Кіріспе
Британдық лейборист саясаткері (1947 жылы туған)
Кристофер Джон Муллин (12 желтоқсан 1947 жылы туған) – британдық журналист, жазушы және лейборист саясаткері. 1980-жылдары журналист ретінде Крис Муллин сот қателігінен зардап шеккен «Бирмингем алтылығының» босатылуына әкеп соққан науқанды жетекшілік етті. 2022 жылдың наурызында сот шешімімен Муллин екі бомбаны кім орнатқандығына қатысты жазбаларын жариялауға міндетті емес деп белгіленді. Муллин төрт романның авторы, оның ішінде «Өте британдық төңкеріс» (1982) романы кейіннен телевизияға бейімделді, сондай-ақ «Гарри Перкинстің достары» романының жалғасы жарық көрді. Муллин сонымен қатар белгілі күнделік жазушы. Муллин 1987 жылдан 2010 жылға дейін Оңтүстік Сандерлендтен Парламент депутаты болды. Парламентте ол Ішкі істер комитетінің төрағасы және Қоршаған орта, көлік және аймақтар министрлігі, Сыртқы істер министрлігі мен Халықаралық даму министрлігінде қызмет етті.
Ерте өмір
Муллин шотландтық протестант әкесі мен ирландтық католик анасының ұлы, екеуі де Маркони компаниясында жұмыс істеген. Муллин Суффолк графтығындағы Ипсвич қаласындағы ер балаларға арналған Рим католиктік жекеменшік интернатта (қазір аралас білім беретін) оқыды, содан кейін Халл университетінде құқықтан білім алды. Вьетнам соғысына жауап ретінде саяси көзқарастары солға қарай ықпалдасқаннан кейін Еңбек партиясына қосылды.
Журналист және белсенді
Парламент депутаты болып сайлануға дейін Муллин Daily Mirror газетінде журналист болып оқыған және тәжірибе жинаған. Осы кезеңде ол Ресей мен Қытайға сапар шекті. Алғашқы маңызды журналистік жұмысы Вьетнам соғысы болды. Муллин Вьетнамдағы американ стратегиясын қатаң сынап, соғыстың коммунизмді тоқтату мақсатында болғанымен, шын мәнінде елдегі нарық экономикасының дамуын ғана кешіктіргенін айтты. Муллин 1973 және 1980 жылдары Камбоджадан да хабар таратқан.
Бірмингем алты
Гранаданың "World in Action" бағдарламасында жұмыс істейтін Муллин, ұзақ жылдар бойы сотқа қатысты теріс шешім болған "Бирмингем алтылығының" босатылуына зор үлес қосты. 1985 жылы "Әлем ішіндегі оқиғалар" бағдарламасының біріншісі, ер адамдардың айыпталуына күмән келтіретін эпизодтарды көрсетті. 1986 жылы Муллиннің "Кағидатты қателік: Бірмингемдегі пабтарға жасалған бомбалау туралы шындық" атты кітабында, ер адамдардың өзін кінәсіз деп қорғаған нақты дәлелдер келтірілді. Ол бомбалауға жауапты адамдардың кейбіреулерімен кездескенін де айтты. 1990 жылдың наурыз айында ITV телеарнасы "Гранада Телевидениесінің" деректі фильмін – "Бірмингемді кім бомбалады?" көрсетті. Бұл фильм Муллиннің науқанындағы бомбалау оқиғаларын және одан кейінгі маңызды шараларды қайта жаңғыртты. Роб Ричи жазған және Майк Бекхэм режиссерлік еткен фильмде Джон Херт Муллин рөлінде, Мартин Шоу – "World in Action" бағдарламасының продюсері Иэн МакБрайд, Сиаран Хиндс – алтылықтың бірі Ричард МакИлкенни, ал Патрик Малахайд – Майкл Мэнсфилд (QC) рөлінде ойнады. Фильм экспортқа "Тергеу: Террористік бомбалаудың ішінде" деген атпен қайта жазылып, 22 сәуірде 1990 жылы алғаш рет американдық теледидарда көрсетілді. "Бирмингем алтылығы – Өздерінің әңгімесі" атты "World in Action" арнайы бағдарламасы, алты адам босатылғаннан кейін BAFTA жүлдесіне ие болды және 1991 жылдың 18 наурызында көрсетілді. 2019 жылы Муллин, 1980 жылдары істі тергеп жүрген кезде кездескен ИРА бомбалаушыларының есімдерін атамағаны үшін шабуылдан зардап шеккендердің туыстары тарапынан сынға ілікті. Муллин "қоқыс" және "адамгершіліктен шеткен" деп айыпталды. Муллин бұл шешімін журналистік этика қағидаларымен қорғады. "The Guardian" газетінде ол былай деді: "Бомбалаушыларды табу үшін, мен кінәлілерге ғана емес, кінәсіз делдалдарға да, олармен ынтымақтасқандардың есімдерін өмір бойы жарияламасам, ешкім көмектеспейтінін уәде етуім керек болды. Егер мен олай істемесем, ешкім де ынтымақтаспайтын еді".
