Кіріспе

Психикалық детектив – паранормальді психикалық қабілеттерін пайдаланып қылмыстарды тергейтін адам. Мысалдарға посткогниция (өткенді паранормальді түрде сезіну), психометрия (заттардан психикалық жолмен алынған ақпарат), телепатия, раждау, ясновидение және қашықтықтан көру жатады. Қанды қылмыстарда психикалық детективтер өлтірілген адамдардың рухтарымен байланыста екенін айтуы мүмкін. Өздерін психик деп санайтындар полиция бөлімдеріне қылмыстарды ашуға көмектескендерін мәлімдеген, бірақ олардың сөздері полициямен расталмаған. Әлемдегі көптеген полиция департаменттері психологтарды сенімді немесе пайдалы деп санамайтындарын көрсететін ресми мәлімдеме жасады.

Белгілі оқиғалар

Көптеген маңызды полициялық істер, көбінесе жоғалған адамдарды қамтитын, көріпкелдер деп саналатын адамдардың назарына іліккен. 2004 жылдың қараша айында, 19 ай бұрын жоғалып кеткен Аманда Берридің анасына көріпкел Сильвия Браун: "Ол тірі емес, жаным", - деді. Браун сондай-ақ Берридің "ДНК-сы" бар күртешесі қоқысқа тасталғанын көріпті деді. Берридің анасы екі жылдан кейін қызы өлтірілген деп ойлап қайтыс болды; Берри 2013 жылдың мамырында Мишель Найт пен Джина Де-Иесуспен бірге Ариэль Кастроның құрбаны болғаннан кейін тірі күйі табылды. Берри тірі табылғаннан кейін Браун Берридің қайтыс болғаны туралы жалған мәлімдеме жасағаны үшін сынға ұшырады. Браун сондай-ақ 2002 жылдың 6 қазанында он бір жасар бала жоғалып кеткен Шон Хорнбек ісіне қатысты. Браун "Монтель Уильямс Шоуында" пайда болып, Шон Хорнбектің ата-анасына ұрлаушының егжей-тегжейлі сипаттамасын және Хорнбекті қайдан табуға болатынын айтты. Браун оның тірі ме деген сұраққа "жоқ" деп жауап берді. Төрт жылдан астам уақыт өткен соң Хорнбек тірі табылғанда, Браун берген мәліметтердің көбі дұрыс болмады. Шон Хорнбектің әкесі Крейг Акерс Браунның мәлімдемесінің "біз естіген ең ауыр нәрселердің бірі" екенін және оның дұрыс емес ақпараты тергеушілерді полицияның бағалы уақытын ысырап етуге итермелегенін мәлімдеді. 2001 жылдың 1 мамырында Вашингтондағы стажер Чандра Леви жоғалып кеткенде, әлемнің түкпір-түкпірінен келген көріпкелдер оның денесі Смитсон қоймасының жертөлесінен, Потомак өзенінен және Невада шөлінен табылғанын айтты. Бірақ ешбір ақпарат дұрыс болмады. Бір жылдан астам уақыт өткен соң Левидің денесі Rock Creek паркінде серуендеп жүрген адамның итімен бірге табылды. 2002 жылдың 5 маусымында Елизавета Смарт жоғалып кеткеннен кейін полицияға көріпкелдерден 9000-ға жуық хабарлама келді (кейбіреулері өздерінің көздері мен армандарына сенді). Солт-Лейк-Сити полициясының бастығы Крис Бербанктың айтуынша, бұл хабарламаларға жауап беру үшін "көптеген полиция сағаттары" жұмсалды. Алайда, Елизавета Смарттың әкесі Эд Смарт: "біз көріпкелдерден ешқандай пайдалы ақпарат алмадық", - деді. Смартты полиция суретінен таныған куәгерлер анықтады. Ешбір көріпкел Елизавета Смартты табуға көмектескен жоқ. Лонг-Айлендтегі сериялық кісі өлтіруші ісінде көріпкел дененің суға жақын жердегі үңгірде табылғанын, ал жанында "G" әрпі жазылған белгі болатынын айтты. Бұл мәлімдеме өте тұжырымсыз болғанымен (дене үңгірде емес, Лонг-Айлендтің барлық жерінде су бар және жақын маңда G әрпі бар белгі жоқ), New York Post "Көріпкел дұрыс тапты!" деп жазды. Бұл жағдайды сипаттап, скептик және жазушы Бенджамин Рэдфорд былай деді: "Көріпкелдің сәтсіздігінен гөрі таңғаларлық нәрсе – оның бұл ақпараты 70 000-нан астам веб-сайтта таңғаларлық жетістік ретінде сипатталғаны, бірақ ешкім оның мүлдем қате екенін түсінбегені". АҚШ-тағы бір дене медиум Аннет Мартиннің көмегімен табылды. Зейнеткер десантшы Денис Прадо пәтерінен жоғалып кеткен, полиция оның қайда екенін аныдай алмады. Бас тергеуші офицер Фернандо Реаливаскез, Пасифика (Калифорния) полициясының сержанты, басқа да іздер табылмай, психикалық детектив Аннет Мартинмен байланысқа түсті. Прадо 2000 шаршы шақырымдай үлкен орманға жақын жерде тұрды. Мартинге карта берілді, ол картада екі квартал көлеміндегі кішкентай нүктеге шеңбер салды. Ол Прадоның тыныс алу үшін күрескенін, қайтыс болғанын және оның денесі көрсетілген аймақта болатынын айтты. Ол