Музыкада кішкентай үшінші интервалы

Кіріспе

Музыка теориясында кіші үшінші – үш жарты тонды немесе жарты тон аралығын қамтитын музыкалық интервал. Нота жазу жүйесінде кіші үшінші үш позицияны алып жатады (қараңыз: интервал саны). Кіші үшінші – ең көп кездесетін үшінші интервалдың бірі. Ол кіші деп аталады, себебі ол екеуінің арасында кішкентайы: үлкен үшінші бір жарты тонға артық аралықты қамтиды. Мысалы, Лядан Доға дейінгі аралық кіші үшінші, себебі До нотасы Лядан үш жарты тон жоғары орналасқан. Сәйкесінше, Лядан Доға дейін үш позиция бар. Кіші және үлкен үшінші бірдей позицияны алып жатады, бірақ жарты тон саны әртүрлі болады (екі және бес). Кіші үшінші мелодияда интервалдық қадамды білдіреді. "Greensleeves" және "Light My Fire" әндерінің бастапқы екі нотасы кіші үшінші интервалының көрнекті мысалдары. Кіші үшінші гармониялық қатардан бесінші және алтыншы гармониялар арасындағы интервал ретінде немесе 19-шы гармониядан туындауы мүмкін. Музыкада кіші үшінші көбінесе қайғыны білдіру үшін қолданылады, және зерттеулер көрсеткендей, бұл сөйлеудегі қолданылуымен үйлеседі, себебі қайғылы сөйлеу кезінде кіші үшіншіге ұқсас тон пайда болады. Бұл сонымен қатар кварталық (бір немесе бірнеше таза төртіншілерге негізделген) үшіншілік интервал, үлкен үшіншінің квинталық қасиетіне қарамастан. Кіші үшіншіні төменгі қатардан негізгі нотаға қатысты да алуға болады, ал үлкен үшіншіні жоғары қатардан алуға болады. (Отоналдылық және утоналдылыққа қараңыз.) Минорлық гамма осы интервалдың тоника мен медианта (1-ші және 3-ші) арасында болуына байланысты осылай аталады. Минорлық аккордтар да осы интервалдың аккордтың негізінде құрылуынан аталған (егер түбірден таза бесіншінің аралығы да болса немесе білдірілсе). Таза интонацияда кіші үшінші 6:5 немесе 315,64 центке сәйкес келеді. Тең темпераментте кіші үшінші үш жарты тонға тең, 21/4:1 (шамамен 1.189) немесе 300 цент, 6:5 қатынасынан 15,64 цент кем. Басқа мағыналы темпераменттерде ол кеңірек, ал 19 тең темпераментте ол таза интонацияның 6:5 қатынасына жақын; 53 тең темперамент сияқты күрделі шизмалық темпераменттерде "кіші үшінші" көбінесе төмендеуге бейім (Пифагорлық күйге жақын), бірақ мұндай гаммалар тудыратын "көбейтілген екінші" көбінесе таза 6:5 қатынасының он центі ішінде болады. Егер кіші үшінші жоғары қатардың негізіне сәйкес реттелсе, нәтижесі 19:16 немесе 297,51 цент (он тоғызыншы гармония) қатынасы болады. 12 ТЭТ кіші үшіншісі (300 цент) тек 2,49 цент қатемен он тоғызыншы гармонияға жақын. М. Эрго бұрыс айтқан, он тоғызыншы гармония Рихард Вагнердің "Der Ring des Nibelungen" (1848-1874) басты кернейі үшін жазылған ең жоғары гармония деп, ал Роберт Шуманның "Op. 86 Konzertstück for 4 Horns and Orchestra" (1849) бірінші мүйіз бөлімінде жиырмасыншы гармонияны (төрт октава және негізгі үштен бірден жоғары) үш рет көрсетеді. Басқа биіктік қатынастарына байланысты атаулар беріледі, әсіресе 7:6 қатынасы бар септималды кіші үшінші және 13:11 қатынасы бар тридецималды кіші үшінші. Кіші үшінші жетілмеген консонанс ретінде жіктеледі және унисоннан, октавадан, таза бесіншіден және таза төртіншіден кейін ең консонансты интервалдардың бірі саналады. Сопранино саксофон мен Ми-бемоль кларнет концерттік биіктікте (До) жазылған биіктіктен кіші үшінші жоғары дыбыстайды; сондықтан, дыбыс биіктігін алу үшін жазылған биіктікті кіші үшінші жоғары көтеру керек. Ля аспаптары, көбінесе Ля кларнеті, жазылған биіктіктен кіші үшінші төмен дыбыстайды.