Беннизм және Трибун
Муллин Тони Бенннің сөйлеген сөздері мен жазған екі жинағын редакциялады: «Социализм үшін аргументтер» (1979) және «Демократия үшін аргументтер» (1981). Сонымен қатар, 1982 жылдан 1984 жылға дейін «Трибьюн» солшыл апталығының редакторы ретінде Бенн мен оның идеяларын тиімді қолдады. Муллин «Трибьюн» журналын жұмысшылар кооперативіне айналдыруға да тырысты, бірақ бұл акционерлерінің наразылығын тудырды.
Роман жазушысы
Муллин барлығы төрт роман жариялаған. Оның алғашқы романы 1982 жылы жарық көрген «А Very British Coup» («Шынымен британдық төңкеріс») романы болды, ол солшыл британ үкіметін құрылымдық күштермен тұрақсыздандыруды бейнелейді. Ол 1981 жылғы Еңбек партиясының конференциясынан кейін Питер Хейн, Стюарт Холланд және Тони Бэнкспен солшыл премьер-министрдің идеясын талқылағаннан кейін оны жазды. Холланд осы әңгімеде осы оқиғаны қамтитын романның бірнеше тарауын жазғанын, ал Хейн осыған ұқсас роман мүмкіндігін талқылау үшін баспагерлермен байланысқа түскенін айтты. Кейіннен Муллинға бұрынғы BBC тілшісі Питер Хардиман Скотт сол кезде осы тақырыпта кітап жазып жүргенін хабарлады. Романды Алан Плэтер теледидарға бейімдеді, сюжетке маңызды өзгерістер енгізіп, 1988 жылы көрсетті. Сценарий авторы – Алан Плэтер, режиссері – Мик Джексон. Рей МакАналидің қатысуымен түсірілген сериал Channel 4 телеарнасында тұңғыш рет көрсетіліп, Bafta және Emmy сыйлықтарын жеңіп алды және 30-дан астам елде таратылды. Роман сондай-ақ 2012 жылғы Channel 4 телеарнасының төрт бөлімді «Secret State» («Құпия мемлекет») сериалының негізі болды. Габриэль Бёрн басты рөлде ойнаған бұл нұсқаны Роберт Джонс жазды. Муллин кейіннен 2019 жылы жарық көрген «Гарри Перкинстің достары» деп аталатын «А Very British Coup» романының жалғасын жазды. Кітапта Brexit және Америка-Қытай қарым-қатынастары сияқты тақырыптар зерттеледі. Муллин 1974 жылғы ақпанда Темзадағы Кингстонмен де күрескен. 1980 жылға қарай ол Еңбек үйлестіру комитетінің атқарушы мүшесі болды. Муллин сонымен қатар Лейбористік партия демократиясы үшін күрестің ықпалды атқарушы органында болды. Осылайша, ол 1981 жылы партия басшысы Майкл Футтың партиялық дауды қоздырмау туралы өтінішіне қарамастан, Бенн қазіргі Еңбек партиясының вице-лидері Денис Хилиге қарсы тұрды. Сонымен қатар, Муллин Бенннің сөздері мен жазбаларының екі жинағын редакциялады: «Әлеуметтікшілдікке аргументтер» (1979) және «Демократияға аргументтер» (1981). Ол 1980-ші жылдардың басында Еңбек партиясының ішіндегі өте ықпалды қозғалыстың жетекші «Беннит» ретінде кеңінен танылды.
