Жатырдың қатерлі ісі: түрлері, диагностикасы және емдеуі
Uterine cancer
Жатырдың қатерлі ісігі (карциносаркома, эндометриял саркома) симптомдары, себептері мен қауіп факторлары. Етеккірдің өзгеруі, қан кету, жатыр қысымы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зұлым аралас Мюллер ісіктері (жатыр карциносаркомалары деп те аталады) – бездік (карциноматоздық) және стромалық (саркоматоздық) дифференциацияны көрсететін сирек кездесетін эндометрий ісіктері. Эндометрий стромалық саркомалары эндометрийдің байланыстырғыш тіндерінен пайда болады және эндометрий карциномаларына қарағанда әлдеқайда сирек кездеседі. Аномалияларға менструация ұзақтығының немесе мөлшерінің өзгеруі, сондай-ақ етеккір арасында немесе менопаузадан кейін жаңа қан кету жатады. Жатырдағы жаңа немесе күшейе түскен қысым немесе ауырсыну сезімі де жатырдағы ісіктің өсуін көрсетеді. Эндометрий қатерлі ісігінің қаупін арттыратын факторлар: семіздік, метаболикалық синдром, 2-типті диабет, прогестеронсыз эстрогені бар препараттар қабылдау, тамаксифенді бұрын қолданған, кеш жаста климаксқа ену және белгілі бір тұқым қуалайтын синдромдар (Линч синдромы, Кауден синдромы).
Malignant mixed Müllerian tumors (also known as uterine carcinosarcomas) are rare endometrial tumors which show both glandular (carcinomatous) and stromal (sarcomatous) differentiation. Endometrial stromal sarcomas originate from the connective tissues of the endometrium, and are far less common than endometrial carcinomas. Abnormalities can include change in duration or amount of menstrual bleeding as well as new bleeding between menses or after menopause. Sensations of new or increasing pelvic pressure or pain can also indicate tumor growth in the uterus. Risk factors for endometrial cancer include obesity, metabolic syndrome, type 2 diabetes, taking pills that contain estrogen without progesterone, a history of tamoxifen use, late menopause, and certain hereditary conditions (Lynch syndrome, Cowden syndrome).
Скрининг және алдын алу
Жатырдың қатерлі ісігін анықтау үшін скрининг ұсынылмайды, тек қана тұқым қуалайтын белгілі бір жағдайлары бар әйелдерде (Линч, Кауден, HLRCC) қатерлі ісігіне шалдығу қаупі жоғары болған жағдайда ғана. Алғашқы сатыларда, ең аз инвазивті хирургиялық араласу артықшылыққа ие. Эндометрий қатерлі ісігі үшін емдеудің бес негізгі түрі қолданылады, олар: хирургиялық операция, сәулелік терапия, химиотерапия, гормоналдық терапия және таңдап емдеу. Эндометрий қатерлі ісігін емдеудің ең көп қолданылатын тәсілі – операция, осы арқылы жатыр толық гистерэктомия жасау арқылы алынады. Эндометрий қатерлі ісігі ерте сатыда диагностикаланса, әдетте 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші жақсы. Жалпы, жатыр саркомасының болжамы эндометрий қатерлі ісігіне қарағанда нашар.
Screening for uterine cancers is not recommended except for in women with certain hereditary conditions that increase their risk (Lynch, Cowden, HLRCC). In early stages, minimal invasive surgery is preferred. For endometrial cancer, five main types of treatments are used, including surgery, radiation therapy, chemotherapy, hormone therapy, and targeted therapy. The most common treatment modality for endometrial cancer is surgery, whereby the uterus is removed via a total hysterectomy. Endometrial cancer typically has a good 5 year survival when diagnosed early. Generally, the prognosis is poorer for uterine sarcomas as compared to endometrial cancers.
