Airports» Брайана Ино, а также их альбома 2012 года «Big Beautiful Dark & Scary». Осенью того же года он покинул группу, чтобы вместе с Ивой Битовой и Гьяном Райли создать Eviyan, с которым он сейчас регулярно выступает и записывает музыку. Осенью 2013 года он основал Critical Band, ансамбль, посвященный музыке покойного британского композитора Стива Мартланда. Зипорин присоединился к преподавательскому составу MIT в 1990 году, основав там Gamelan Galak Tika в 1993 году, и продолжил серию композиций для гамелана и западных инструментов. Среди них три произведения большой формы: «ShadowBang» 2001 года, «Царь Эдип» в American Repertory Theater (режиссер Роберт Вудрафф) 2004 года и опера «Дом на Бали» 2009 года о композиторе Колине Макфи, антропологе Маргарет Мид и художнике Уолтере Шписе, в которой вместе с западными вокалистами Энн Харли, Марком Моломотом и Тимуром Бекбосуновым выступили балийские традиционные исполнители Ньоман Катра и Десак Маде Суари Лаксми, а также Bang on a Can All-Stars с полным гамелан-ансамблем. Мировая премьера состоялась на Бали летом того же года, а нью-йоркская премьера – в BAM Next Wave в октябре 2010 года. В 1992 году Зипорин основал Bang on a Can All-Stars, с которым он выступал и записывался до 2012 года. Он также был членом Steve Reich and Musicians, с которыми разделил премию «Грэмми» 1998 года за лучшее камерное исполнение. Как кларнетист, Зипорин записал авторитетную версию «New York Counterpoint» Стива Райха для нескольких кларнетов в 1996 году, разделив с этим ансамблем премию «Грэмми» в 1998 году. В 2001 году его сольный кларнетный альбом «This is Not A Clarinet» вошел в десятку лучших по всей стране. Его композиции были заказаны Silk Road Ensemble Йо-Йо Ма, Kronos Quartet, American Composers Orchestra, Maya Beiser, So Percussion, Wu Man и Boston Modern Orchestra Project, с которыми он записал два альбома: «Frog's Eye» (2006) и «Big Grenadilla/Mumbai» (2012). Среди его наград – премии от Massachusetts Cultural Council (2011), The Herb Alpert Foundation (2011), USA Artists Walker Fellowship (2007), MIT’s Kepes Prize (2006), Goddard Lieberson Fellowship от American Academy of Arts and Letters (2004), а также заказы от Meet the Composer/Commissioning Music USA и Rockefeller MAP Fund. Записи его произведений вышли на лейблах Cantaloupe, Sony Classical, New Albion, New World, Koch, Naxos, Innova и CRI. Он является выдающимся профессором музыки имени Кенана Сахина в MIT. Он также был первым директором нового Центра искусства, науки и технологий MIT и по-прежнему является главой Музыки и театрального искусства в Центре искусства, науки и технологий (CAST). Он также является основателем и художественным руководителем Gamelan Galak Tika и куратором концертной серии MIT Sounding.