оның қай жолмен жүргенін және денесін қайдан табатынын айтып берді. Аймақ бұрын іздестірілгенімен, Прадо табылмағандықтан, іздестіру және құтқару офицері Мартиннің ұсынысы бойынша іздеу итімен жаңа іздестіруді бастады: "Іздеу иті оны табады". Олар Мартин көрсеткендей, топырақпен қапталған денесін тапты. Денесі бүлінген, бірақ оған шабуыл жасалғаны туралы ешқандай дәлел жоқ, ол табиғи себептерден қайтыс болған деп ойланады, ол да солай деп көрсетті. Алайда, Skeptical Inquirer журналының колумнист Джо Никельге Мартиннің жұмыстарындағы таспалар көрсетілсе, ол "әсер қалдырмады" деді. Прадо ісі туралы ол былай деді: "Ол өте ақылды түрде полиция қызметкеріне барлық сұрақтарды қойды, ол оған одан әрі көмектесті және оған барлық нәрселерді айтты. Бұл, әрине, шын жүректен жасалған іс, ойын-сауық емес. Бірақ бұл тек қана өте ойлау қабілеті жоғары және эмоционалды адамның қабілеті, ғылыми тұрғыдан ешқандай мағынасы жоқ". 2010 жылдың тамызында аборигендердің қарттары Шеріл Кэрролл Лагервей өзінің арманында жоғалған бала Киша Абрахамстың орнын көргенін мәлімдеді. Полиция жоғалған баланың жоғалуын тергеп жатқан. Ол оларды өлі дене табылган жерге алып барды, бірақ ол ересек әйелдің денесі еді, баланың емес. 1996 жылы Сиднейде, Австралияда, Бельгияда туған Сиднейлік көріпкел Филипп Дюран жоғалып кеткен Паула Браунның күйеуінен оны табуға көмектесу үшін хабар алды. Дюран полицияға Браунның денесінің орнын айтты. Ол Порт Ботани, Жаңа Оңтүстік Уэльсте, ол көрсеткен жерден екі километрден аз қашықтықта жүк көлігінің жүргізушісімен табылды. "Дене таза жағдайларда табыс болғанымен, көріпкелдің болжамы өте дәл болғандай көрінеді", - деді полиция өкілі. Дюран салмақ және тор картасын, сондай-ақ құрбанның шашын пайдаланды. 2001 жылы Перттегі аборигендердің көріпкелі Леанна Адамс Батыс Австралияда Томас Браунның денесін тапты. Полиция бастапқыда денесін таба алмады. Браун отбасы Адамсқа, Пертте тұратын аборигендердің көріпкеліне хабарласуға кеңес берді. Браун отбасы Адамстың нұсқаулары бойынша іздеу жүргізуді полициядан сұрады, бірақ олар көмектеспеді. Адамс Солтүстік территориядағы Элис-Спрингске, Перттен 3600 километр қашықтықтағы қалаға барды. Ол отбасы мүшелерін тікелей Браунның қалдықтарына алып барды, қаланың батысындағы биік қырдағы бір жерге, шамамен 20 километр қашықтықта. Қалдықтар бірден анықталмады. Кейін полиция ДНК сынағы арқылы қалдықтар оның екенін растады. Норин Рениер Кимберли МакЭндрюдің кісі өлтіруін шешкенін мәлімдеді, ол 1989 жылдың 12 тамызында жоғалып кеткен. МакЭндрю жоғалып кеткеннен алты жыл өткен соң, 1995 жылдың қазанында Галифакс аймақтық полициясы Рениерді көмектесу үшін жалдады. Рениер полицияға үш сұхбат берді, олар жазылды және кейін Тампа Бэй скептиктерінің негізін қалаушы Гэри П. Поснердің қарауы үшін алынды. Психометрияны пайдаланып, Рениер кісі өлтіру құрбанының рухын шақырып алғанын мәлімдеді. Таспаларды ұзақ талдағаннан кейін Поснер Рениердің детективтерді "қазба жұмысына" салғанын айтты. Рениердің берген ақпараттары шатас, тұманды немесе түсініксіз болды, олардың ешқайсысын растау мүмкін болмады. Рениер полицияға дене жақын арада, осы жылдың Рождествосына дейін (1995) табылатынына сендірді, бұл "баршаға жақсы сыйлық болады" деді. Бірақ ондаған жылдар өткен соң оны әлі табуға болмады, және 2021 жылдың мәліметі бойынша Нова-Скотия провинциясының үкіметі Кимберлидің жоғалуына жауапты адамдарды ұстау және соттау үшін 150 000 долларға дейін сыйақы ұсынып отыр. 2023 жылы Шарлотта Сена Нью-Йорктегі Мороу-Лейк мемлекеттік паркіндегі кемпингтен жоғалып кетті, нәтижесінде 400-ден астам адам, соның ішінде Нью-Йорк штатының полициясы, Нью-Йорк штатының паркінің полициясы, орман рейнджерлері, ФБР және басқа да агенттіктер қатысқан үлкен іздеу-құтқару операциясы басталды. Құрлыққа ұрлық жасау мүмкіндігін күдіктенген Штат полициясы отбасының үйін бақылауға алды, содан кейін полицияның назарына түскен күдікті көлікте отбасының пошта жәшігінен құрлық талап хаты табылды. Салдарлы дәлелдер Крейг Нельсон Росс кішісімен сәйкес келді, ол кемпингтен шамамен он сегіз шақырым қашықтықта тұрды...

