Кіріспе

Фотосуреттер мен фильмдерді дамытуға арналған, толығымен қараңғыланатын бөлме.

Фотосуреттерді дамыту, басып шығару және осымен байланысты жұмыстарды орындау үшін қараңғы бөлме пайдаланылады. Бұл бөлме жарыққа сезімтал фотосурет материалдарын, соның ішінде фильм мен фотоқағазды дамыту үшін толығымен қараңғылана алады. Қараңғы бөлмеде әртүрлі құралдар қолданылады, олардың ішінде ұлғайтқыш, химиялық заттармен толтырылған ванналар және ағын су бар. Қараңғы бөлмелер 19-шы ғасырдың басынан бері фотосурет пайда болған сәттен бастап қолданылып келеді. Ансел Адамс қолданған кеңістіктен бастап, Тимоти Х. О'Салливан қолданған жедел жәрдем машинасына дейін қараңғы бөлмелердің сан алуан түрлері бар. Фильмді бастапқы дамытудан бастап, басылымдар жасауға дейін, қараңғы бөлме процесі ортаны толық бақылауға мүмкіндік береді. Түсті фотосуреттің танымалдылығының артуы, түсті пленканы дамытудың күрделілігі (C 41 процесін қараңыз) және түсті фотосуреттерді басып шығару, сондай-ақ, алдымен жылдам фотосурет технологиясының, кейіннен цифрлық фотосуреттің дамуына байланысты қараңғы бөлмелердің танымалдылығы төмендеп келеді, бірақ олар әлі де университеттерде, мектептерде және көптеген кәсіби фотографтардың студияларында жиі кездеседі. Қараңғы бөлмелердің басқа да қолданыстарының бірі – магниттік бөлшектерді тексеру сияқты бұзылмайтын сынақтарда қолдану.

Қара бөлме жабдықтары

Көптеген қараңғы бөлмелерде көбейтуге арналған құрал қолданылады – ол слайд проекторына ұқсас оптикалық аппарат, негативтің суреті арқылы жарықты негізге түсіріп, жарықтың фокусын, қарқындылығын және уақытын дәл бақылайды. Фотоқағаздың бір парағы негативтен келетін жарыққа ұшыратылып, қағазда суреттің оң көшірмесі пайда болады. Ақ-қара суреттерді басып шығару кезінде жұмыс орнын жарықтандыру үшін көбінесе қауіпсіз шам қолданылады. Ақ-қара қағаздардың көпшілігі тек көк немесе көк және жасыл жарыққа сезімтал болғандықтан, қызыл немесе сары түсті шамды қағазды бұзбай қауіпсіз пайдалануға болады. Түсті қағаз көзге көрінетін спектрдің барлық бөліктеріне сезімтал болғандықтан, басылған суреттер дұрыс бекітілгенге дейін толық қараңғыда сақталуы тиіс. Кейбір түсті негативтермен қолдануға болатын өте әлсіз қауіпсіз шамның түрі бар, бірақ оның шығаратын жарығы соншалықты аз, көптеген басушылар оны мүлдем қолданбайды. Тағы бір қараңғы бөлменің қызметі – камераларға, дамыту шпулдарына немесе пленка ұстағыштарына пленкаларды жүктеу және шығару, бұл толық қараңғылықты қажет етеді. Егер қараңғы бөлме болмаса, фотограф алмастыру қапшығын пайдалана алады – ол арнайы жеңдері бар кішкентай қапшық, жарық өткізбеу үшін жасалған және экспозиция немесе дамыту алдында пленканы дайындау үшін қолданылады.

Баспа өңдеу

Экспозиция кезінде кескіндегі мәндерді көбінесе «көлеңкелеу» (экспозиция уақытының бір бөлігінде немесе толығымен жарықты бөгеу арқылы кескіннің белгілі бір бөлігіне түсетін жарық мөлшерін азайту) және/немесе «жарықтандыру» (кескіннің белгілі бір бөлігіне қосымша экспозиция беру, қалған бөлігіне жарық түспеуіне мүмкіндік беру) арқылы реттеуге болады. Суреттің контрастын (қою және ақ түстер арасындағы айырмашылықты) арттыру немесе азайту үшін әдетте түсті пластиктен жасалған жұқа сүзгілер қолданылады. «Бөлінген сүзгімен басып шығару» деп аталатын фотографиялық басып шығару әдісінде фотограф бір басып шығару үшін екі бөлек сүзгіні (әдетте 0 немесе 00 және 5) пайдаланып, екі бөлек экспозиция уақытын анықтайды. Бұл әдіс фотографқа кең тональды диапазонды, егжей-тегжейлі жарықтар мен терең қара түстерді алуға мүмкіндік береді. Экспозициядан кейін, әлі бос көрінетін фотографиялық қағаз өңдеуге дайын. Фотографтар әдетте пленка тізбегін басып шығаруды бастайды, негативтерінің контакттік басып шығаруын пайдаланып, қай суреттерді үлкейту керектігін анықтау үшін жылдам анықтама ретінде қолданады. Эдвард Уэстон сияқты кейбір үлкен форматты фотографтар өздерінің үлкен (4x5", 5x7", 8x10" немесе одан да үлкен) негативтерінің тек контакттік басып шығаруларын жасайды. Экспозицияланған қағаз өңделеді, бірінші кезекте фотографиялық проявительге батырылып, даму тоқтатылып, содан кейін фотографиялық бекіткішпен бекітіледі. Содан кейін басып шығарылған материал өңдеу химиялық заттарын кетіру үшін жуылады және кептіріледі. Фотограф тонировка сияқты басқа да түрлі қосымша қадамдар жасауы мүмкін.