Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фредерикстен – Норвегияның Викен аймағындағы Халден қаласындағы тарихи бекініс. Фредерикстен Норвегиядағы Халден қаласында орналасқан.
Historic fortress in Halden, Viken, Norway
Fredriksten is a fortress in the city of Halden in Norway.
Тарих
Бұл бекініс 17 ғасырда Дания мен Норвегия тарапынан Бохустағы шекаралық бекініс орнына салынды, ол 1658 жылы Роскильде шарты бойынша Бохуслен провинциясы Швецияға өткен кезде қолдан шығып қалған еді. Бекініс Дания мен Норвегия королі Фредерик III-нің құрметіне аталған, ал Халден қаласы да бастапқыда оның атымен аталып, 1665 жылдан 1928 жылға дейін Фредерикшальд деп белгілі болған.
This Fortresses was constructed by Denmark Norway in the 17th century as a replacement for the border fortress at Bohus, which had been lost when the province of Bohuslän was ceded to Sweden by the terms of the Treaty of Roskilde in 1658. The fortress was named after King Fredrik III of Denmark and Norway, and the town of Halden was also originally named after him, having been known as Fredrikshald between 1665 and 1928.
Солтүстік соғыс (16551661)
Солтүстік соғысының соңында Карл X, Роскильде шартын жаман ниетпен келіскеннен кейін, 1658 жылдың тамызында Копенгагенді қоршауға алды. Оның бұйрығымен қыркүйекте Бохусленнің жаңа швед губернаторы 1500 сарбазбен Норвегияға шапқындап кірді және Халденді басып алуға тырысты. Қала тұрғындары қарсылық көрсетіп, күшті қорғаныс жасады, ал швед әскерлері Бохусланда қайтарылды. Бес айдан кейін, 1659 жылдың ақпанында шведтер қайтадан шабуыл жасады. Алғашқы шабуылдан бері гарнизон нығайтылған еді. Тонне Хитфельдт басшылығымен норвегиялық әскерлер швед әскерлерін тағы да кері шегіндірді. Сонымен қатар, Хитфельдт бекіністер салуға кірісті. Кретценштейн, кейіннен Фредрикстен деп аталған, жаңа бекініс жүйесінің негізгі бекінісі болды. 1660 жылдың қаңтар айының басында швед әскерлері үшінші рет Халденге шабуыл жасады; ол Кристианиядағы Акершус бекінісіне жол ашу үшін база ретінде пайдаланылуы тиіс еді. Хитфельдт олардың берілу талабына, 2100 сарбаздық гарнизон Халденді соңғы адамға дейін қорғайтынымен жауап берді. Бекініске шабуылдау әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін шведтер толыққанды қоршауға дайындалды. Ауыр бомбалау кезінде қала тұрғындары коменданттан берілуін сұрады, бірақ Хитфельдт гарнизонына сенім артып, қарсы тұрды. 1660 жылдың 22 ақпанында шведтер тағы да Бохусланда шегінуге мәжбүр болды. Сол жерде олар Карл X қайтыс болғанын естіді. Бейбіт келіссөздер қайта басталды. Швеция Норвегиядан Гломма өзенінің шығысындағы барлық жерді босатуды талап етті, бұл жаңа шекара болуы керек еді. Ханнибал Сехестедтің араласуымен, жеке скандинавиялық келісімге қол жеткізілді, Копенгаген шарты (1660), ол Роскильде шартының шарттарын жақсартты және Трёнделагты Норвегияның бақылауына қайтарды.