Полицияның ресми жауаптары

Әлемнің көптеген полиция департаменттері болжаушыларды қылмыстық істерде сенімді немесе пайдалы деп санамайтындарын көрсететін ресми мәлімдемелер жасады.

Австралияда

Австралия полициясы ресми түрде, жалпы алғанда, экстрасенстердің көмегін қабылдамайтынын мәлімдеді. Бұл мәлімдеме австралиялық "Сенсинг Мюрдер" телешоуына жауап ретінде жасалды, онда экстрасенстер шешілмеген қылмыстарды ашуға тырысады. Батыс Австралия полициясы тергеу жұмыстарында экстрасенстерге жүгінбейді, бірақ олардың ұсынған ақпаратын қабылдайды. Австралияның аты-жөні жарияланбаған федералды полиция қызметкері премьер-министр Джон Хауардқа жасалған өлім туралы қорқытуларға байланысты көріпкелдің көмегін сұрағандықтан қызметтен шеттетілді. Федералды полиция өкілі "қауіпсіздік мәселелерінде экстрасенстерді пайдалануға рұқсат берілмейтінін" айтты. Әлі де Австралия полициясымен бірге оқығандарын айтатын, бірақ өз біліктіліктерін немесе экстрасенс-профайлер екенін растайтын сенімді дәлелдер ұсынбаған медиумдар кездеседі. Австралиядағы полиция күштерінің ресми саясаты тергеулерде экстрасенстерді пайдалануды қолдамаса да, бұрынғы аға детектив Джеффри Литтл полиция оларды "ресми түрде қолданбаймыз десе де" қолданатынын мәлімдеді. Оның ұсынған дәлелдері жеке қылмыстарды немесе жоғалған адамдарды іздеу жұмыстарын шешпесе де, оның мәліметтері теорияларды растау үшін пайдаланылды және бір жағдайда сот медициналық сарапшының іс бойынша қорытындысына енгізілді.

Жаңа Зеландияда

Жаңа Зеландия полициясы "рухани хабарласу тергеуге пайдалануға лайықты негіз емес" деді.

