Жатыр ісігі: эндометрий қатерлі ісігі, себептері, белгілері (құрсақ қан кетуі). Ең көп кездесетін түрі – эндометриоид аденокарцинома. Аурудың алдын алу жолдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жатырдың ішкі қабықшасында орналасқан жатыр қатерлі ісігі
Uterine cancer that is located in tissues lining the uterus
Эндометрий қатерлі ісігі – эндометрийден (жатырдың немесе аналық жатырдың ішкі қабықшасынан) пайда болатын қатерлі ісік. Бұл жасушалардың қалыптан тыс өсуінің нәтижесінде болады, олар организмнің басқа бөліктеріне таралуға немесе енуге қабілетті. Алғашқы белгісі көбінесе менструация циклымен байланысты емес, қынаптан қан кету болып табылады. Шамамен 40% жағдай семіздікпен байланысты. Эндометрий қатерлі ісігінің ең көп кездесетін түрі – эндометриоидтық карцинома, ол жағдайлардың 80% астамын құрайды. Эндометрий қатерлі ісігі эндометрий биопсиясы арқылы немесе кеңейту және кюретаж процедурасы кезінде алынған үлгілер арқылы диагностикаланады. Қалыпты тәуекел тобындағылар үшін жүйелі скрининг қажет емес. Эндометрий қатерлі ісігін емдеудің басты әдісі – абдоминалды гистерэктомия (жатырды хирургиялық жолмен толық алып тастау), сонымен қатар екі жақты сальпингоовариоэктомия, яғни екі жақтан ұрық түтіктері мен жұмыртқалық бездерін алып тастау. 2012 жылы 320 000 әйелде эндометрий қатерлі ісігі анықталып, шамамен 76 000 өлімге себеп болды.
Endometrial cancer is a cancer that arises from the endometrium (the lining of the uterus or womb). It is the result of the abnormal growth of cells that have the ability to invade or spread to other parts of the body. The first sign is most often vaginal bleeding not associated with a menstrual period. Approximately 40% of cases are related to obesity. The most frequent type of endometrial cancer is endometrioid carcinoma, which accounts for more than 80% of cases. Endometrial cancer is commonly diagnosed by endometrial biopsy or by taking samples during a procedure known as dilation and curettage. Regular screening in those at normal risk is not called for. The leading treatment option for endometrial cancer is abdominal hysterectomy (the total removal by surgery of the uterus), together with removal of the Fallopian tubes and ovaries on both sides, called a bilateral salpingo oophorectomy. In 2012, endometrial cancers newly occurred in 320,000 women and caused 76,000 deaths.
Белгілері мен симптомдары
Менопаузадан кейін әйелдерде қыннан қан кету немесе дақ пайда болу жағдайларының 90% эндометрийлік қатерлі ісікпен байланысты. Аденокарцинома кезінде қан кету әсіресе жиі кездеседі, барлық жағдайлардың үштен екісінде осы белгі байқалады.
Vaginal bleeding or spotting in women after menopause occurs in 90% of endometrial cancer. Bleeding is especially common with adenocarcinoma, occurring in two thirds of all cases.
Тәуекел факторлары
Эндометрий қатерлі ісігінің қауіп факторларына семіздік, инсулинге төзімділік және қант диабеті, сүт безі қатерлі ісігі, тамоксифенді қолдану, бала тумағандық, кеш жастағы менопауза, эстрогеннің жоғары деңгейі және жас өсуі жатады. Бұл қоршаған ортаның қауіп факторлары жеткілікті зерттелмеген.
Risk factors for endometrial cancer include obesity, insulin resistance and diabetes mellitus, breast cancer, use of tamoxifen, never having had a child, late menopause, high levels of estrogen, and increasing age. These environmental risk factors are not well characterized.
Гормондар
Эндометрий қатерлі ісігінің көптеген қатер факторлары эстрогендердің жоғары деңгейімен байланысты. Шамамен жағдайлардың 40% семіздікке байланысты деп саналады. Қарсы әсері жоқ эстроген адамның эндометрий қатерлі ісігіне шалдығу қаупін салмағы мен емдеу ұзақтығына байланысты 2-10 есеге дейін арттырады. Әйелдердегі қан айналымындағы жоғары тестостерон деңгейі де эндометрий қатерлі ісігінің тәуелсіз қатер факторы ретінде анықталды.
Most of the risk factors for endometrial cancer involve high levels of estrogens. An estimated 40% of cases are thought to be related to obesity. Unopposed estrogen raises an individual's risk of endometrial cancer by 2–10 fold, depending on weight and length of therapy. Higher circulating testosterone levels in women have also been identified as an independent endometrial cancer risk factor.
