Кіріспе

Кореялық иілген моншақтар

Гобеунок немесе Гогок – б.з.д. 850-550 жылдар аралығындағы Мумун дәуірінің орта кезеңінен бастап Кореяның Үш Патшалығы (б.з.д. 57 – 668 ж.) кезеңіне дейін кездесетін үтір тәрізді немесе иілген моншақтар мен әшекейлер. Зерттеушілер Гогок (곡옥; 曲玉) – Мумун мәдениетінің қауым басшылары арасында мәртебе символы болған деп санайды, себебі күшті тұлғалардың қабірлерінде жиі қола қанжарлар, тас қанжарлар және үтір пішіндес әшекейлер табылған. Гогок мәртебе символы ретінде Кореяның Үш Патшалық кезеңіне де көшкен (Гогок Корея патшалығының (Силла және Бэкче) рәміздік атрибуттарының маңызды бөлігі болып қала берді). Олардың мөлшері әртүрлі, көбінесе бір затқа бекітілуі немесе тігілуі үшін тесігі бар. Кейбір ғалымдар осы үтір тәрізді әшекейлердің пайда болуын Ляо өзені алабындағы Хуншан мәдениетінің (б.з.д. 4500–3000 ж.) ажыдаһар пішіндес жаде әшекейлерімен байланыстырады. Бұл қабірлік заттар әдетте қабірге қойылған немесе қабірдегі адам киген күйінде табылған. Мысалы, Songguk ni орнындағы №1 цист қабірінде қабірде жатқан адамның сол қолының жанына қола қанжар қойылған. Қанжар ұшының екі жағында табылған екі үтір тәрізді әшекейлер, олардың қазір жойылған қынының сәндік элементтері болғанын көрсетеді. Құбыр тәрізді моншақтар қанжардың ортасы мен ұшы арасында шашылып жатыр. Ал тас қанжар қабірдегі адамның белдік тұсында, ұшы аяққа қарай бағытталған күйде жатыр, бұл оның белге бекітілгенін көрсетеді. Үтір тәрізді әшекейлер амазониттен, ал құбыр тәрізді моншақтар жасмықтан және янтарьдан, ал кішкентай дөңгелек моншақтар амазониттен, кристалдан немесе янтарьдан жасалған. Бұл цист қабірінде жаде әшекейлер (Гогок әшекейлері және құбыр тәрізді моншақтар) мен қола құралдары бар. Оның мазмұны Орта Мумун дәуірінің элиталық атрибуттарына сәйкес келетіндіктен, бұл қабір осы Songguk ni қауымының жоғары дәрежелі басшыларына тиесілі деп есептеледі. Ммунь дәуірінің соңында (б.з.д. 550–300 ж.) қола айналар да элиталық тауарлар тізіміне қосылған. Бұл үтір тәрізді амазонит әшекейлер, олардың құбырлы және дөңгелек моншақтарымен бірге, басқа цист қабірлерінде, сондай-ақ неолит және қола дәуірінің дольмендерінде (Сенджудағы Усан ни, Йеосудағы Пхенгго донг, Муандағы Вёлам ни және Джинжудағы Даэпьён ни) табылған. Олар сондай-ақ Орта Мумунның тұрғын үй қалдықтарында (Чунджудағы Жодонгни және Ульсандағы Чанпьёнгни) да кездеседі.

Үш патшалық дәуірі

Үш патшалық дәуіріндегі Гогоктар көбінесе құлаққаптар мен алқалар ретінде, сондай-ақ тәждерде, белбеулерде және білезіктерде әшекейлеу үшін қолданылған. Осы кезеңде әшекейлер жасалатын материал күрт жетілдіріліп, кейбіреулері алтын немесе күміс қаптармен безендірілген. Корей өнеріндегі Гогоктардың ең танымал мысалдары Үш патшалық дәуірінен: Силланың тәждері, құлаққаптар, алқалар және Корея патшалығының белбеуі. Бұл құндылықтар Силла, Бэкче және Гайя конфедерацияларының жерлеу молалары мен патшалық мазарларынан табылды. Археологиялық дәлелдер көрсетіп тұрғандай, осы Гогоктар Жапонияның Магатома аймақтарында жасалған және сауда жолдары арқылы Жапон архипелагының кең аумағына, Оңтүстік Корея патшалықтарына таратылған.