Парламент
Муллин алғаш рет 1987 жылы Сандерленд-Саут округінен парламент депутаты болып сайланды және 2005 жылға дейінгі барлық сайлауда қайта сайланды. Оның сайлау округі 1992 жылдан 2010 жылға дейін (1992, 1997, 2001 және 2005 жылдары) барлық жалпы сайлауларда ең бірінші нәтижесін жариялаған округ болды. Муллин бірнеше минутқа Ұлыбританияның жалғыз депутаты болғаны туралы әзілдеді және үкімет құру мүмкіндігі туралы ойланды. 2010 жылы ол қайта сайлануға түспеді. Муллин партияның сол қанатында болды және Сандерленд-Саут округіне сайлануы (Гордон Багиердің зейнеткерлікке шығуына байланысты) сол кездегі Лейбористік партияның жетекшісі Нил Кинноктың наразылығын тудырды. 1980-жылдардың соңында оңшыл, таблоидтық баспасөз Муллинді оның солшыл көзқарастары үшін жиі сынады. Тақырыптардың арасында: "Сіз білмейтін 20 нәрсе", "Ессіз солшыл депутат" және "Британиядағы ең жақтырылмаған адам осы ма?" 1973 және 1980 жылдары Камбоджадан репортаждар жасаған ол 1990 жылы Камбоджадағы британ үкіметінің қызметі туралы ашық пікір білдірді, Ұлыбританияның Қызыл кхмерлерге әскери көмек көрсетуі туралы алғашқы және ұзақ пікірсайыстарда белсенді қатысты және бұл мәселеге қоғамдық назардың артуын Джон Пилгердің деректі фильмдерімен байланыстырды. Ол Социалистік науқан тобының мүшесі, Вьетнам жөніндегі барлық партиялық парламенттік топтың хатшысы, Тибет жөніндегі барлық партиялық топтың мүшесі және Камбоджа жөніндегі барлық партиялық парламенттік топтың төрағасы, Ішкі істер жөніндегі арнайы комитеттің мүшесі (1992–1997) және 1997 жылдан 1999 жылға дейін, сондай-ақ 2001 жылдан 2003 жылға дейін Ішкі істер жөніндегі арнайы комитеттің төрағасы болды.
Үкіметте
Кейде үкіметті сынға алғанына қарамастан, ол 1999 жылғы шілдеде Алан Миалды қоршаған орта, көлік және аймақтар департаментінде мемлекеттік хатшының орынбасары лауазымына ауыстырды. 2001 жылы Джордж Фолкстен халықаралық даму департаменті хатшысының орынбасары лауазымын иеленді. Ирак соғысына қарсы дауыс бергеніне қарамастан, 2003 жылғы маусымда Африка істеріне жауапты Сыртқы істер және Ұлттар Достастығы кеңсесінің парламенттік хатшысы ретінде үкіметке қайта оралды, бірақ 2005 жылғы сайлаудан кейін тағы да артқа отырды. 1997 жылғы Лейбористік партияның жеңісінен бұрын Муллин әділетсіздікке ұшырағандардың мүддесін қорғау және азаматтық құқықтарды шектеуге қарсы күресумен танымал болды. Министр болған кезде үкіметтің жауапкершілігіне байланысты оның үгітшілдік ұстанымы өзгерді. Терроризм күдіктілерін сотсыз 90 күнге қамау туралы үкімет ұсынысына қарсы дауыс бергені, 49 Лейборист наразыларының бірі ретінде, оның азаматтық бостандыққа құштарлығының қайта оянуын көрсетті. Муллин Лейбористік үкіметтің министрлерді ауыстырып отыруын сынап, Блэр үкіметі министрлерді тым жиі өзгертетінін айтты және бұл туралы Парламентке жасаған соңғы сөйлесуінде атап өтті. Үкіметтен кеткеннен кейін Муллин Ұлыбританияның ядролық қаруларын сақтап қалуға қарсы дауыс берді.