Эпидемиология
Жатыр қатерлі ісігі өмір бойында әйелдердің шамамен 3,1%-ын қамтиды. Солтүстік Америка және Солтүстік Еуропада жатыр қатерлі ісігінің көрсеткіштері ең жоғары. Азия, Оңтүстік Еуропа, Австралия және Оңтүстік Америкада көрсеткіштер орташа деңгейде, ал Африка мен Шығыс Азияда ең төменгі деңгейде болады. Жатыр қатерлі ісігімен ауырған әйелдердің шамамен 81%-ы бес жылға дейін тірі қалады. Бұл көрсеткіш, ісік локальды болған жағдайда 95%-қа жетеді, ал ісік қашыққа тарағанда 16,8%-ға төмендейді.
Uterine cancer effects approximately 3.1% of females during their lifetime. North America and Northern Europe have the highest rates of uterine cancer. Asia, Southern Europe, Australia and South America have moderate rates, with the lowest rates in Africa and Eastern Asia. About 81% of women with uterine cancer survive for five years. This rate is higher with more localized cancer at 95% survival rate for five years and lower for a distant spread of the cancer, at a 16.8% survival rate for five years.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында жатыр қатерлі ісігінің таралуы жоғары, 2016 жылы шамамен 772 247 әйел бұл ауруға шалдыққан. Америка Құрама Штаттарында жатыр қатерлі ісігі ең көп кездесетін инвазивті гинекологиялық қатерлі ісік. 2019 жылы жатыр қатерлі ісігінің көрінісі одан да артты, шамамен 61 880 жаңа жағдай тіркелді. Жатыр қатерлі ісігінің пайда болу және өлім-жітім көрсеткіштері нәсілге қарай өзгеше. Диагноз қою көрсеткіші ең жоғары – 100 000 адамға 28,1 жаңа жағдай ақ нәсілді әйелдерде байқалады. Қара нәсілді әйелдерде де ұқсас көрсеткіш – 100 000 адамға 27,4 жаңа жағдай тіркелді. Басқа этникалық топтарда бұл көрсеткіш төмен: испаниялық әйелдерде 100 000 адамға 24,1 жаңа жағдай, азиялық/Тынық мұхиты аралдарының әйелдерінде 100 000 адамға 20,8 жаңа жағдай, ал американдық индейлер мен Алясканың жергілікті халықтарының әйелдерінде 100 000 адамға 19,7 жаңа жағдай тіркелді. Жатыр қатерлі ісігінен өлім-жітім көрсеткіші бойынша ең жоғары көрсеткіш қара нәсілді әйелдерде – 100 000 адамға 8,5 жағдай. Басқа этникалық топтардағы өлім-жітім көрсеткіші айтарлықтай төмен. 100 000 адамға 4,4 ақ нәсілді әйел, 100 000 адамға 3,9 испан әйел, 100 000 адамға 3,5 американдық индей/Аляска тумалары әйел, 100 000 адамға 3,1 азиялық/Тынық мұхиты аралдары әйел өлім-жітімге ұшырады.
Uterine cancer has a high prevalence in the United States, with approximately 772,247 women with the disease in 2016. In the United States, uterine cancer is the most common invasive gynecologic cancer. The incidence of uterine cancer increased even more in 2019, with an approximated 61,880 new cases. The rates of incidence and death for uterine cancer differ depending on race. The rate of diagnosis is highest for white females, with 28.1 new cases per 100,000 persons. Black females have a similar incidence with 27.4 new cases per 100,000 persons. Other ethnic groups had lower incidences: Hispanic females had 24.1 new cases per 100,000 persons, Asian/Pacific Islander females had 20.8 new cases per 100,000 persons, and American Indian/Alaska Native females had 19.7 new cases per 100,000 persons. For the death rates of uterine cancer, black females had the highest rates, 8.5 deaths per 100,000 persons. The death rates for the other ethnic groups were dramatically lower. White females had 4.4 deaths per 100,000 persons, Hispanic females had 3.9 deaths per 100,000 persons, American Indian/Alaska Native females had 3.5 deaths per 100,000 persons, and Asian/Pacific Islander females had 3.1 deaths per 100,000 persons.