At the close of the Northern War Charles X, having negotiated the Treaty of Roskilde in bad faith, invested Copenhagen in August 1658. Under his orders, in September the new Swedish governor of Bohuslän invaded Norway with 1,500 men and attempted to invest Halden. The inhabitants put up a vigorous defense and the Swedish forces retreated back to Bohuslän. Five months later in February 1659 the Swedes again attacked. Since their first attack, the garrison had been strengthened. Under the leadership of Tønne Huitfeldt the Norwegian forces again repulsed the Swedish forces. Concurrently, Huitfeldt began construction of fortifications. Cretzenstein, later to be renamed Fredriksten, was the citadel of the new fortification system. In early January 1660, the Swedish forces attacked Halden for the third time; it was to serve as the base for their advance on Akershus fortress in Christiania. Huitfeldt responded to their demand that they surrender, that the 2,100 man garrison would defend Halden to the last man. After the attempt to storm the fortifications was unsuccessful, the Swedes prepared a regular siege. Under heavy bombardment the inhabitants requested the commandant to surrender, but putting his faith in his garrison, Huitfeldt held out. On 22 February 1660 the Swedes again were forced to retreat to Bohuslän. There they learned that Charles X had died. Peace negotiations were reopened. Sweden demanded that Norway vacate all land east of the river Glomma, which was to serve as the new border. With the intercession of Hannibal Sehested, a separate Scandinavian treaty was negotiated, the Treaty of Copenhagen (1660), which improved on the terms of the Treaty of Roskilde, returning Trøndelag to Norwegian control.
Бекітулерді жетілдіру (16731675)
Қазіргі жұлдыз тәрізді бекініс кешені 1661–1675 жылдар аралығындағы бейбіт кезеңде жаңартылды. 1673 жылы Дания Норвегияға Ульрик Фредерик Гилденлёвті штатхаузер ретінде жіберіп, әскери күштерді ұйымдастыру және корольдіктің қорғанысын күшейту тапсырды. Ол нысандарды тексергеннен кейін, қамалды және әскери күштерді одан әрі жетілдіруді ұсынды. 1675 жылдың жазында Акершюс, Фредрикстад және Фредрикшальд бекіністерінде 1800 адам жұмыс істеді.
The existing star shaped fortress complex was upgraded during the period of peace between 1661–1675. In 1673 Denmark dispatched Ulrik Frederik Gyldenløve as statholder to Norway to organize the military forces and strengthen the defenses of the kingdom. After a tour of facilities, he recommended further upgrades to both the fortress and the military forces. In the summer of 1675, 1800 men were kept at work on the fortresses at Akershus, Fredrikstad, and Fredrikshald.
Гилденлове соғысы (1675-1679)
1675 жылы Гилденлове соғысы басталғанда, Фредрикшальдта генерал Руссенштейннің басқаруымен ірі әскер тобы (4000 сарбаз) жиналды. 1676 жылы норвегиялық әскерлер Бохуслайнды қайта басып алды. 1677 жылдың шілде айында Гилденлове Марстранд бекінісін жаулап алып, генерал Лёвенхельмге қосылды, ол негізгі норвегиялық армиямен Бохусланда шабуыл жасап, генерал де ла Гарди бастаған 8000 швед әскерін жеңді. Норвегиялық күштер Жемтландты да қайта басып алды, бірақ корольдің бұйрығымен қайтадан шегінді. Швед әскері шекараны кесіп өтпегендіктен, Фредрикстенде едәуір қорғаныс шаралары қабылданбады.
At the outbreak of the Gyldenløve War in 1675 a large contingent (4000 men) were concentrated at Fredrikshald under General Russenstein. In 1676 Norwegian troops reoccupied Bohuslän. In July 1677 Gyldenløve captured the fortress at Marstrand and joined General Løvenhjelm, who marched into Bohuslän with the main Norwegian army and defeated an army of 8000 Swedes under General de la Gardie. A Norwegian force also retook Jämtland, but withdrew again as ordered by the King. No major defensive activities were needed at Fredriksten as no Swedish forces crossed the frontier.
Қалпына келтіру (16791700)
Фредрикстен 1682–1701 жылдары, сондай-ақ 1684–1689 жылдары генерал-майор Эрнст фон Теттаудың басшылығымен кеңейтілді. Оған енді үш сыртқы бекініс кірді: Гилденлёве, Оверберget және Сторторнет.
Fredriksten was expanded from 1682–1701; 1684 1689 under the leadership of Major General Ernst von Tettau. It now included three outer fortifications: Gyldenløve, Overberget and Stortårnet.
