Кіріспе

"Christmas" сөзінің жиі қолданылатын қысқартылған түрі – Xmas (сондай-ақ X mas). Бұл "Christmas" сөзінің кең таралған аббревиатурасы. Кейде ол /ɛ//k//s//m//ə//s/ деп айтылады, бірақ Xmas және Xtemass сияқты түрлері "/k//r//ɪ//s//m//ə//s/" деген стандартты айтылуының қолмен жазылғандағы қысқартылған нұсқалары ретінде пайда болған. 'X' әрпі грек әрпінен – Christós (Χριστός) грек сөзінің бірінші әрпінен шыққан, ол ағылшын тілінде Christ деп аударылған. "Mas" жұрнағы латын тілінен алынған ескі ағылшын тіліндегі "Mass" сөзінен пайда болған. Xmas сөзінің "Christmas" сөзінен "Мәсіхті" алып тастау арқылы діни мағынасын жоятын секулярландыру тенденциясынан туындады деген жалған пікір бар. Алайда, бұл терминнің қолданылуы 16 ғасырға дейін жетеді және Рим католиктік, Шығыс православиелік, Англия шіркеуі және епископалдық діни рәсімдерде қолданылатын хи-ро монограммасының әртүрлі формаларымен сәйкес келеді. Ағылшын тілінде "X" әрпі алғаш рет 1100 жылы "Христос" сөзінің жазудағы қысқартылған түрі ретінде қолданылған; "X'temmas" 1551 жылы, ал "Xmas" 1721 жылы куәландырылған.

Стильдік нұсқаулықтар мен этикет

Xmas термині кейбір заманауи стильдік нұсқаулықтарда, оның ішінде The New York Times, The New York Times Style and Usage Manual, The Times, The Guardian және BBC-де ескірген деп есептеледі. Миллисент Фенвик 1948 жылғы Vogue журналының әдеп нұсқаулығында: "'Xmas' сәлемдемелерде ешқашан қолданылмауы керек" деп мәлімдеген. Австралиялық ағылшын тіліне арналған Кембридждік нұсқаулықта бұл жазу формасы бейресми деп саналады және қысқалыққа қол жеткізу қажет болған жағдайларда ғана қолданылуы керек, мысалы, тақырыптар мен сәлемдемелерде. Christian Writer's Manual of Style, бұрынғыда Xmas-тың ежелгі және құрметті қолданылуын мойындаса да, ресми жазуда бұл форманы қолдануға болмайды деп айтады.

Ағылшын тілінде қолдану

Рождествоның алғашқы қолданылуына Бернард Уордтың "Сент-Эдмунд колледжінің тарихы", "Ескі зал" (алғаш рет 1755 жылы жарық көрді) кіреді. Оның бұрынғы нұсқасы - X'temmas - 1551 жылға дейін жетеді. Лорд Байрон бұл терминді 1811 жылы қолданған, ал Оливер Венделл Холмс кіші 1923 жылы жазған хатында пайдаланған. Бұл сөз Австралияда да қолданылған. Merriam Webster ағылшын тілінің сөздігінде бұл терминнің қазіргі қолданылуы көбінесе жарнамалар, тақырыптар мен баннерлермен шектелетіні, себебі оның ықшамдылығы бағаланады делінген. Сөздікте айтылғандай, коммерциямен байланысы "оның беделін жақсартқан жоқ".

"Chris" үшін X (t) -ді қолданудың басқа түрлері

Жоғарыда аталғандардан басқа, "Христос" атауын қамтитын басқа жеке есімдер де кейде осыған ұқсас қысқартылады, X немесе Xt түрінде, екеуі де тарихи түрде қолданылған, мысалы, "Кристофер" үшін Xtopher немесе Xopher, ал "Кристина" үшін Xtina немесе Xina. 17-ші және 18-ші ғасырларда Ксина және Эксина "Кристина" есімінің жиі қолданылатын жазылу түрі болды. Америкалық әнші Кристина Агилера кейде "Xtina" деген атпен танымал. Сол сияқты, Экзен Сервенка 1977 жылдан бері танымал американдық әнші-әндер авторы. 'X' әрпін қолдану арқылы "крис" буынын жазу (кс дыбыстарының орнына) "кристалл" үшін xtal түріне дейін, тіпті гүл дүкендерінің таңбаларында "хризантема" үшін xant түріне дейін жетті, олардың бәрі этимологиялық тұрғыдан Мәсіхке қатысы болмаса да: "кристалл" грек тілінен шыққан, "мұз" деген мағынаны білдіреді (тіпті χ әрпін пайдаланбайды), ал "хризантема" грек тілінен шыққан, "алтын гүл" деген мағынаны білдіреді, ал "Мәсіх" грек тілінен шыққан, "киген" деген мағынаны білдіреді.

Танымал мәдениетте

Анимациялық телесериал "Футурамада" Рождество мерекесі ауызша және жазбаша түрде тек "Xmas" деп аталады.