Кіріспе

Струма (Болгария және Грекия) – Болгария мен Грекиядағы өзен. Оның ежелгі атауы Стримн (грекше: Στρυμών) болған. Оның су жиналатын алабы – , оның ішінде Болгарияда , Грецияда және қалған – Солтүстік Македония мен Сербияда. Өзеннің бастауы Болгариядағы Витоша тауынан басталып, алғаш батысқа, содан кейін оңтүстікке қарай ағып, бірнеше шатқалдарды құрайды, Грекияға шығыс Македониядағы Промахонас ауылының жанынан кіреді. Грецияда бұл Керкини көліне су жеткізетін және одан шығатын басты су арнасы, ол көшпенді жабайы құстардың маңызды орталығы. Грецияда да өзен толығымен Серрес облыстық бірлігі арқылы Эгей теңізіндегі Стримон шығанағына, Амфиполис маңында құяды. Өзеннің ұзындығы – (оның ішінде Болгарияда ), бұл оны елдің бесінші ең ұзын өзені және Балқан аймағының ішінде толығымен ағатын ең ұзын өзендердің бірі етеді. Өзен аңғарының бөліктері Болгарияның көмір өндіретін аймағына жатады, бұл бұрынғыдан кем маңызды; Болгария бөлігінің оңтүстік жағы маңызды шарап жасау аймағы болып табылады. Грекия бөлігі ауыл шаруашылығында үстемдік құратын аңғар, ол Грецияның төртінші ірі аңғары. Қосымша өзендер: Конска, Драговиштица, Рилска, Благоевградска Бистрица, Санданска Бистрица, Струмица, Пиринска Бистрица және Ангитис.

Этимология

Өзеннің атауы тракиялық Strymón сөзінен шыққан, прото-үнді-еуропалық *srew 'ағыс' сөзімен байланысты, ағылшын тіліндегі 'stream' (ағыс), көне ирланд тіліндегі sruaimm 'өзен', поляк тіліндегі strumień 'ағыс', литва тіліндегі straumuo 'қарқынды ағыс', болгар тіліндегі струя 'су ағысы', грек тіліндегі 'ағыс', албан тіліндегі rrymë 'су ағысы', shi 'жаңбыр' сөздерімен туындас. Стримон есімі ежелгі грек мифологиясында өзенде батып кеткен тракиялық патшаға сілтеме жасайтын гидроним болған. Стримон б.з.д. 3 ғасырында ежелгі Грекияның әртүрлі аймақтарында жеке есім ретінде де қолданылған. Македония тілінде Струма, ал қарасу тілінде 'қара су' деп аталады.

Тарих

437 жылы б.з.д., ежелгі грек қаласы Амфиполис Егей теңізіне өзеннің құятын жеріне жақын, бұрынғыда Енея Ходой ("Тоғыз жол") деп аталған жерде салынды. Персия патшасы Ксеркс I б.з.д. 480 жылы өзенді басып өтіп, өзен құдайына құрбандық ретінде тоғыз жас жігіт пен тоғыз қызды тірідей жерледі. 479 жылы Енея Ходой маңында Македонияның Александр I әскері Ксеркс әскерінің қалдықтарын жеңіске бұйырды. 424 жылы спарталық генерал Брасидас Грек түбегін кесіп өтіп, Амфиполисті қоршап алып, жаулап алды. Ежелгі деректерге сәйкес, өзен аузынан ежелгі (қазір құрғаған) Серцинит көліне дейін кемемен жүзуге болыпты, бұл да теңіз саяхатына ыңғайлы жағдай жасады; осылайша, Стримон шығанағы мен Фракияның ішкі аймақтары арасында, тіпті Серрес қаласына дейін хабарласуға арналған маңызды су жолы пайда болды. 1014 жылы Клейдион шайқасы өзенге жақын жерде, император Самуил басқаратын болгарлар мен император Василий II басқаратын византиялықтар арасында болды, және төрт жылдан кейін Бірінші болгар империясының құлауына себепкер болды. 1913 жылы Екінші Балқан соғысы кезінде Грек армиясы Струмадағы Кресна шатқалында болгар армиясымен толық қоршауға түсті, соның салдарынан гректер қарулы келісім сұрауға мәжбүр болды. Өзен аңғары Бірінші дүниежүзілік соғыста Македония майданының бір бөлігі болды. Екінші дүниежүзілік соғыста Румыниядан еврей босқындарын шығарып әкелген, бірақ Қара теңізде торпедаланып батып, шамамен 800 адамның өліміне себеп болған кемеге осы өзеннің аты берілді.

Құрмет

Антарктидадағы Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Струма мұздығы Струма өзенінің құрметіне аталған.