Музыкалық элементтерді есту арқылы тану әдістемесі
Ear training
Музыканы есту дағдысын дамыту: ноталар, интервалдар, ырғақтарды анықтау. Музыкалық білім берудегі маңызды дағды, абсолют дыбыс сезіміне қол жеткізуге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық элементтерді естіп тануды үйрету
Teaching aural recognition of musical elements
Музыкада, құлақпен жаттығу – музыканттардың әртүрлі естіп тану дағдыларын зерттеу және тәжірибелеу процесі болып табылады. Оның көмегімен музыканттар ырғақтарды, интервалдарды, мелодияны, аккордтарды, солфеджио мен музыканың негізгі элементтерін тек естіп анықтап, білуге үйренеді. Егер адам контекстсіз ырғақты дәл анықтай алса, оның "абсолют дыбыс сезімі" бар делінеді, ал осы қасиеттерді қабылдай алмайтын адам "дыбысқа сезімтал емес" деп аталады. Бұл дағдыны қолдану, жазылған/айтылған тілде диктант алуға ұқсас. Құлақпен жаттығу – музыканы оқудың кері процесі болып табылады, яғни нота жазбасын оқу арқылы музыкалық шығарманы түсіну. Құлақпен жаттығу әдетте формалды музыкалық білім берудің құрамдас бөлігі болып табылады және музыкалық мектептерде музыканы игеру үшін қажетті, маңызды дағды болып саналады.
In music, ear training is the study and practice in which musicians learn various aural skills to detect and identify pitches, intervals, melody, chords, rhythms, solfeges, and other basic elements of music, solely by hearing. Someone who can identify pitch accurately without context is said to have "perfect pitch", while someone who can't perceive these qualities is said to be "tone deaf". The application of this skill is somewhat analogous to taking dictation in written/spoken language. As a process, ear training is in essence the inverse of reading music, which is the ability to decipher a musical piece by reading musical notation. Ear training is typically a component of formal musical training and is a fundamental, essential skill required in music schools and the mastery of music.
Функционалдық биіктікті тану
Функционалдық биіктікті тану – белгілі бір тоник аясындағы жеке биіктіктің функциясы немесе рөлін анықтауды қамтиды. Тоник белгіленгеннен кейін, әрбір келесі биіктікті тікелей байланысты биіктіктерге сілтеме жасамай-ақ жіктеуге болады. Мысалы, G тонигі белгіленгеннен кейін, тыңдаушылар D биіктігінің G тональдығындағы доминант рөлін орындайтынын анықтай алады. Көптеген музыканттар функционалдық биіктікті тануды тоналдықтың ішіндегі биіктіктердің рөлін және мағынасын анықтау, түсіну және бағалау үшін пайдаланады. Осы мақсатта, шкала дәрежелерінің нөмірлері немесе жылжымалы до солмизациясы (до, ре, ми, т.б.) өте пайдалы болуы мүмкін. Мұндай жүйелерді қолдану арқылы, бірдей функциялары бар (мысалы, негізгі нота немесе тоник) биіктіктер бірдей белгілермен байланыстырылады (мысалы, 1 немесе до). Функционалдық биіктікті тану – бұл бекітілген до солфеджінен (мысалы, до, ре, ми, т.б.) өзгеше. Функционалдық биіктікті тану биіктіктің тоникке қатыстығын баса назарлайды, ал бекітілген до солфеджі белгілері абсолютті биіктік мәндері үшін белгілер болып табылады (мысалы, до=C, ре=D, кез келген тоналдықта). Роман тілдеріндегі елдердің консерваторияларында (мысалы, Париж, Мадрид, Рим), сондай-ақ АҚШ-тағы Джульярд мектебі мен Кертис институтында қолданылатын бекітілген до жүйесінде, солфедж белгілері тоникке қатысты биіктіктің рөлін емес, нақты биіктікті көрсетеді. Жылжымалы до жүйесінде солфедж белгісі мен биіктіктің рөлі арасында сәйкестік болады. Алайда, музыканттардың солфедж белгілерін шкала дәрежелерімен байланыстыруы міндетті емес. Музыканттар солфедж белгілерінің тізбегін анықтау үшін интервалдарды ойлап, биіктіктерді белгілеу үшін жылжымалы до жүйесін қолдана алады. Функционалдық биіктікті танудың бірнеше артықшылықтары бар. Көптеген музыкалық шығармалар тоналды болғандықтан, бұл техника кеңінен қолданылады. Анықтамалық биіктіктер қажет болмайтындықтан, музыка күрделі және талдау қиын биіктік кластерлерімен (мысалы, соққы тізбегімен) бөлінуі мүмкін, ал биіктік талдау, мысалы, трубамен ойналған кезде бірден жалғасады – бұрынғы бөлімнің немесе солоның соңғы нотасын есте сақтаудың қажеті жоқ, сондай-ақ шығарманың басына дейін интервалдар тізбегін есте сақтаудың қажеті де жоқ. Биіктік кластарының функциясы маңызды элемент болғандықтан, интервалдарды танумен байланысты аралық интервалдардың мәселесі туындамайды – әуендегі ноталар бір октавада немесе бірнеше октавада ойнатылса да маңызды емес. Функционалдық биіктікті танудың кейбір кемшіліктері де бар. Тониксіз немесе екіұшты тоналды музыка осы талдау түрі үшін қажетті анықтамалық аясты қамтамасыз етпейді. Тоналдықтың өзгеруімен жұмыс істегенде, студент тоналдық өзгерістен кейін биіктік функциясын қалай есепке алу керектігін білуі керек: бастапқы тоник сақталуы керек пе, әлде жаңа тоникке сілтеме жүйесін өзгерту керек пе? Осы соңғы аспектісі, әсіресе, модуляциялармен күрделі болатын және жылжымалы до жүйесінің басты кемшілігі болып табылатын музыканың нақты уақыттағы (тіпті болжамды) талдауын қажет етеді.
