Британдық жеңіл атлет және спорт комментаторы Стив Крэмнің өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Британдық зейнеткер спортшысы (жеңіл атлетикадан)

2008 жылы Крам Сандерленд университетінің канцлері болып тағайындалды, Лорд Путтнамды алмастырып, ал 2009 жылы Джарроу және Хебберн атлетика клубының президенті болып сайланды. Крам қазір тележүргізуші, жеңіл атлетиканы баяндаушы, мотивациялық спикер және жеңіл атлетикадан жаттықтырушы ретінде жұмыс істейді. 2021 жылы ол Ұлыбританиялық бағдарлау федерациясының жаңа президенті болып сайланды.

Жеңіл атлетикадағы мансабы

1980 жылы Крам Кристалл Паластағы мильде Стив Оветтен кейін 2-орын алып, Ұлыбритания Олимпиада құрамасына ілікті. Бұл жарыс Крам мен шотландтық Грэхам Уильямсон арасындағы соңғы орын үшін күреске айналды (Оветтің 1984 жылғы автобиографиясында қатаң сынға алынған шешім). 19 жастағы Крам 1980 жылғы Мәскеу Олимпиадасында 1500 метрде финалға өтті, онда Овет пен Себастьян Ко алтын медаль үшін тартысты күрес көрсетті. Крам 8-орынды иеленді. Олимпиадалық тәжірибесін пайдаланып, Крам 1982 жылы үлкен жетістікке жетті, осы жылы Ко мен Овет жарақаттарынан қатыса алмады. Крам Комонвелл ойындарында және 1982 жылғы Еуропа чемпионатында 1500 метрде алтын медаль жеңіп алды. Афиныдағы жарыста Уильямсон құлағаннан кейін 600 метр қалғанда алға шығып, жеңіске жетті. 1983 жылдың басында Крам жарақат алды, бірақ 1983 жылғы Хельсинкидегі әлем чемпионатына дейін жазылып үлкерді. Ойынға дейін Гейтсхедте 800 метрде Коны (сол кезде диагнозы қойылмаған вирустан зардап шеккен) жеңді. Финалда ол Саид Ауитаның 500 метрге қалғанда алға шығуынан кейін үлкен алаңды жеңіп өтті. Овет алаңда қалды және 4-орынға ие болды, ал Крам Стив Скотт пен Ауитаны соңғы 200 метрде жеңіп шықты. Крамның қатысуымен болған сұхбатта Овет британдық мильшілердің күштілігін атап өтіп, Ұлыбританияда Олимпиада, әлем чемпионы және 1500 метрдегі әлем рекордын Ко, Крам және Оветтің иеленгенін айтты. Сол жазда Кристалл Паласта Крам эпикалық мильдік жарыста жеңіске жетті, онда ол Оветтен 300 метр қалғанда бір метрден астам алға шығып, финиш сызығына дейін көшбасшылығын сақтап қалды. 2006 жылғы сұхбатында Крам жарысты былай сипаттады: "Біз екеуміз де алаңның артында жүгіріп бастадық, бұл мысық пен тышқанның ойыны сияқты болды. Мен оны жеңдім, ол менің жеңісімнен кейін белбеудің қалыңдығынан аспады". 1984 жылы Крамның маусымы жарақаттарға байланысты қиын болды, бірақ ол 1984 жылғы Лос-Анджелестегі Олимпиадада 1500 метрде күміс медаль жеңіп алды. 1985 жылы ол жақсы формаға оралып, үш рет жеңіліске ұшырады: 800 метрде Ко, 800 метрде Маккин және Оветт жол милінде. 800 метрде, оның ең жақсы жарысы емес, ол 800 метрдегі Олимпиада чемпионы Хоаким Крузды 1:42.88 есебімен жеңді, бұл оның ең жылдам уақыты болды. Ол 19 күн ішінде үш әлемдік рекордты (1500 м, Миль, 2000 м) жаңартты және Гейтсхедте желді жағдайда 1000 метрде британдық рекордты тіркеді (сол кезде Коның 2:12.18-інен кейін тарихтағы екінші ең жылдам 1000 м). Ол 1500 метрде 3:30.00-ден төмен жүгірген алғашқы адам болды, Ниццада Саид Ауитаны жеңіп (3:29.67 Ауитаның 3:29.71-іне қарсы). Оның 3:46.32 мильдік уақыты Ослодағы Бислетт стадионында сегіз жыл бойы сақталды және 2023 жылға дейін Еуропа рекорды болды (жаңа рекорд күтілуде). Бұл жарыс Себастьян Комен бәсекелестікке