Кіріспе

Беринг бұғазындағы арал, Ресей аумағы. Үлкен Диомед аралы немесе Ертеңгі арал (Остров Ратманова; Ратманов аралы) – Беринг бұғазының ортасындағы екі Диомед аралының батыс аралы. Арал Ресей Федерациясының Чукот автономиялық округінің Чукотский ауданының құрамына кіреді. Ресей мен АҚШ арасындағы мемлекеттік шекара Диомед аралдарының арасынан солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді.

География

Үлкен Диомед аралы Чукчи түбегіндегі Дежнев мүйісінің оңтүстік-шығысында орналасқан және саяхат бағыты бойынша Ресейдің ең шығыс нүктесі болып табылады. Ол халықаралық күн сызығының батысында орналасқан, бірақ бойлық бойынша батыс жарты шарда жатыр. Координаттары: . Тау жынысты туя типті аралдың ауданы шамамен . Халықаралық күн сызығы аралдан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Аралдың ең биік нүктесі – 505 метр биіктіктегі Крыша шыңы. Солтүстік жағалауда метеостанция бар. .

Тарих

Бұл аралда бастапқыда инупиаттар тұрған. Алғашқы Аляска институтының мәлімдемесінше, "Диомед және Кинг аралдарының халқы – инупиаттар". 1648 жылы бұл аралдарға алғаш рет орыс саяхатшысы Семен Дежниев жеткен. Витус Беринг 1728 жылғы 16 тамызда Диомед аралдарына қонды, бұл күні орыс православие шіркеуі шейіт Әулие Диомедті еске алады. 1732 жылы орыс геодезисі Михаил Гвоздев аралдың картасын жасады. 1867 жылы Алясканы сатып алу кезінде елдер арасындағы жаңа шекара Үлкен Диомед және Кіші Диомед аралдарының арасынан өтті.

20 ғасыр

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үлкен Диомед әскери базаға айналды және Солтүстік мұзды мұхиты суындағы қақтығыстар аяқталғанға дейін солай болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, шекара маңындағы байланыстарды болдырмау мақсатында, аралдың жергілікті халқы материкке көшірілді. Олар алдымен Наукан Юпик ауылына қоныстанды. Алайда, 1954-1958 жылдар аралығында бұл ауыл да көшірілді, сондықтан тұрғындар басқа жерлерге орналастырылды. 2015 жылы екі аралының халқын қайта біріктіруге әрекет жасалды. Бүгінде, Алясканың көршілес Кіші Диомед аралынан өзгеше, Үлкен Диомедте тұрақты жергілікті тұрғындар жоқ, бірақ ол Ресей метеостанциясының және Ресей Федерациясы Федералдық қауіпсіздік қызметінің (ФҚҚ) шекара қызметінің базасы болып табылады. Суық соғыс кезінде АҚШ пен КСРО арасындағы шекараның Үлкен және Кіші Диомед аралын бөліп тұрған бөлігі "Мұз пердесі" деп аталды. Бірақ 1987 жылдың 7 тамызында американдық қашықтықтан жүзуші Линн Кокс мұздай суда Кіші Диомедтен Үлкен Диомедке (шамамен 3,5 километр) жүзіп өтті. Төрт айдан кейін Ақ үйіндегі INF ракеталық келісіміне қол қою кезінде Михаил Горбачев (советтік басшы) және Рональд Рейган (АҚШ-тың 40-шы президенті) оны бірлесіп құттықтады. Горбачев тост айтқанда, ол және президент Рейган көтерілген келіштерін тікелей ұстады: "Өткен жазда Линн Кокс есімді батыл американдық біздің елдердің бірінен екіншісіне жүзуге бар болғаны екі сағат жұмсады. Ол совет жағалауына басқанда, біз телеарнадан халқымыз бен американдықтардың кездесуінің қаншалықты шын және достық болғанын көрдік. Ол өзінің батылдығымен біздің халықтарымыздың қаншалықты жақын екенін көрсетті".

Лисунов Ли-2 апаты

1971 жылғы 13 маусымда Кеңес шекара әскерлеріне тиесілі Лисунов Ли-2 ұшағы аралдың орталығына құлап түсті. Ұшақ экипажының барлық мүшелері жарақат алды, бірақ сау-сәлем қалды және жасыл түсті корпусы әлі де сол жерде жатыр.

Фауна

Үлкен Диомед аралында құстардың он бір түрі, оның ішінде тоқылдақтар мен гагаркалар табылған. 1976 жылы аралда қызылқұйрық колибри анықталған. Бұл Ресейдегі бірінші және жалғыз оқиға, бұл, әдетте, адасқан жеке дананың салдарынан болған. Сүтқоректілерге келетін болсақ, аралдың төңірегіндегі суларда жүзбекейлер (мысалы, сақиналы және сақалды теңіз түлкілері, морждар) және киттер (мысалы, сұр және сирек кездесетін бұғаналы киттер) мекендейді.