Functional pitch recognition involves identifying the function or role of a single pitch in the context of an established tonic. Once a tonic has been established, each subsequent pitch may be classified without direct reference to accompanying pitches. For example, once the tonic G has been established, listeners may recognize that the pitch D plays the role of the dominant in the key of G. No reference to any other pitch is required to establish this fact. Many musicians use functional pitch recognition in order to identify, understand, and appreciate the roles and meanings of pitches within a key. To this end, scale degree numbers or movable do solmization (do, re, mi, etc.) can be quite helpful. Using such systems, pitches with identical functions (the key note or tonic, for example) are associated with identical labels (1 or do, for example). Functional pitch recognition is not the same as fixed do solfège, e. g. do, re, mi, etc. Functional pitch recognition emphasizes the role of a pitch with respect to the tonic, while fixed do solfège symbols are labels for absolute pitch values (do=C, re=D, etc., in any key). In the fixed do system (used in the conservatories of the Romance language nations, e. g. Paris, Madrid, Rome, as well as the Juilliard School and the Curtis Institute in the USA), solfège symbols do not describe the role of pitches relative to a tonic, but rather actual pitches. In the movable do system, there happens to be a correspondence between the solfège symbol and a pitch's role. However, there is no requirement that musicians associate the solfège symbols with the scale degrees. In fact, musicians may utilize the movable do system to label pitches while mentally tracking intervals to determine the sequence of solfège symbols. Functional pitch recognition has several strengths. Since a large body of music is tonal, the technique is widely applicable. Since reference pitches are not required, music may be broken up by complex and difficult to analyze pitch clusters, for example, a percussion sequence, and pitch analysis may resume immediately once an easier to identify pitch is played, for example, by a trumpet—no need to keep track of the last note of the previous line or solo nor any need to keep track of a series of intervals going back all the way to the start of a piece. Since the function of pitch classes is a key element, the problem of compound intervals with interval recognition is not an issue—whether the notes in a melody are played within a single octave or over many octaves is irrelevant. Functional pitch recognition has some weaknesses. Music with no tonic or ambiguous tonality does not provide the frame of reference necessary for this type of analysis. When dealing with key changes, a student must know how to account for pitch function recognition after the key changes: retain the original tonic or change the frame of reference to the new tonic. This last aspect in particular, requires an ongoing real time (even anticipatory) analysis of the music that is complicated by modulations and is the chief detriment to the movable do system.
Интервалды тану
Интервалдарды тану музыканттар үшін де пайдалы дағды: әуендегі ноталарды анықтау үшін музыканттың интервалдарды тану қабілеті болуы тиіс. Кейбір мұғалімдер оқушыларына салыстырмалы биіктікті үйрету үшін әр мүмкін интервалды танымал әннің алғашқы екі нотасымен байланыстыруға үйретеді. Дегенмен, басқалар мұндай таныс әуендік байланыстардың шектеулі көлемде екенін, әр әуенде кездесетін нақты масштаб дәрежелеріне ғана қолданылатынын көрсетті. Сонымен қатар, әртүрлі жүйелер (сольфеджио, саргам және сандық нота оқу) бар, олар шкаланың әр түрлі ноталарына белгілі бір буынды тағайындайды. Бұл интервалдардың әртүрлі контексттерде қалай естілетінін, мысалы, бір масштабтың әртүрлі ноталарынан бастауды жеңілдетеді.