қарсы жарыста алғашқы үш айналым жоспардан төмен болғанымен, жылдамдықтың таралуы (57.2, 57.3, 58.7) біркелкі болды және соңғы айналымда (53.2) ерекше болды. Ко мен Овет сияқтылар соңғы 100 метрде күшті спринт көрсетсе, Крам соңғы 300 метрде жылдамдықты біртіндеп арттырып, оны ұстап қалу қиын болды. Алайда, 1985 жылғы маусымда ол кез келген позициядан жеңіске жетуге болатынын айтты және әлемдегі үздік алаңдардың артында жүгіріп, соққысын жіберді. Бұл тактика, оның әдемі, жоғары қадамдары және оның күшсіз үдеуі оны ең қызықты орта қашықтыққа жүгірушілердің біріне айналдырды. Крамның жақсы формасы 1986 жылғы маусымда жалғасты. 1986 жылы Эдинбургте өткен Одақ ойындарында ол 800 метрде жеңіске жетті, Том Маккин мен Питер Эллиоттан 15 метрге озып, 1:43:22 көрсетті – бұл әлі де Одақ ойындарының рекорды. Ол 1500 метрде де алтын медаль жеңіп алды және 1986 жылы Штутгартта өткен Еуропа чемпионатында екі жарыста да қатысуға көндірілді. Ол Еуропа чемпионатына "шегінен асып келді", деп Дэвид Миллердің Ко туралы "Жүгіруге туылған" өмірбаянында айтқан. Дегенмен, ол 800 метрде қола медаль жеңіп алды, Том Маккин оны кері тігінен тоқтатып, Краммен бір уақытта жүгірді және тігінен алға шықса да, Одақ ойындарында көрсеткен ынтасы жоқ еді және Маккин мен Коның күшті қарсылығын жеңе алмады. 800 метрде жеңілгеніне көңілі қалған Крам 1500 метрде Коны жеңіп, алтын медаль жеңіп алды. Бұл Крамның соңғы ірі медалі болды және британдық орта қашықтыққа жүгірудің алтын дәуірінің соңы болды. 1987 жылы ол бұрынғыдай 1500 метрдегі үздік спортшы емес еді. Бұрын кез келген позицияда және кез келген жылдамдықпен жарыста жеңіске жетуге болатын болса, енді ол фиништік жылдамдығына сенімсіздік танытты, бұл сала бойынша ол өзінің негізгі қарсыластарынан қалып қойды. Ол Еуропа кубогында Хосе Луис Гонсалеске жеңіліп, Стокгольмде 1000 метрде әсерлі жеңіске жеткенімен және үшінші жыл қатарынан "Арман милі" жеңіске жеткенімен, Римдегі 1987 жылғы әлем чемпионатының финалында соңғы бұрылыстан кейін 8-орынды иеленді. Жарысқа дейін ол жеңіске жетудің жалғыз үміті – қарсыластарын жеңіп алу үшін жылдам жарыс екенін айтқан, әсіресе жеңімпаз Абди Биле. Өкінішке орай, Крам үшін жарыс баяу болды және ол соңғы 100 метрде нашарлап қалды. 1988 жылғы маусымында ол жақсы формаға оралды және Ослодағы "Арман милінде" Билені жеңді – бұл жарыста төртінші жеңісі. Ол 800 метрде Олимпиадаға іліккендердің ішінде жақсы көрсетіп, 1:44.16 есебімен жеңіске жетті (фиништік түзу бойында Том Маккиннен сегіз метрге озып өтті), Сеул Олимпиадасында 1988 жылы 1500 метрде алтын медальді жеңіп алуға үміткерлердің бірі болды, бірақ ойындарға дейін 1000 метрлік жарыста тізе жарақаттары прогресін тоқтатты. Жарақат ойындардағы өнерін әсер етті және ол 800 метрде іліккендер арасынан шығарылды. Ол 1500 метрде финалға жетті, бірақ Питер Рононың күтпеген жеңісімен 4-орынды иеленді. Жарақаттар оның қалған жылдарында оны мазалады және ол біраз уақыт бәсекелестікке қатысты, бірақ ең басты жарыстарда жеңіске жете алмады. 1990 жылғы Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында ол 1500 метрде 5-орынды иеленді, бірақ 1991 жылғы әлем жеңіл атлетика чемпионатында 1500 метрде жартылай финалдан шыға алмады. 1994 жылы жеңіл атлетикадан қанағаттанды және миль мен 2000 метрде Ұлыбритания рекордын сақтап қалды.