Ұлы Солтүстік соғыс (17001721)
Ұлы Солтүстік соғысының аясында 1716 жылдың басында Норвегия армиясы 5000 ең жақсы әскерін Данияға қайтарып алып әлсіреген еді. Карл XII шабуылға дайындалып жатыр деген қауесті Кристианияға жеткенде, Østerdal және Gudbrandsdal аймақтарындағы барлық қалған әскерлерге Халден және Фредрикстад шекарасына жиналу бұйрығы берілді. Норвегиялықтар шведтердің Конгсвингер, Басмо және/немесе Халден қалаларына шабуылдауын күтті. Карл XII шабуылын Басмода жасады, 1716 жылдың 8 наурызында шекараны кесіп өтті. Норвегияның күйдірілген жер саясаты және Бохуслен тұрғындарының партизандық шабуылдары Карлдың жабдықталуын қиындатты, ал оның артында норвегиялықтар ұстап тұрған бекіністер оның жабдықтау жолын және қақтығыста қатты әлсіреген жағдайда кері шегінуін қауіпке ұшыратты. Карл Кристианияны (қазіргі Осло) басып алды, бірақ ауыр қоршау артиллериясы болмағандықтан Акершусты ала алмады. Ұзақ уақытқа соққан оккупациядан кейін Карл, Фредерикстенді басып алу мақсатымен Норвегияның оңтүстік-шығысындағы норвегиялық бекіністерге қайта оралды. Бұл оның артындағы қауіпті жоюға және бекіністерді сол жылдың соңында жаңадан шабуыл жасау үшін база ретінде пайдалануға мүмкіндік беретін еді. Гломма өзенінің сағасындағы порттарды басып алу оған Акершусты қоршауға алу үшін қажетті азық-түлікті жеткізуге көмектесер еді. Карл әскерлері 4 шілдеде Фредерикстенді шабуылмен алуға тырысты. Қатал шайқастан кейін олар қаланы басып алды, бірақ тұрғындар өз үйлерін өртеп, Карлдың қамалды алуына мүмкіндік бермей, оны кері шегінуге және ауыр қоршау қаруларының келуін күтуге мәжбүр етті. Бірақ шабуылдаушы армияның өкінішіне, Динекилен шайқасында (Бохуслен) норвегиялық теңіз батыры Торденшёльд шведтік көлік флотын толығымен тұтқындады немесе жойды. Азық-түлігі таусылып, Карл асығыс түрде Свинсунд арқылы шегінді және артындағы көпірлерді өртеп жіберді. 1716 жылдың 12 шілдесіне дейін барлық швед әскерлері Фредрикстен аймағынан шығарылды. 1718 жылдың күзінде Карл Норвегияға тағы шабуыл жасады, алдымен Акершусты қоршауға алу үшін Халденді басып алуды жоспарлады. Шекаралық аймақтарды бірінші болып басып алу арқылы Карл екі жыл бұрын басынан өткен сәтсіздікті қайталамауды көздеді. Фредерикстеннің 1400 сарбазы шабуылды тойтару үшін қаһармандықпен күресті, бірақ 8 желтоқсанда алдыңғы бекініс – Форт Гилденлове құлап, ауыр соққыға ұшырады. Өте қиын күресте жеңіске жеткен швед әскері негізгі бекініске қарсы күшін күшейтті. Швед окоптары негізгі бекініс қабырғаларына жақын келгенде, 1718 жылдың 11 желтоқсанында (швед күнтізбесі бойынша 30 қараша) Карл XII жұмысты тексеріп жатқанда оққа ұшырап қаза тапты. Патшаның қазасы Фредрикстенге шабуылды тоқтатты және шабуыл тоқтатылды, нәтижесінде соғыс аяқталды. Швед патшасы құлаған орында, қамалдың алдында оның құрметіне арналған мемориал орнатылған.