Шығыстар бойынша талаптар
Ұлыбритания парламенті мүшелерінің шығыстарына қатысты дау кезінде, ең аз өтемақы алғандардың бірі Муллин, екінші үйіндегі теледидарының өте ескі, қара-ақ түсті модель екені және оған 45 фунттық теледидар лицензиясы төленгені белгілі болғанда, жағдайға қызықтылық қосты.
Парламенттен кету
2008 жылдың 10 мамырында «Сандерленд Эхо» сайты Муллиннің 2010 жылғы жалпы сайлауда сайлауға қатыспауға шешім қабылдағанын хабарлады. Осылайша, Муллин жеті жалпы сайлауда бақ сынасып, олардың бесеуінде сайланды.
Күнделіктері
Муллин 1994 жылы партия жетекшісі Джон Смит қайтыс болғаннан бастап 2010 жылғы жалпы сайлауға дейін «Жаңа лейбористердің» прогресін сипаттаған, кеңінен мақталған күнделіктердің үш томын жариялады: «Футхиллден көрініс» (2009) (Муллиннің 1999–2005 жылдардағы министрлік мансабын баяндайды), «Күлейді де құлайды: Күнделіктер 2005–2010» (2010) және «Жылы жол: Күнделіктер 1994–1999» (2011). Муллин Лейбористік партияның сол қанатымен бірте-бірте көңілі толып, Смит қайтыс болғаннан кейін солтүстік-шығыс округінен сайланған Тони Блэрді (оған ол «Адам» деген лақап ат қойды) партияны билікке қайтаруға ең лайықты деп санады. Ол Блэрді көшбасшы ретінде және оның кең негізді Лейбористік партия құру қабілеті үшін жоғары бағалады. Ирак соғысына қарамастан, Муллин Блэрді ерекше қабілеті бар көшбасшы деп құрметтейді. Times газетінің редакторы Питер Ридделл «Футхиллден көрініс» кітабының «Блэр жылдарын түсінуге арналған негізгі мәтін» болуға лайық екенін айтты, ал «Күлейді де құлайды» кітабында Муллин (сол кезде қайтадан қатардағы депутат болған) Блэрдің орнына келген Гордон Браун басқаратын үкіметтің жұмыс істеу тәсіліне наразылық білдірді. Оның көзқарасының тәуелсіздігі үшін мақталып, Дженни Расселдің Sunday Times газетінде жазғандай, Муллиннің «өз саясатын бөліспейтін адамдарды ұнатуға дайындығын» көрсетті. Үш томдық кітап Майкл Чаплиннің «Жылы жол» атты пьесасы негізінде сахналанды. Алғашқы көрсетілім 2011 жылдың мамырында Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Live Theatre-да өтті, содан кейін Лондондағы Soho Theatre-ға көшті. Муллин күнделіктері, саясат және Жаңа лейбористердің өрлеуі мен құлдырауы туралы лекциялар оқып жүреді. Төртінші том, «Сенің бұрын Крис Муллин екеніңді есіңде ме?» («Didn’t You Use to Be Chris Mullin? Diaries 2010–2022») 2010 жылғы жалпы сайлаудан бастап Королева Елизавета II-нің қайтысына дейінгі парламенттен кейінгі өмірін баяндайды және 2023 жылдың мамырында жарық көрді.
Жеке өмір
Муллин және оның әйелі Нгок Нортумберлендте тұрады, оның хоббиі – бағбандықпен айналысу.
Академиялық марапаттар
2011 жылдың 28 қаңтарында оның бітірген университеті, Халл университеті, оның жетістіктерін ескере отырып, оған құрметті заң докторы атағын берді. Муллин сонымен қатар Сандерленд университетінен (2010) және Лондон қалалық университетінен (1992) құрметті дипломдар алған.