Interval recognition is also a useful skill for musicians: in order to determine the notes in a melody, a musician must have some ability to recognize intervals. Some music teachers teach their students relative pitch by having them associate each possible interval with the first two notes of a popular song. However, others have shown that such familiar melody associations are quite limited in scope, applicable only to the specific scale degrees found in each melody. In addition, there are various systems (including solfeggio, sargam, and numerical sight singing) that assign specific syllables to different notes of the scale. Among other things, this makes it easier to hear how intervals sound in different contexts, such as starting on different notes of the same scale.
Аккордтарды тану
Әннің әуенін танумен қатар, оны қолдайтын гармониялық құрылымдарды есту де маңызды. Музыканттар әртүрлі аккордтар мен олардың түрленулерін контекстен тыс жаттығу арқылы, аккордтың ерекше дыбысын тану үшін тыңдайды. Сондай-ақ, музыкалық шығармада аккордтардың бір-бірімен қалай байланысатынын есту үшін аккорд тізбектерін де үйренеді.
Complementary to recognizing the melody of a song is hearing the harmonic structures that support it. Musicians often practice hearing different types of chords and their inversions out of context, just to hear the characteristic sound of the chord. They also learn chord progressions to hear how chords relate to one another in the context of a piece of music.
Микротондық хорд пен интервалды тану
Бұл процесс он екі тонды құлақ жаттығуларына ұқсас, бірақ ажыратуға көбірек интервалдар бар. Микротондық құлақ жаттығуларының кейбір аспектілері В. А. Матьедің "Гармониялық тәжірибе" кітабында жарылған, онда әртүрлі интонациялық интервалдарды тануға үйрену үшін дронмен ән салу сияқты нота бойынша ән салу жаттығулары бар. Сондай-ақ, құлақ жаттығуларына немесе микротондық орындауға көмектесуге бағытталған бағдарламалық жобалар дамытылуда немесе аяқталған. Норвегия музыка академиясының Гро Шетелиг әншілерге арналған микротондық құлақ жаттығу әдістемесін жасап жатыр және микротондық дыбыстарды, аккордтарды және интервалдарды тыңдауға арналған Micropalette бағдарламалық құралын әзірледі. Hi Pi Instruments-тің Аарон Хант микротондық құлақты жаттықтыруға арналған тағы бір құрал – Xentone-ды жасады. Сонымен қатар, Reel Ear Web Apps шақыру-жауап диктанттарына негізделген Melodic Microtone Ear Training қосымшасын шығарды.
The process is similar to twelve tone ear training, but with many more intervals to distinguish. Aspects of microtonal ear training are covered in Harmonic Experience, by W. A. Mathieu, with sight singing exercises, such as singing over a drone, to learn to recognize just intonation intervals. There are also software projects underway or completed geared to ear training or to assist in microtonal performance. Gro Shetelig at The Norwegian Academy of Music is working on the development of a Microtonal Ear Training method for singers and has developed the software Micropalette, a tool for listening to microtonal tones, chords and intervals. Aaron Hunt at Hi Pi instruments has developed Xentone, another tool for microtonal ear training. Furthermore, Reel Ear Web Apps have released a Melodic Microtone Ear Training App based on call and response dictations.
Ритмді тану
Музыканттар ырғақты жаттықтырудың бір жолы – оны кішірек, анықтауға оңай болатын үлгілерге бөлу. Мысалы, төрт сегіздік нота мен сегіздік үнсіздіктің барлық комбинацияларын жаттап алып, содан кейін әртүрлі төрт ноталық үлгілерді біріктіруге көшуге болады. Ритмді жаттықтырудың тағы бір жолы – бұлшық жады арқылы, яғни денедегі әртүрлі бұлшықтарға ырғақты үйрету. Алғашқыда қолдармен және аяқтармен жеке-жеке ырғақты соғуға немесе бір буынмен (мысалы, "та") ырғақты әнмен айтуға болады. Келесі кезеңдерде қол, аяқ немесе дауыспен бір уақытта ырғақты сақтап, оны соғу және бірнеше қабаттасқан ырғақтарды орындау мүмкін. Дұрыс темпті сақтау үшін метрономды қолдануға болады.
One way musicians practise rhythms is by breaking them up into smaller, more easily identifiable sub patterns. For example, one might start by learning the sound of all the combinations of four eighth notes and eighth rests, and then proceed to string different four note patterns together. Another way to practise rhythms is by muscle memory, or teaching rhythm to different muscles in the body. One may start by tapping a rhythm with the hands and feet individually, or singing a rhythm on a syllable (e. g. "ta"). Later stages may combine keeping time with the hand, foot, or voice and simultaneously tapping out the rhythm, and beating out multiple overlapping rhythms. A metronome may be used to assist in maintaining accurate tempo.