In 1980, Cram won his place in the British Olympic team after finishing in 2nd place to Steve Ovett in the mile at Crystal Palace. The race had been marked as a run off between Cram and Scottish miler Graham Williamson for the final place (a selection decision which was severely criticised by Ovett in his 1984 autobiography). Cram, aged 19, reached the final of the 1,500 m at the 1980 Moscow Olympic Games, in which Ovett and Sebastian Coe famously vied for the gold medal. Cram finished in eighth place. Capitalising on his Olympic experience, Cram made his major breakthrough in 1982, a year in which Coe and Ovett were largely absent with injuries. Cram took 1,500 m gold at the Commonwealth Games and also the 1982 European Championships in Athens, where he raced to gold after breaking from the field with 600 metres to go following Williamson's fall. Injury had disrupted Cram in the early part of the 1983 season, but he recovered in time for the 1983 World Championships in Helsinki and just prior to the games beat Coe (who was suffering from an undiagnosed virus at the time) in an 800 m at Gateshead. In a slow final, he strategically beat a large field following Saïd Aouita's break with 500 metres to go. Ovett became trapped in the pack, ultimately finishing fourth, while Cram outkicked Steve Scott and Aouita in the last 200 metres. In a remark made in Cram's presence shortly afterwards which spoke to the depth of British milers, Ovett noted that Britain was the home of the Olympic champion, World champion and World Record holder in the 1,500 m titles held by Coe, Cram and Ovett respectively. At Crystal Palace later that summer, Cram won an epic mile race, in which he led Ovett by little more than a metre with 300 metres to go and maintained that lead right to the finishing line. In a 2006 interview, Cram described the race: "It was a cat and mouse affair we both started off running at the back of the field. I beat him by little more than the thickness of a vest." In 1984, Cram's season was severely hampered by injury, although he recovered sufficiently to win silver in the 1,500 m at the 1984 Olympic Games in Los Angeles, behind defending champion Coe. He came back stronger in 1985, a year in which he was only beaten three times; by Coe at 800 m, McKean at 800 m and Ovett in a road Mile. In the 800 m, not his best event, he beat the reigning 800 m Olympic Champion, Joaquim Cruz, in 1:42.88, the fastest time he was ever to run, off even splits of 51.2 & 51.7. He broke three world records (1,500 m, Mile, 2,000 m) within a 19 day span, and recorded a British All Comers Record over the 1,000 m, running 2:12.88 in windy conditions at Gateshead (the second fastest 1,000 m in history at the time behind Coe's 2:12.18). He was the first man to run under 3:30.00 for the 1,500 m, just beating Saïd Aouita in Nice (running 3:29.67 to Aouita's 3:29.71). His mile time of 3:46.32, recorded at the Bislett Stadium in Oslo, stood for eight years and, stood as the European record until 2023 (new record pending). This run was notable for the fact that this was an actual competitive race against Sebastian Coe with the first three laps being below schedule, although pretty even in pace distribution (57.2, 57.3, 58.7), followed by an exceptional last lap (440yds) of 53.2. While the likes of Coe and Ovett had a devastating sprint finish over the last 100 metres, Cram tended to wind up the speed gradually over the last 300 metres of races, making him very difficult to catch. However, during the 1985 season he said (and indeed demonstrated) that he could win from any position and happily ran near the back of world class fields before unleashing his kick, often with a lap or so to go. This tactic, his elegant, high stepping action and his effortless acceleration made him one of the most exciting middle distance runners to watch. Cram's good form continued into the 1986 season. At the 1986 Commonwealth Games in Edinburgh, he won the 800 m, finishing 15 metres clear of Tom McKean and Peter Elliott in 1:43:22 still the Commonwealth Games record. He followed this up with gold in the 1,500 m and was persuaded to run both events at the 1986 European Championships in Stuttgart. He arrived at the European Championships "just over the edge" as he suggested in David Miller's biography of Coe, "Born to Run". Nevertheless, he won the bronze in the 800 m having been blocked down the back straight by Tom McKean who made his run at the same time as Cram and, though leading into the straight, lacked the zest he showed in the Commonwealth games and was unable to hold off the challenges of McKean and a superlative Coe. Although disappointed by his 800 m defeat Cram bounced back to beat Coe to the gold medal in the 1,500 m. It turned out to be not only Cram's last major medal, but the end of the golden era for British middle distance running. In 1987, he was no longer the outstanding 1,500 m athlete that he had been in previous years. Having previously been able to win races from any position and at any pace, he was now lacking confidence in his finishing speed, an area in which he had fallen behind some of his main rivals. He was beaten by José Luis González in the European Cup, and although he followed that with an impressive win in the 1,000 m in Stockholm, and won the Dream Mile for the third year running, he finished eighth after leading into the final bend of the 1987 World Championships final in Rome. He had said before the race that his only hope of victory was a fast race, in which he could run the finish out of his opponents, in particular Abdi Bile, the eventual winner. Unhappily for Cram, the pace was slow, and he faded badly in the last 100 metres. His 1988 season saw him return to better form and he beat Bile in the Oslo Dream Mile in 1988 his fourth consecutive victory in that race. Having run impressively in the Olympic trials over 800 m and winning in 1:44.16, (opening up an eight metre gap over Tom McKean in a sprint down the home straight) he was touted as one of the favourites to win the gold medal over 1,500 m at the Seoul Olympics in 1988 until a calf injury just before the games in a 1000 m race hampered his progress. The injury affected his performance at the games and he was eliminated in the heats of the 800 m. He recovered sufficiently to reach the final of the 1,500 m, but could finish only fourth in a close race surprisingly won by Peter Rono. Injury dogged him throughout his remaining years and although he continued to compete for some time, he never again looked likely to win a major championship. In the 1990 European Athletics Championships, he still finished fifth in the 1,500 m, but in the 1991 World Athletics Championships, he was eliminated in the 1,500 m semi finals. He retired from athletics in 1994 and remains the UK record holder over the mile and 2,000 m.

