Кіріспе

Жапондық манга сериясы

Yotsuba&! (よつばと!) – Azumanga Daioh мангасының авторы Киёхико Азума жазған және суреттеген жапондық манга сериясы. 2003 жылдың қаңтарынан бастап ASCII Media Works (бұрынғы MediaWorks) ай сайынғы Dengeki Daioh журналында жарияланып келеді және қазірге дейін 15 томдық танкобон жинағына біріктірілген. Бұл манга Йоцуба есімді жас қыздың әлемді танып-білу жолындағы күнделікті оқиғаларын көрсетеді. Оған асырап алған әкесі, көршілері мен достары жетекшілік етеді. Yotsuba&! мангасындағы кейбір кейіпкерлер бұрын Азуманың "Тырыс! Тырыс! Тырыс!" атты бір томдық мангасында пайда болған. Алтыншы томның 2008 жылдың ақпан айында шығуы жоспарланған еді, бірақ ол мерзімі белгісіз кешіктірілді. 2009 жылғы New York Comic Con көрмесінде Yen Press компаниясы осы серияның Солтүстік Америкадағы лицензиясын алғанын жариялады. 2009 жылдың қыркүйегінде алғашқы бес томды жаңа аудармамен және алтыншы томды қайта басып шығарды, содан бері келесі томдарды да жариялап келеді. Манга Азуманың суретшілік таланты, жазу стилі және басты кейіпкерді жасап, дамытуы үшін сыншылар мен оқырмандар тарапынан жиі мақтау алды, соның нәтижесінде бірнеше марапаттар мен номинацияларға ие болды. Йоцуба – өте белсенді, көңілді, жаны ашық, ерекше және қызықты қыз, тіпті оның әкесі де оны есімсіз деп атайды. Ол сондай-ақ өз жасындағы балалардың білуі керек көптеген қарапайым нәрселерден хабарсыз: мысалы, есік қоңыраулары, эскалаторлар, кондиционерлер және тіпті ойын алаңдарындағы серікпелер. Осы білушіліксіздік – оның күнделікті заттарды үйрену және оларды жиі дұрыс түсінбеу арқасында туындайтын күлкілі оқиғалардың бастауы. Серияның басында Йоцуба мен оның асырап алған әкесі Юсуке Коивай, Коивайдың жақын досы Такаши Такэданың (Джумбо деп аталған, өте бойлы адам) көмегімен жаңа қалаға көшіп келеді. Йоцуба көрші Айасе отбасының үш қызы – Асаги, Фука және Енаға күшті әсер етеді, әсіресе Ена серікпе қалай жұмыс істейтінін білуге тырысқанда Йоцубамен танысады. Оның көптеген күнделікті іс-әрекеттері мен бақытсыздықтары көбінесе осы және басқа кейіпкерлермен, мысалы, Асагидің досы Торако (Йоцубадан, "тор" канджисі жолбарыс сөзіндегі канджимен бірдей) араласудан туындайды. Серияда тұрақты сюжеттік байланыс жоқ – оқиғалардың негізгі мақсаты Йоцубаның күнделікті ашылу сапары. Көптеген тараулар бір-бірінен кейін келе жатқан күндерде өтеді (толық мәліметтер үшін Yotsuba&! тарауларының тізілімін қараңыз), сондықтан серия кейіпкерлердің күнделікті өмірін дерлік сөзбе-сөз көрсетеді. Серияның мәнін тараулардың атау парақтарында және жарнамаларда қолданылатын ұранмен қорытындылауға болады: "Кез келген күні – ең бақытты күн" (いつでも今日が、いちばん楽しい日) немесе түпнұсқа аудармасында "Барлық нәрсенің қызығын сезіңіз".

Даму

1998 жылы Азума "Тырысып көр! Тырысып көр! Тырысып көр!" атты манганы және екі вебкомиксті жариялады, онда Йоцубаның әкесі Юсуке Коивай, Эна, Фука және Асаги алғаш рет пайда болады. Францияда – Kurokawa, Испанияда – Norma Editorial, Германияда – Tokyopop Germany, Италияда – Dynit, Швецияда – B. Wahlström, Финляндияда – Punainen Jättiläinen, Кореяда – Daiwon C. I., Тайваньда – Kadokawa Media, Ресейде – Palma Press, Вьетнамда – TVM Comics, Польшада – Kotori, Индонезияда – Elex Media Komputindo және Таиландта – NED Comics басып шығарды. "Йотсуба&!" мангасының әр тарауы жалпы жылдың сәрсенбі күні басталатын нақты күнінде өтеді. Бастапқыда бұл жыл манга жариялана бастаған 2003 жылмен сәйкес келеді деп есептелді, бірақ Азума манга әрқашан қазіргі уақытта өтеді деп мәлімдеді. Бұл 2003 жылдан кейін жасалған өнімдердің де мангада пайда болуына мүмкіндік береді, мысалы, қырық екінші тарауда Айасе мырза ойнайтын Nintendo DS.