In music theory, a minor third is a musical interval that encompasses three half steps, or semitones. Staff notation represents the minor third as encompassing three staff positions (see: interval number). The minor third is one of two commonly occurring thirds. It is called minor because it is the smaller of the two: the major third spans an additional semitone. For example, the interval from A to C is a minor third, as the note C lies three semitones above A. Coincidentally, there are three staff positions from A to C. Diminished and augmented thirds span the same number of staff positions, but consist of a different number of semitones (two and five). The minor third is a skip melodically. Notable examples of ascending minor thirds include the opening two notes of "Greensleeves" and of "Light My Fire". The minor third may be derived from the harmonic series as the interval between the fifth and sixth harmonics, or from the 19th harmonic. The minor third is commonly used to express sadness in music, and research shows that this mirrors its use in speech, as a tone similar to a minor third is produced during sad speech. It is also a quartal (based on an ascendance of one or more perfect fourths) tertian interval, as opposed to the major third's quintality. The minor third is also obtainable in reference to a fundamental note from the undertone series, while the major third is obtainable as such from the overtone series. (See Otonality and Utonality.) The minor scale is so named because of the presence of this interval between its tonic and mediant (1st and 3rd) scale degrees. Minor chords too take their name from the presence of this interval built on the chord's root (provided that the interval of a perfect fifth from the root is also present or implied). A minor third, in just intonation, corresponds to a pitch ratio of 6:5 or 315.64 cents. In an equal tempered tuning, a minor third is equal to three semitones, a ratio of 21/4:1 (about 1.189), or 300 cents, 15.64 cents narrower than the 6:5 ratio. In other meantone tunings it is wider, and in 19 equal temperament it is very nearly the 6:5 ratio of just intonation; in more complex schismatic temperaments, such as 53 equal temperament, the "minor third" is often significantly flat (being close to Pythagorean tuning ), although the "augmented second" produced by such scales is often within ten cents of a pure 6:5 ratio. If a minor third is tuned in accordance with the fundamental of the overtone series, the result is a ratio of 19:16 or 297.51 cents (the nineteenth harmonic). The 12 TET minor third (300 cents) more closely approximates the nineteenth harmonic with only 2.49 cents error. M. Ergo mistakenly claimed that the nineteenth harmonic was the highest ever written, for the bass trumpet in Richard Wagner's Der Ring des Nibelungen (1848 to 1874), when Robert Schumann's Op. 86 Konzertstück for 4 Horns and Orchestra (1849) features the twentieth harmonic (four octaves and major third above the fundamental) in the first horn part three times. Other pitch ratios are given related names, the septimal minor third with ratio 7:6 and the tridecimal minor third with ratio 13:11 in particular. The minor third is classed as an imperfect consonance and is considered one of the most consonant intervals after the unison, octave, perfect fifth, and perfect fourth. The sopranino saxophone and E♭ clarinet sound in the concert pitch ( C ) a minor third higher than the written pitch; therefore, to get the sounding pitch one must transpose the written pitch up a minor third. Instruments in A – most commonly the A clarinet, sound a minor third lower than the written pitch.

Пифагордың кіші үштігі

Музыка теориясында жарты тон (немесе пифагорлық кіші үштік) – 32:27 интервалы (шамамен 294,13 цент). Бұл пифагорлық көйлектің кіші үштігі. 32:27 пифагорлық кіші үштік, 5 лимиттегі әділ көйленген мажор шкаласында 2-ші және 4-ші сатылар арасында (C мажор шкаласында, D және F арасында) пайда болады. Оны екі октавадан үш әділ көйленген квинтаны шығару арқылы алуға болады. Бұл синтоникалық коммен әділ көйленген кіші үштікке қарағанда тар. Оның инверсиясы – пифагорлық мажор алтыншысы.