Крам орта қашықтыққа жүгірушілер Лора Уэйтман, Томас Ланкашир және Росс Мюррейдің жаттықтырушысы. 2014 жылдың сәуір айында Крам 2016 жылғы жазғы Олимпиадаға дайындық кезеңінде Британдық жеңіл атлетикаға кеңесші және тәлімгер ретінде қосылды.

Теледидар мансабы

Крам қазір тележүргізуші және, негізінен BBC Sport үшін, жеңіл атлетика комментаторы және мотивациялық спикер ретінде жұмыс істейді. Ол 1987 жылы Принц Эдуардтың қайырымдылық телешоуына – "The Grand Knockout Tournament" қатысты. Крам Ұлыбританияның Олимпиада чемпиондары Салли Ганнелл мен Адам Исонмен бірге BBC-нің 2006 жылғы "Run for Glory" телесериалында түсті, Лондон марафонына қатысушылар мен жүгірушілерге психологиялық кедергілерді жеңуге көмектесті. 2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында ол BBC-нің жеңіл атлетика жарыстарындағы бас комментаторы болды. Крам сонымен қатар төрт қысқы Олимпиадаға қатысты – Ванкувер 2010, Сочи 2014, Пхёнчхан 2018 және Пекин 2022, 2010 жылы Дюги Доннеллиді негізгі керлинг комментаторы ретінде алмастырды.

Жеке өмір

Крамның анасы Мари Германияда дүниеге келген, ал ол Коу мен Оветтің басымдығына байланысты Германиядан өнер таңдауды қарастырған. Крам көп жылдар бойы Каренге үйленген, бірақ олар 2006 жылы ажырасып, содан бері Нортумберлендте бұрынғы спортшы Эллисон Кербишлимен бірге тұрып келеді. Оның Джози және Маркус есімді екі баласы бар, олар жасөспірімдер арасындағы жарыстарда белгілі бір жетістіктерге қол жеткізген. Крамтың бір туысы, кіші інісі Кевин болған, ол 2001 жылы Кардиффте жүгіріп бара жатып құлап, 39 жасында қайтыс болды. 2014 жылдың тамызында Крам Шотландияның тәуелсіздігіне қарсылық білдірген The Guardian газетіне жазылған хатқа қол қойған 200 қоғамдық қайраткердің бірі болды. Ол Сандерленд футбол клубының жанкүйері.

Марапаттар

Крам 1983 жылы BBC Sports Personality of the Year болып сайланды. Ол 1986 жылы Британ империясы орденінің мүшесі (MBE) дәрежесіне ие болды, ал 2015 жылғы Жаңа жылдық құрметтемелерде спорт саласына қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атанды.

Жеке рекордтар

Қашықтық Белгі Күні800 м1:42.8819851000 м2:12.8819851500 м3:29.671985Майл3:46.3219852000 м4:51.3919852 Миль8:14.9319835000 м13:28.581989Марафон2:35:441999