Кіріспе

Неміс СС офицері (1906–1948)

Ханс Аумейер (20 тамыз 1906 – 24 қаңтар 1948) – нацистік кезеңдегі СС командирі, Вайвара концлагерінің коменданты және Аушвиц концлагерінің комендант орынбасары. Аушвицтегі ең ірі қылмыскерлердің бірі Аумейер Польшаға экстрадицияланып, сотталып, өлім жазасына кесілді. Ол 1948 жылы атқыланды.

Соғысқа дейінгі өмір

Омейер 1906 жылғы 20 тамызда Германияның Амберг қаласында дүниеге келді. Ол төрт жыл бойы бастауыш мектепте, содан кейін үш жыл ғана орта мектепте оқыды. 1918 жылы ол әкесінің жолын жалғастырып, жергілікті мылтық фабрикасында бұрағыш және монтаждаушы болып жұмыс істеу үшін оқуын қысқартты. 1923 жылы Омейер Амбергтегі кішкентай зауытты тастап, Мюнхендегі ірі компанияда жұмыс істей бастады. 1925 жылы ол Рейхсверге қабылдануға тырысты, бірақ сәтсіз болды және Мюнхендегі мылтық фабрикасына қайта оралды. Бірақ ол тұрақтап жасай алмады, Берлин, Бремен және Кельн қалаларындағы басқа зауыттарда ұқсас қызметтер атқарғаннан кейін жұмыссыз қалды. 1926-1929 жылдар аралығында Омейер бір жұмыстан екіншісіне ауысып, күнкөрісі үшін уақытша және жазғы жұмыстар істеді. Ол нацистік партияның ерте мүшесі болды, 1929 жылдың желтоқсанында партияға қосылды, ал 1931 жылы SA қатарына кірді және көп ұзамай Берлиндегі SA штаб-пәтерінде жүргізуші болып жұмыс істеді. 1931 жылдың желтоқсанында Омейер СС-ке ауыстырылды, онда ол гаражда жүргізуші болып жұмыс істеді және СС басшысы Генрих Гиммлердің штабында қызмет етті.

Аушвицтегі зұлымдықтар

1942 жылдың 1 ақпанында Аумейер Аушвиц концлагеріне ауыстырылып, ІІІ бөлімнің бастығы болып тағайындалды және Аушвиц І-де Schutzhaftlagerführer атанды, ол 1943 жылдың 16 тамызына дейін осы лагерде қызмет етті. Аушвицте болған кезінде Аумейер көптеген қатал әдістерге, оның ішінде азаптау, ұрып-сапалау және өлім жазасын орындау сияқтыларға жауапты болды. 1942 жылдың 19 наурызында Аумейердің бұйрығымен 10 және 11 блоктардың ауласындағы орындау қабырғасының жанында 144 әйел атылды. 1942 жылдың 27 мамырында ол сол сияқты атылған 168 тұтқынның жаппай өлім жазасын орындауға қатысты.

Сыбайлас жемқорлық

1943 жылғы 18 тамызда Аумейер жемқорлық іс-әрекеттері мен газ камерасында өлтірілгендердің алтынын ұрлауда кінәлі деп танылды және осының салдарынан, комендант Рудольф Хёсстің тікелей бұйрығымен Аушвицтен алынып кетті. Тергеу есебінде көрсетілгендей, Аумейер 1943 жылғы мамыр-маусым айларында, әлі Аушвицте қызмет етіп тұрғанда, Жоғары СС және полиция басшысы Фридрих Джеккельнге баяндау жасауға бұйрық алған. Ол 5-ші СС танк корпусының СС құрылыс бригадасына бекітілді; бұл бөлім Ораниенбаум-Ленинград аймағында бекіністер салуға жауапты болды және «Тодт» ұйымының басшылығында болды. Аумейер шамамен 7000 адамнан тұратын еврей құрылыс бөліміне басшылық етіп, құрылыс жұмыстарын жүргізіп, содан кейін Эстониядағы Вайвара концлагерін салуды тапсырды.