Генетика
Генетикалық бұзылулар эндометрий қатерлі ісігіне де себеп болуы мүмкін. Жалпы, эндометрий қатерлі ісігінің 2–10% тұқым қуалаушылық факторларға байланысты. Линч синдромында канцерогенез MLH1 немесе MLH2 гендерінің мутациясынан туындайды: бұл гендер ДНК-дағы қателерді түзеуге мүмкіндік беретін сәйкессіздіктерді жөндеу процесіне қатысады. 16 геномдық аймақ эндометрий қатерлі ісігімен байланыстырылған, ал ортақ варианттар туыстық тәуекелдің 7% дейін түсіндіреді. Тамоксифенді бір-екі жыл бойы қабылдау эндометрий қатерлі ісігінің қаупін шамамен екі есеге арттырады, ал бес жылдық ем осы қаупін төрт есеге көбейтеді. Бұрын кіші кезеңге сәулемен емделген жағдайда да қауіп артады. Атап айтқанда, жұмыртқалық гранулозалық жасушаларының ісіктері және текомалар эндометрий қатерлі ісігімен байланысты ісіктер болып табылады. Төмендеген иммундық функция да эндометрий қатерлі ісігінің пайда болуымен байланысты.
Genetic disorders can also cause endometrial cancer. Overall, hereditary causes contribute to 2–10% of endometrial cancer cases. Carcinogenesis in Lynch syndrome comes from a mutation in MLH1 or MLH2: genes that participate in the process of mismatch repair, which allows a cell to correct mistakes in the DNA. Sixteen genomic regions have been associated with endometrial cancer and the common variants explain up to 7% of the familial relative risk. A one to two year course of tamoxifen approximately doubles the risk of endometrial cancer, and a five year course of therapy quadruples that risk. as is having had previous radiotherapy to the pelvis. Specifically, ovarian granulosa cell tumors and thecomas are tumors associated with endometrial cancer. Low immune function has also been implicated in endometrial cancer.
Қорғау факторлары
Темекі шегу және прогестин қолдану эндометрий қатерлі ісігінен қорғайды. Темекі шегу эстроген метаболизмін өзгерту арқылы, сондай-ақ салмақ жоғалтуға және ертерек менопаузаға ықпал етеді. Бұл қорғаныш әсері темекі тастағаннан кейін де ұзақ сақталады. Прогестин комбинирленген оральды контрацептивтік таблеткалар мен гормоналды ішкі жатыр құрылғысында (ИЖҚ) болады. Комбинирленген оральды контрацептивтерді қабылдау мерзімі ұзарған сайын қауіп азаяды: төрт жылдан кейін 56%, сегіз жылдан кейін 67%, ал он екі жылдан кейін 72%. Контрацепцияны тоқтатқаннан кейін де бұл қауіптің төмендеуі кем дегенде он бес жылға дейін жалғасады. Мендельдік рандомизация талдаулары ЛПН холестерині, кейінірек басталатын менструация және жыныс гормоны байланыстыратын глобулин сияқты әлеуетті қорғаныш факторларды анықтады.
Smoking and the use of progestin are both protective against endometrial cancer. Smoking provides protection by altering the metabolism of estrogen and promoting weight loss and early menopause. This protective effect lasts long after smoking is stopped. Progestin is present in the combined oral contraceptive pill and the hormonal intrauterine device (IUD). Combined oral contraceptives reduce risk more the longer they are taken: by 56% after four years, 67% after eight years, and 72% after twelve years. This risk reduction continues for at least fifteen years after contraceptive use has been stopped. Mendelian randomization analyses have established potential protective factors such as LDL cholesterol, later age of menarche and sex hormone binding globulin.
Қайталану деңгейі
Эндометрийдің ерте сатыдағы қатерлі ісігінің қайталану жиілігі бастапқы және қосымша емдеуге байланысты 3-тен 17%-ға дейін жетеді. Жергілікті вагинальды қайталануға сәулелік терапия (ВБТ және ЭБТ) қолданылғанда бес жылдық өмір сүру көрсеткіші 50% құрайды. Жамбас аймағындағы қайталанулар хирургиялық және сәулелік терапиямен, ал іш қуысындағы қайталанулар сәулелік терапиямен және мүмкіндігі болса, химиотерапиямен емделеді.
Recurrence of early stage endometrial cancer ranges from 3 to 17%, depending on primary and adjuvant treatment. Radiation therapy (VBT and EBRT) for a local vaginal recurrence has a 50% five year survival rate. Pelvic recurrences are treated with surgery and radiation, and abdominal recurrences are treated with radiation and, if possible, chemotherapy.
Тарих және мәдениет
Эндометрий қатерлі ісігі жиі кездеседі, бірақ көпшілік халыққа кеңінен белгілі емес. Симптомдар туралы хабардарлық төмен болуы кеш диагноз қоюға және нашар емделу нәтижелеріне алып келуі мүмкін.
Endometrial cancer is not widely known by the general populace, despite its frequency. There is low awareness of the symptoms, which can lead to later diagnosis and worse survival.