Таңбаларды тану
Музыкалық аспаптардың әр түрі өзіне тән дыбыстық сапаға ие, ол көбінесе дыбыс биіктігіне немесе күшіне байланысты емес. Кейбір аспаптар бірнеше тембрге ие, мысалы, қысылған скрипканың дыбысы доғамен тартылған скрипканың дыбысынан өзгеше. Кейбір аспаптар бірдей дыбыс биіктігіне әртүрлі техникалар қолданып жету үшін бірнеше қолмен немесе ауыздық техникаларды пайдаланады. Егер бұл тембрлер мелодияға немесе функцияға маңызды болса, мысалы, шакухачи музыкасында болғандай, дыбыс биіктігін ғана үйрену музыканы толыққанды тану үшін жеткіліксіз. Әртүрлі тембрлерді анықтау және ажырату – маңызды музыкалық дағды, оны оқыту арқылы меңгеруге және жетілдіруге болады.
Each type of musical instrument has a characteristic sound quality that is largely independent of pitch or loudness. Some instruments have more than one timbre, e. g. the sound of a plucked violin is different from the sound of a bowed violin. Some instruments employ multiple manual or embouchure techniques to achieve the same pitch through a variety of timbres. If these timbres are essential to the melody or function, as in shakuhachi music, then pitch training alone will not be enough to fully recognize the music. Learning to identify and differentiate various timbres is an important musical skill that can be acquired and improved by training.
Жазба көшірмесі
Музыка мұғалімдері ырғақ, әуен және үйлесімділікті тануды қоса алғанда, жоғарыда аталғандардың барлығын жаттығу үшін жазба музыканы көшіруді жиі ұсынады. Мұғалім сондай-ақ қысқа композицияларды орындай алады ("диктант" береді), оқушы оларды тыңдап, қағазға жазып алады.
Music teachers often recommend transcribing recorded music as a way to practise all of the above, including recognizing rhythm, melody and harmony. The teacher may also perform ('dictate') short compositions, with the pupil listening and transcribing them on to paper.
Қазіргі заманғы оқыту әдістері
Музыкалық интервалдарды, гаммаларды, аккордтарды, ырғақтарды және басқа да естілетін параметрлерді дәл анықтау және қайта өндіру үшін көбінесе көп тәжірибе қажет. Анықтау жаттығулары жиі білгіш серіктес талап етеді, ол сұраныс бойынша ойнап, берілген жауаптарды бағалайды. Музыка теориясының арнайы бағдарламалық жасақтамасы серіктес қажеттігін жояды, оқуды пайдаланушының қажеттіліктеріне бейімдейді және прогресті дәл қадағалайды. Консерваториялар мен университеттердің музыкалық факультеттері студенттері үшін Meludia, EarMaster, Auralia және MacGAMUT сияқты коммерциялық бағдарламалық жасақтамаларды лицензиялайды, осылайша студенттердің нәтижелерін компьютерлік желіде қадағалап, басқара алады. MyMusicianship және SonicFit сияқты ұқсас деректерді қадағалау бағдарламалық жасақтамасы әншілердің есту қабілетін дамытуға бағытталған және мектептер мен қоғамдық хорлармен лицензияланады. Браузерде жұмыс істейтін қосымшалар немесе жүктеліп алынатын орындалатын файлдар түрінде де көптеген тегін бағдарламалық қамтамасыз ету бар. Мысалы, GPL лицензиясымен таратылатын GNU Solfege сияқты ашық кодты бағдарламалық жасақтама, көбінесе танымал коммерциялық өнімдермен салыстыратын көптеген мүмкіндіктерді ұсынады. Көптеген есту жаттығулары бағдарламалары MIDI негізінде жұмыс істейді, бұл пайдаланушыға қолданылатын аспаптарды өзгертуге және тіпті электрондық клавиатуралар сияқты MIDI үйлесімді құрылғылардан сигнал қабылдауға мүмкіндік береді. Есту қабілетін дамытуға арналған интерактивті қосымшалар смартфондар үшін де қолжетімді.
For accurate identification and reproduction of musical intervals, scales, chords, rhythms, and other audible parameters a great deal of practice is often necessary. Exercises involving identification often require a knowledgeable partner to play the passages in question and to assess the answers given. Specialised music theory software can remove the need for a partner, customise the training to the user's needs and accurately track progress. Conservatories and university music departments often license commercial software for their students, such as Meludia, EarMaster, Auralia, and MacGAMUT, so that they can track and manage student scores on a computer network. Similar data tracking software such as MyMusicianship, and SonicFit focus on ear training for singers and are licensed by schools and community choirs. A variety of free software also exists, either as browser based applications or as downloadable executables. For example, free and open source software under the GPL, such as GNU Solfege, often provides many features comparable with those of popular proprietary products. Most ear training software is MIDI based, permitting the user to customise the instruments used and even to receive input from MIDI compatible devices such as electronic keyboards. Interactive ear training applications are also available for smartphones.