Күнтізбелер

2005 жылдан бері жыл сайын "Йотсуба&!" айлығы мен күндізгі күнтізбелері жарық көріп келеді, алайда Азуманың кестесіне байланысты 2009 жылға арналған айлық күнтізбе шығарылмады. 2005 жылғы айлық күнтізбеде Йотсубаның арыстан, зебра және кенгуру сияқты жануарлармен ойнаған суреттері бейнеленген. 2006, 2007, 2008 және 2010 жылғы басылымдарда Йотсубаның басқа балалармен ойнауы немесе шарға жетісу сияқты көріністері фотосуреттер арқылы көрсетілген. Фотосуреттерді Михо Какута, суреттерді Киёхико Азума салған. Күндізгі күнтізбелерде түпнұсқа және манга суреттері, сондай-ақ мәтіндер мен қызықты элементтер жиынтығы бар. Мысалы, 2006 жылғы күнтізбеде жыл бойы жалғасқан "ширитори" ойыны болды. Күндізгі күнтізбелер сәуірден наурызға дейін, япониялық оқу жылының ережесі бойынша, жыл басынан емес, басталады. 2010 жылғы айлық күнтізбе 2009 жылдың қараша айында жарық көрді.

Музыка

Екі «Йотсуба&!» музыкалық дискісі шығарылды, екеуі де толығымен аспаптық музыкадан тұрады және «бейнелі альбомдар» деп аталады. Музыка тыңдаушыда тақырыптарында сипатталған оқиғалардың ой шақыруын тудыруға арналған. Екі альбомның да авторы Масаки Курихара, орындаушылары – «Азуманга Дайо» саундтрегінде де бірге жұмыс істеген «Kuricorder Pops Orchestra». 2005 жылдың сәуір айында жарық көрген «Yotsuba&♪» альбомы Йотсубаның әдеттегі күнін көрсетеді. Екінші альбом, «Yotsuba&♪ Music Suite (General Winter)», 2006 жылдың қараша айында шықты, ол қыс мезгілін, оның ішінде Рождество және Жаңа жыл тойларын бейнелейді. «Женерал офицер (Женерал Қыс)» – Джек Фрост сияқты қатал қыстың символы.

Сурет кітаптары

Йоцсуба! "Yotsuba & Monochrome Animals" атты сурет кітабы 2006 жылдың 16 желтоқсанында жарық көрді. Кітапта Йоцуба пандалар сияқты әртүрлі қара және ақ түсті жануарлармен ойнаған суреттері бейнеленген. Әр жануардың аты жапон және ағылшын тілдерінде, сондай-ақ түрлерінің ғылыми жіктелуімен бірге келтірілген. 2013 жылдың 31 тамызында "Find Yotsuba" деп аталатын тағы бір кітап шықты. Бұл кітап, іс жүзінде, бұрын жарияланған барлық күнтізбе суреттерінің жинағы.

Аниме

Азума кейіпкері Данбоның мысық түріндегі нұсқаларына негізделген "Нянбо!" анимесі "мини-аниме" бағдарламасының бөлігі ретінде 2016 жылдың 26 қыркүйегінде жарияланып, көрсетіле бастады. Бұл жобада "Yotsuba&!" туындыларының ешқайсысы қолданылмады. Сериал Жапонияда NHK E арнасында көрсетіліп, шетелде Crunchyroll арнасында бір уақытта көрсетіледі. Оның танымалдығына және "Азуманга Дайо" жобасының табысына қарамастан, "Yotsuba&!" туындысының анимеге бейімделуі туралы ешқандай жоспар жарияланбады. Азума 2005 жылдың 15 мамырындағы веб-сайтында жариялаған жазбасында, оны анимациялау жоспарында жоқ екенін айтты; ол 2008 жылдың 5 желтоқсанында бұл туралы қайта айтты, "Yotsuba&!" әңгімелері мен стилі анимацияға жарамсыз екенін мәлімдеді.

