Кіріспе

Христиан епископы және әулие (588–660)

Елигий (; 11 маусым 588 – 1 желтоқсан 660), әулие Елигий ретінде құрметтелген, франк алтын шебері, сарайдағы қызметкер және епископ, Дагоберт I-нің бас кеңесшісі болды, кейін Нойон–Турнай епископы тағайындалды. Оның өмір жолы досы Руандық Аудин жазған “Vita Sancti Eligii” еңбегінде баяндалған. Галло-римдік отбасында дүниеге келген Елигий II Клотердің сарайында алтын шебер ретінде танылды және 639 жылы Дагоберт қайтыс болғанға дейін Дагоберт I-нің бас кеңесшісі қызметін атқарды. Дагоберттен кейін Нантильда, королева-консорттың регенттігі кезінде, Елигий дін қызметкеріне бекітіліп, шіркеудегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті бастады. 642 жылы Нойон–Турнай епископы болып тағайындалғаннан кейін, ол көптеген монастырлар мен шіркеулерді салды және Фландрия халқын христиан дініне өткізуге тырысты. Алтын шеберлігіне қарамастан, Елигий патша сарайында болған кезінде күнге тонып, тұтқындарды құтқару және кедейлерге көмектесу үшін ықпалын пайдаланды. Аңыз бойынша, ол бірде шайтанмен билік баққан жылқының алдыңғы аяғын кесіп, керемет түрде қайта жалғаған. Елигий жылқылар мен олармен жұмыс істейтіндердің қамқоршысы ретінде кеңінен танымал. Ол сонымен қатар алтын шеберлерінің, металл өңдеушілердің, монета коллекционерлерінің, ветеринарлардың және Ұлыбритания армиясының Корольдік электр және механикалық инженерлері (REME) корпусының да қамқоршысы болып саналады.

Ерте өмір

Элигий Галло-римдік отбасында Аквитаниядағы (қазіргі Франция) Чаптелла вилласында, Лимож қаласының солтүстігіне қарай алты шақырым жерде дүниеге келді. Әкесі ұлының ерекше қабілетін байқап, оны Лимож қаласындағы алтын шебері Аббоға жіберді. Кейіннен Элигий франктардың ордасы – Неустрияға барып, патшаның қазынашысы Бабоның басшылығымен жұмыс істеді. Бабоның ұсынысымен франктардың королі Клотер II Элигийге қымбат тастармен әсемделген алтыннан жасалған тақ жасауды тапсырды. Ол бір жұмыс үшін алған материалдан екі дана жасады. Ол тапсырыс алған жұмысты бірде бір алаяқтық немесе силикваэ қоспасынсыз, тек бір салмақта орындады. Файлмен тістеп алған сынықтарды немесе пештің отын жейтін жалынын сылтау етпей, барлық кеңістікті асыл тастармен толтырып, лайықты сыйлыққа ие болды. Элигийге тапсырылған басқа алтын жұмыстарының арасында Париж епискобы Жерменнің қабірі үшін жасалған басрельефтер де болды. Клотер Элигийді патшалық үйге қабылдап, Марсельдегі монета ақырындағы шебер етіп тағайындады.

Нантильдтің басқаруындағы қызмет: 639642

639 жылы Дагоберт қайтыс болғаннан кейін, патшаның әйелі Нантильда үкіметті басқарды, патша Хлодвиг II бала болғандықтан. Осы регенттік кезеңде 640 жылы Елигий дін қызметкеріне бекітілді.

Өлім және мұра

Елигий 660 жылдың 1 желтоқсанында қайтыс болды және Нойон қаласына жерленді.

Құрмет

Елигий мерекесі 1 желтоқсанда тойланады. Елигийге Фландрияда, Антверпен провинциясында, Турнайда, Кортрейкте, Гентте, Брюггеде және Дуайда ерекше құрмет көрсетіледі. Орта ғасырларда оның қабірлері ерекше қадірленді және 881, 1066, 1137, 1255 және 1306 жылдары бірнеше рет бөлініп, басқа жерлерге көшірілді. Елигийдің өміріне байланысты көптеген аңыз жиналған, ол әлі күнге дейін алтын шеберлері, темір ұсталары және автомеханиктер арасында кең танымал. Сонымен қатар, ол нумизматтар/монета коллекционерлері және Ұлыбритания армиясының Корольдік электр және механикалық инженерлер корпусы (REME) арасында да құрметті. 9 желтоқсанда Париждің Нотр-Дам соборында Сент-Элои бауырластығының мүшелері үшін мисса өткізіледі. Бұл 1630 және 1707 жылдар аралығында Париждегі алтын шеберлері соборға сыйлаған, әдетте діни суреттерден тұратын мамырлық сыйлықтар дәстүрін жалғастырады. 1953 жылы Париждегі алтын шеберлері гильдиялық шапель дәстүрін қайта жаңғыртты, олар алтарь, оның үстіндегі крест және Елигийдің мүсінін сыйлады.

Иконография

Елигий әрқашан епископ киімінде, оның белгісі – алтын шебердің балғасымен бейнеленеді. Тек «Vita Sancti Eligii» ішіндегі суреттер ғана оның епископ болып тағайындалғанға дейінгі эпизодтарды көрсетеді. Ол көбінесе епископ ретінде суреттеледі, оң қолында – шейхұт (крозье), сол қолының ашық алақанында – алтыннан жасалған кішкентай шіркеу. Франциядағы Боун қаласындағы Хоспис де Боун (Hotel Dieu) ішіндегі гобелен, Даниядағы Орхус соборының қабырғасындағы фреска, сондай-ақ Франциядағы Авиньон қаласындағы Петит Палас мұражайындағы Никколо ди Пьетро Гериниге жатқызылатын 14 ғасырлық картина. Бұл картина екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер австриялық коллекционерден тәркілеген, ал 2013 жылдың наурыз айында Франция Мәдениет министрлігі бастапқы иелерінің мұрагерлеріне қайтарды.