Максимилиан I Бавариялық (1573-1651) – Wittelsbach әулетінен шыққан Баварияның герцогі, қасиетті Рим империясының князь-сайлаушысы. Ол абсолюттік билікке негіз салып, Контрреформацияны қолдады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1597–1651 жылдар аралығында Бавария герцогы/сайлаушысы
Duke/Elector of Bavaria from 1597 to 1651
Максимилиан I (17 сәуір 1573 – 27 қыркүйек 1651), кейде Ұлы деп аталған, Виттельсбах әулетінің мүшесі, 1597 жылдан Бавария герцогы ретінде билік жүргізді. Оның билік ету кезеңі Отыз жылдық соғыспен белгіленді, оның барысында ол 1623 жылы Регенсбургта өткен рейхстагта Киелі Рим империясының сайлаушысы атағын алды. Максимилиан – жергілікті өкілдердің (Landstände) феодалдық құқықтарын жеңіп, Баварияда абсолюттік биліктің негізін салған қабілетті монарх болды. Әулетті католик дінін ұстанған ол Контрреформацияның белді қолдаушыларының бірі және Императорлық княздердің католик лигасының негізін қалаушы. Отыз жылдық соғыста ол Жоғарғы Пфальц аймағын, сондай-ақ өзінің Виттельсбах туысы, «Қысқы король» Фридрих V-тің сайлау құқығымен байланысты Сайлау Пфальц аймағын бағындырды. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шарты Жоғарғы Пфальц аймағы мен мұрагерлік сайлаушы атағын оның иелігінде растады, бірақ Сайлау Пфальц аймағын Фридрихтің мұрагеріне қайтарып, олар үшін сегізінші сайлау құқығын құрды.
Maximilian I (17 April 157327 September 1651), occasionally called the Great, a member of the House of Wittelsbach, ruled as Duke of Bavaria from 1597. His reign was marked by the Thirty Years' War during which he obtained the title of a Prince elector of the Holy Roman Empire at the 1623 Diet of Regensburg. Maximilian was a capable monarch who, by overcoming the feudal rights of the local estates (Landstände), laid the foundations for absolutist rule in Bavaria. A devout Catholic, he was one of the leading proponents of the Counter Reformation and founder of the Catholic League of Imperial Princes. In the Thirty Years' War, he was able to conquer the Upper Palatinate region, as well as the Electoral Palatinate affiliated with the electoral dignity of his Wittelsbach cousin, the "Winter King" Frederick V. The 1648 Peace of Westphalia affirmed his possession of Upper Palatinate and the hereditary electoral title, though it returned the Electoral Palatinate to Frederick's heir and created an eighth electoral dignity for them.
Өмірбаян
Максимилиан I Мюнхенде Бавария герцогы Вильгельм V және Лотарингиялық Ренатаның ең үлкен, балалық шақты өткерген ұлы болып дүниеге келді. Ол иезуиттерде білім алды, әкесі елді басқаруда қиындықтарға тап болғандықтан, шамамен 1591 жылдан, кейінірек 1594 жылға дейін үкімет ісіне қатыса бастады. 1595 жылы ол өзінің туысы, Елизавета Ренатаға (Лотарингиялық Елизавета деп те аталады), Лотарингия герцогы Карл III-нің қызына үйленді және 1597 жылы әкесі тақтан бас тарғаннан кейін Бавария герцогы атанды.
Maximilian I was born in Munich, the eldest son of William V, Duke of Bavaria and Renata of Lorraine to survive infancy. He was educated by the Jesuits, and following his father's increasing difficulties in ruling the country, began to take part in the government round 1591, but latest 1594. In 1595 he married his cousin, Elisabeth Renata (also known as Elizabeth of Lorraine), daughter of Charles III, Duke of Lorraine, and became Duke of Bavaria upon his father's abdication in 1597.
Неміс саясаты және Отыз жылдық соғыс
Максимилиан 1607 жылға дейін неміс саясатына араласпады, бірақ сол жылы оған протестанттық бекініс саналатын Донауверт қаласына қарсы императорлық тыйымды орындау міндеті жүктелді. 1607 жылдың желтоқсан айында оның әскерлері қаланы басып алды, содан кейін католицизмнің үстемдігін қайта орнату үшін белсенді шаралар қабылданды. Бұл әрекеттен алаңдаған бірнеше протестант князьдері өздерінің мүдделерін қорғау үшін Протестанттық одақты құрды, ал 1609 жылы оған жауап ретінде Максимилианның белсенді қатысуымен Католик лигасы құрылды. Оның басшылығымен әскер құрылды, бірақ оның саясаты қатаң қорғанысқа бағытталды және ол Лиганың Габсбург үйінің қолындағы құралға айналуына жол бермеді. Әріптестері арасындағы келіспеушіліктер герцогты 1616 жылы лауазымынан кетуге мәжбүр етті, бірақ жағдайдың ушығуына байланысты ол шамамен екі жылдан кейін Лигаға қайта оралды. 1627 жылы Нюрнберг қалалық әкімдеріне жасалған қысым арқасында ол Дюрердің «Төрт елші» атты туындысын иеленді. Оның сарай суретшілерінің қатарында Питер Кандид, Фридрих Сустрис, Губерт Герхард, Ханс Крумпер, Адриан де Врис және Георг Петль болды. Герцог 1651 жылдың 27 қыркүйегінде Ингольштадт қаласында қайтыс болды. Ол Мюнхендегі Санкт-Михаэль шіркеуіне жерленген. 1839 жылы Бавария королі Людвиг I оның есіне Мюнхенде ескерткіш орнатты.
Maximilian refrained from any interference in German politics until 1607, when he was entrusted with the duty of executing the imperial ban against the free city of Donauwörth, a Protestant stronghold. In December 1607 his troops occupied the city, and vigorous steps were taken to restore the supremacy of Catholicism. Some Protestant princes, alarmed at this action, formed the Protestant Union to defend their interests, which was answered in 1609 by the establishment of the Catholic League, in the formation of which Maximilian took an important part. Under his leadership an army was set on foot, but his policy was strictly defensive and he refused to allow the League to become a tool in the hands of the House of Habsburg. Dissensions among his colleagues led the duke to resign his office in 1616, but the approach of trouble brought about his return to the League about two years later. He even obtained Dürer's The Four Apostles in the year 1627 due to pressure on the Nuremberg city fathers. Among his court artists were Peter Candid, Friedrich Sustris, Hubert Gerhard, Hans Krumpper, Adrian de Vries and Georg Petel. The Duke died at Ingolstadt on 27 September 1651. He is buried in St. Michael's Church, Munich. In 1839 a statue was erected to his memory at Munich by King Ludwig I of Bavaria.