Қабылдау

Йоцсуба! Азуманың бұрынғы «Азуманга Дайо» сериясындағы тік, төрт панельдік суреттерден емес, толық беттік форматта салынған, бұл оған көркемдік мүмкіндіктерді кеңейтеді. Азуманың «Йоцсуба!» туындысы таза суреттерімен, егжей-тегжейлі фондық бейнелерімен және көркемдікпен бейнеленген жарық эмоцияларымен ерекшеленеді. Азума қуанышпен толған атмосферасы және өмірден оқиғалар жайлы әңгімелеуі үшін де мақталады. The Comics Reporter серияны «2-5 жастағы балалардың қызықты әлеміне арналған махаббат хаты сияқты оқылады» деп сипаттады, ал Anime News Network сайтының бір рецензенты Азуманың «балалық шақтың таңғажайып әлемін» бейнелеу қабілетін Билл Уоттерсонның «Кальвин мен Хоббс» туындысымен салыстырды. Animeland-тен Николас Пенэдо «Йоцсуба арқылы біз балалық шақтың керемет әлеміне еніп кетеміз» деді, ал сегізінші томның француз тіліндегі басылымын «Балалар мен ересектерге арналған әдемі манга» деп атады. BD Gest Азуманың ерекше екінші дәрежелі кейіпкерлерді жасаудағы шеберлігін жоғары бағалады, оларды «бірден танылатын» деп атап, әрқайсысының өзіндік ерекшелігімен оқиғаны жандандыратынын айтты. Дегенмен, Азума кейіпкерлерді «тыныш, өте функционалды» жасағаны үшін де сынға ұшырады. «Йоцсуба!» оқырмандардың да, рецензенттердің де арасында танымал. Мысалы, Amazon.co.jp сайтында алтыншы том 2007 жылдың бірінші жартысында Жапонияда ең көп сатылған комикстердің үшінші орнында, ал сегізінші том 2008 жылы екінші орында болды. Жетінші және сегізінші томдар дебют жасаған аптада Tohan комикстер тізімінде екінші орынды иеленді. Сегізінші том 2008 жылы 450 000-нан астам данада сатылып, Oricon тізіміндегі сол жылғы ең көп сатылған 50 манганың қатарына енді. Ағылшын тіліне аударылған алғашқы бес том шыққан айда АҚШ-тағы ең көп сатылған 100 графикалық романның ішінде болды. Ағылшын тіліндегі басылымның алтыншы томы New York Times-тың манга бойынша ең көп сатылғандар тізімінде үшінші орынға көтеріліп, төрт апта бойы тізімде қалды. 8-том манга бойынша ең көп сатылғандар тізімінде екінші орынға дебют жасады. 2018 жылдың 27 сәуіріне дейін манганың 13,7 миллионнан астам данасы Жапонияда, ал 3 миллионнан астам данасы Жапониядан тыс елдерде, соның ішінде АҚШ, Франция, Германия, Италия, Испания, Ресей, Швеция, Финляндия, Корея, Қытай, Тайвань, Индонезия, Таиланд және Вьетнамда басылды.

Марапаттар мен мадақтамалар

Йоцсуба! 2006 жылы Жапония медиа өнер фестивалінде манга номинациясы бойынша үздік сыйлықты алды, онда төрешілер алқасы еске қаларлық кейіпкерлер мен мейірімді атмосфераны жоғары бағалады. 2008 жылы Yotsuba&! «Балалар үшін ең жақсы басылым» санатында 12-ші Осаму Тедзука мәдениет сыйлығына және Эйснер сыйлығына ұсынылды, бірақ екеуінің де жеңімпазы болмады және алғашқы Манга Тайшо сыйлығында екінші орынды иеленді. 2016 жылы Yotsuba&! Кеи Ичиносекидің «Ханагами Шараку» туындысымен бірге 20-шы Осаму Тедзука мәдениет сыйлығының бас жүлдесін жеңіп алды. Ағылшын тіліне аудармасы Publishers Weekly журналы бойынша 2005 жылғы ең жақсы 20 комикстің бірі, The Comics Journal редакторының пікірінше 2006 жылғы ең жақсы комикстердің бірі, ал YALSA 2008 жылы жасөспірімдерге арналған ең жақсы графикалық роман ретінде танылды. 1-том 2005 жылғы маусымда Newtype USA журналында «Айдың кітабы» атанды. Жапондық «Идея» дизайн журналының 2009 жылғы мамыр санындағы бас мақала Yotsuba&! туралы зерттеуді жариялады, онда кітап дизайны, ішкі макеті және аударма басылымдары қалай жасалғаны талданды. Киёхико Азуманың жаңа түпнұсқа суреттерімен Yotsuba&! көрмесі 2020 жылғы маусым мен қазан аралығында Хиёго префектурасының Такарадзука қаласындағы Осаму Тедзука манга музейінде өтті. Көрмеге 200-ден астам материалдар қосылды, олардың ішінде жарнамалар, сұхбаттар, қолжазбалар, бейнежазбалар және шетелдегі басылымдармен салыстырулар бар болды.