Аушвицтен кейінгі өмір

Аушвицтен босатылғаннан кейін Аумейер Вайвараға командир ретінде оралды және 1944 жылдың тамызына дейін сонда қалды, содан кейін лагерь эвакуацияланды және оның барлық тұтқындары Штутхоф концлагерінің командирінің жауапкершілігіне берілді. 20 тамызда Аумейер Джекленге хабарласып, Ригаға жақын орналасқан "Кампфгруппа (жауынгерлік топ) Джеклен" полиция батальонының құрамына қосылды. Бұл жерде Аумейер жауынгерлік іс-қимылға бір рет қатысты, өйткені оның бөлімшесі Эстонияның Осел (Сааремаа) аралына шабуыл жасауға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Оның осы шабуылда қандай рөл атқарғаны белгісіз. 1944 жылдың қазан айында Риганың тапсырылуына аз уақыт қалғанда Аумейерге Ораниенбургте СС группфюрері Рихард Глюкске бару бұйырылды. Ол осы мүмкіндікті пайдаланып, Глюкстен Дахаудағы бұрынғы бөлімшесіне оралып, отбасына барып қайтуға рұқсат сұрады. Оның өтініші қабылданды, бірақ ол ескі көз жарақатының қысымынан ауырып, ауруханаға түсті; ол 1945 жылдың қаңтарына дейін сол жерде жатты. Аумейер ақыры босатылғаннан кейін Ораниенбургке хабарласып, Норвегиядағы жаңа концлагердің (Мизен) командирі болуға баруға ниеттенгенін айтты. Ол отбасын көруге рұқсат сұрады, бірақ бұл жолы одан бас тартылып, дереу СС штурмбаннфюрері Макс Полиге барып, жағдайды білуі керектігі айтылды. 22 қаңтарда Аумейер Ослоға келді, Полимен кездесті және оған шамамен 3000 тұтқынды орналастыруға арналған лагерь құрылысын қадағалауы керектігін естіді, олар құлдық еңбекке жұмсалатын еді. Аумейердің осы лагерьді салғаны белгілі, және ол тұтқындарға қатысқан тәртібі Аушвицтегідей болған жоқ, керісінше өзгеше болды. Ол Норвегия Қызыл Кресімен тығыз байланыста болды және тіпті оларды лагерьге кіргізді. 1945 жылдың 7 мамырында Аумейер лагерьті ашып, тұтқындарды босатты; келесі күні лагерь толығымен бос болды.

Сот және айыптау

1945 жылғы 11 маусымда Аумейер МИ6-тың гестапо файлдарынан алынған мәліметтер нәтижесінде Тернингмоен лагерінде тұтқындалды. Ол толық СС формасында болды және бірден өзінің аты-жөні мен шені туралы айтты. 1945 жылғы тамызда ол Акершюс түрмесінде сұраққа алу үшін АҚШ барлау қызметтеріне тапсырылды. 1946 жылы ол Польшаға соғыс қылмыскері ретінде сотталу үшін Аушвиц-Биркенау СС штабының тағы отыз тоғыз мүшесімен бірге Краковтағы Жоғарғы Ұлттық Трибуналға өткізілді. Сот 1947 жылғы 25 қарашадан 16 желтоқсанға дейін жалғасты, және Аумейер егер кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілсе, ол "Германия үшін 'Sündenbock' (күнәні мойындаушы) ретінде өлемін" деді. Ол сотқа Аушвицте өзі де, өзінің ешбір адамы да ешкімді өлтірмегенін, сондай-ақ газ камералары туралы ештеңе білмейтінін мәлімдеді. 22 желтоқсанда Аумейер өлім жазасына кесілді және 1948 жылғы 24 қаңтарда Краковтағы Монтелупич түрмесінде дарға асылды.