Кіріспе

Сұрақ түріндегі тілдік амал, жауап алудың орнына бір ойды жеткізу үшін қойылады. Риторикалық сұрақ – ақпарат алудан өзге мақсатта берілген сұрақ. Көп жағдайда ол сөзді бастауға, немесе сөйлеушінің не автордың бір мәселе бойынша пікірін білдіруге, күшейтуге арналған болуы мүмкін. Мысалы, "Ештеңе дұрыс істей алмайсың ба?" деген сұрақ. Бұл сұрақ тыңдаушының қабілетін сұрау үшін емес, оның қабілетсіздігін аңғартқысы келген.

Теріс мәлімдемелер

Ретрорикалық сұрақ сынға шақыру ретінде қолданылуы мүмкін. Мұндай сұрақтарға жауап беру көбінесе қиын немесе мүмкін емес. Мысалы, "Римдіктер бізге не істеді?" (Монти Пайтонның "Брайанның өмірінен") деген сұрақ теріс пікірді білдіреді. Яғни, "Римдіктер бізге ешнәрсе жасамады!" дегенді көрсетеді. Шекспирдің "Жулиус Цезарь" трагедиясында Марк Антонийдің "Міне, Цезарь болды! Осындай адам тағы қашан келер?" дегені Цезарьдің ешқашан қайталанбайтын сирек қасиеттері бар екенін көрсетеді. (3-акт, 2-сахна, 257-бет)

Теріс пікірлер сарказмдық жағдайда оң пікір ретінде де қолданылуы мүмкін. Мысалы, "Темекі шегу өкпе қатерлі ісігіне алып келуі мүмкін. Кім білген?!" деген сұрақ, бұл мәлімдемедегі шындықтың барлығына белгілі болуы керек екенін көрсетеді.

Метафоралар

Риторикалық сұрақтар көбінесе бұрыннан қойылған сұраққа метафора ретінде қолданылады. Мысалы, 1959 жылғы Роджерс пен Хаммерштейннің "The Sound of Music" мюзикліндегі "Мариямен қалай күресесің?" әнін қарастыруға болады, онда бұл сұраққа басқа сұрақтармен жауап беріледі: "Бұлтты қалай ұстап, бекітесің?", "Құмдағы толқынды қалай тоқтатарсың?" және "Ай сәулесін қолыңда қалай ұстайсың?". Осы жауаптар Мария сияқты мәселенің шешімі жоқ екенін көрсетеді.

Жергілікті тіл

Күнделікті тілде осы реторикалық сұрақ түрі "реторикалық бекіту" деп аталады. Сұраққа жауаптың нақтылығы немесе айқындығы, көбінесе әзілдік сипаттағы, жауабы да дәл сондай айқын болатын басқа сұрақ арқылы білдіріледі. Көпке танымал мысалдар: "Аю орманға дәрет жасай ма?", "Аспан көк пе?" және "Папа католик пе?".

Белгілеу

Контекстке байланысты риторикалық сұрақ сұрақ белгісімен (? ), нүктемен (. ) немесе леп белгісімен (! ) аяқталуы мүмкін, бірақ кейбір дереккөздер кез келген сұраққа – риторикалық болсын, болмасын – сұрақ белгісін қою қажет деп санайды. 1580 жылдары ағылшын баспагері Генри Денхам риторикалық сұрақтардың соңында қолдану үшін "риторикалық сұрақ белгісін" (⸮) ойлап тапты; алайда ол 17 ғасырда қолданыстан шығып қалды. Ол әдеттегі сұрақ белгісінен кері болды, яғни негізгі жағы сөйлемге қарай емес, одан алысқа ашылатын.

Дәйексөздер

Риторикалық сұрақтардың күші олардың драмалық сипатында. Олар диалогты ұсынады, әсіресе сөйлеуші өзі сұрақ қойып, өзі жауап бергенде, сахнада екі рөлді сомдағандай көрінеді. Олар әрқашан құйынтты болмайды, кейде жеңіл иронияға немесе қарапайым талас-тартысқа ұласуы мүмкін, бірақ олардың барлығы белгілі бір деңгейде драмалық болып табылады. Егер оларды тым көп пайдаланса, стильге театрлық әсер беруі мүмкін. Дж. Гарднер

Риторикалық сұрақ қою – бұл спикердің белгілі бір мақсаттарға жету үшін саналы түрде қолданатын әдісі, және ол диалогтың, сөздің немесе әңгіменің ұзақтығына пропорционал түрде сирек қолданылады. Бойд Х. Дэвис