At the close of the Great Northern War, the Norwegian Army had been weakened in early 1716 by withdrawal of 5000 of the best troops to Denmark. When rumors reached Christiania that Charles XII was preparing to invade, all remaining troops in Østerdal and Gudbrandsdal were ordered to the border at Halden and Fredrikstad. The Norwegians expected the Swedes to invade at Kongsvinger, Basmo and/or Halden. It was at Basmo where Charles XII struck, crossing the border on 8 March 1716. The Norwegian scorched earth policy and guerrilla raid interdiction of supply chains by the residents of Bohuslen deprived Charles of supplies, while the fortresses still held by the Norwegians behind his lines threatened his supply chain and his retreat if seriously weakened in combat. Charles took Christiania (now Oslo), but without heavy siege artillery, was unable to take Akershus. After a brief occupation, Charles retraced his steps to the Norwegian fortresses in southeastern Norway with the objective of capturing Frederiksten. This would remove the threat at his back, and the fortifications could serve as the base for a renewed offensive later that year. Capturing the harbours at the mouth of the Glomma river would also allow him to land the necessary provisions for a successful siege of Akershus. Charles' troops attempted to take Frederiksten by storm on 4 July. His troops took the town after fierce fighting, but the citizens set fire to their own houses, forcing Charles, unable to take the fortress, to retreat and await the arrival of heavy siege guns. Unfortunately for the invading army the entire Swedish transport fleet was captured or destroyed by the Norwegian naval hero Tordenskjold at the Battle of Dynekilen in Bohuslän. Running low on supplies, Charles retreated hastily across the Svinesund and burned the bridges behind him. By 12 July 1716 all Swedish troops had been withdrawn from the area around Fredriksten. In the Autumn of 1718 Charles once more attacked Norway, intending to first capture Halden to be able to sustain a siege of Akershus. By first taking the border areas, Charles wished to avoid a repeat of the fiasco he had suffered two years before. The 1,400 strong garrison of Frederiksten fought ferociously to hold back the invasion, but suffered a severe setback when, on 8 December the forward fortification Fort Gyldenløve fell. Encouraged by their very hard fought success the Swedish army intensified their efforts against the main fort. The Swedish trenches had almost reached the main fortification walls when on the evening of 11 December (Swedish calendar: 30 November) 1718, a bullet struck and killed Charles XII while he inspected the work. The death of the king effectively ended the attack on Fredriksten and the invasion was called off, leading to the conclusion of the war. A memorial is located in the park named in his memory where the Swedish king fell, just in front of the fortress.
1788 жыл
Бекініс Театр соғысы кезінде Швецияға жасалған жасанды шабуылға дайындық алаңы ретінде пайдаланылды.
The fortress served as a staging area for a mock attack on Sweden during the Theater War.
1814 жыл
Қала бомбаланды, бірақ жауға түспеді. Карл Иоаннның швед әскерлері одан өтіп, оны беруге мәжбүрлеу үшін күш қалдырды, алайда қамалдағылар мен оның командирі бекіністі ұстап тұрды. Мосс келісімінен кейін қала Швецияға берілді. 1814 жылғы ескі қамал туы, швед әскерлерімен алынып, 1964 жылға дейін Норвегияға қайтарылмаған, қазіргі уақытта ішкі қамал ішіндегі мұражайда сақтаулы.
The fortress was bombarded but not captured. The advancing Swedish forces of Charles John passed it on their advance, leaving a force that tried to force its surrender, but the fortress and its commander kept the ground. It was turned over to Sweden after the Convention of Moss. The old fortress flag from 1814, taken by the Swedish troops and not returned to Norway until 1964, is preserved in the present day museum located inside the inner fortress.
Қазіргі күштер
1905 жылдан кейін қамалдың әскери маңызы толығымен жойылды, бірақ онда түрлі әскерлік бөлімдер орналастырыла берді. Бүгінгі таңда Норвегия қорғаныс логистикасы және әкімшілік колледжі осы қамалдың қасында орналасқан. Қамал ішінде бірнеше мұражайлар мен көркемсурет көрмелері де бар. Жаз айларында классикалық және қазіргі заманғы музыкамен ашық аспан астында концерттер ұйымдастырылады. Бұл қамал Остфолд округі үшін мыңжылдық орын ретінде таңдалды. Сондай-ақ, жыл сайынғы "Allsang på Grensen" музыкалық бағдарламасы осы қамал аумағында түсірілді.
After 1905 the fortress lost all military significance, but it still hosted various units. As of today the Norwegian defence logistics and administrative college is situated by the fortress. The fortress also hosts several museums and art exhibitions. During the summer season outdoor concerts are arranged with both classic and contemporary music. The fortress was selected as the millennium site for Østfold county. The fortress is where the annual music programme Allsang på Grensen was filmed.