Ұлыбританияда

2006 жылы 28 британдық полиция күші Рационалды тергеу қауымдастығының сауалына жауап беріп, олар ешқашан экстрасенстерді пайдаланбағанын, сондай-ақ бұрын да пайдаланбағанын мәлімдеді. Бір күш өкілі: «Экстрасенс медиум берген ақпараттың нәтижесінде маңызды істер алға жылған жағдайларға біздің құзыретімізде жоқ» деді.

АҚШ-та

1993 жылы АҚШ-тың 50 ең ірі қаласының полиция бөлімдерінде жүргізілген сауалнамада олардың үштен бірі бұрынғыда экстрасенс-детективтердің болжамдарын қабылдағаны белгілі болды, алайда бар болғаны 7 бөлім мұндай ақпаратты әдеттегі ақпарат көздерінен алынған мәліметтерден өзгеше қарады. Ешбір полиция бөлімі экстрасенс-тергеушінің қылмыс барысында алынған басқа ақпараттардан гөрі көбірек пайдалы ақпарат ұсынған жағдайларын хабарлаған жоқ; себебі кез келген ақпаратты дәлелдеу қажет, сондықтан тек басқа дәлелдермен сәйкес келетін ақпарат ғана қолданылуы мүмкін. АҚШ-тың шағын және орта қалаларын зерттеу көрсетті, бұл қалалардың полиция бөлімдері ірі қалаларға қарағанда экстрасенстерді одан да сирек шақырады. ФБР-дің бұрынғы аға тергеушісі экстрасенстерді "соңғы шара ретінде [және] тергеу құралы ретінде сақтықпен" пайдалануға болатынын айтты, олар сотта тікелей қабылдана алмайтын қылмыскердің мінез-құлқы сияқты немесе қаза тапқан адамдардың орналасқан жері туралы ақпарат беру үшін қолданылуы мүмкін.

Ғылыми зерттеулер

Бірқатар сынақтар психикалық детективтерге бақылау топтарын пайдалана отырып, қылмысты шешуге қатысты психикалық қабілеттерді анықтау үшін жүргізілді. Ең алғашқысы 1960 жылы голланд полиция офицері Филиппус Бринк жасаған. Ол бір жыл бойы психикалық қабілеттерді зерттеді, бірақ қылмысты шешуге қабілетті екенін көрсететін ешқандай дәлел таппады. 1982 жылы тағы бір зерттеу жүргізілді, онда төрт қылмыстың айғақтары үш топқа берілді: психикалық детективтер, студенттер және полиция детективтері. Айғақтар төрт қылмысқа қатысты болды, олардың екеуі шешілген, ал екеуі шешілмеген. Зерттеу көрсетті, үш топтың да айғақтарға қарап, қандай қылмыс жасалғанын анықтау қабілеті арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Осы екі сынақта ғылыми әдістемедегі кейбір кемшіліктер байқалды. 1997 жылы тағы бір сынақ жүргізілді, бұл сынақ алдыңғы сынақтарда қолданылған ғылыми әдістемені жақсартуға бағытталған. Зерттеуде екі топ қолданылды: біреуі Гертфордшир университетінің үш студентінен, екіншісі үш экстрасенстен (екі экстрасенс детектив және медиада танымал, сондай-ақ қабілеттері үшін полициямен мақұлданған экстрасенс) тұрды. Екі топқа үш қатысты қылмысқа байланысты үш зат көрсетілді. Олар теориялар ұсынды, бірақ тағы да екі топтың арасында дәлдік тұрғысынан ешқандай айырмашылық табылған жоқ. Психикалық қылмыстарды шешу туралы мәлімдемелерді бағалау үшін Паранормальдық құбылыстарды ғылыми зерттеу комитеті (қазіргі Скептикалық сауалдау комитеті) тергеушілерден арнайы топ құрды. Топ психиктердің қылмыстық тергеушілерге пайдалы ақпарат берудегі көптеген сәтсіздіктерін тіркеді және психиктердің "кейіннен сәйкестіру" (яғни, оқиға болғаннан кейін мәліметтерді сәйкестіру), тұманды меңзеулер ұсыну және кейіннен ғана анықталатын егжей-тегжейлерге кері сәйкестіруге тырысу мүмкіндігін сезді. 2008 жылы Skeptiko подкастында сұхбат беру кезінде Skeptical Inquirer журналының бас редакторы Бен Радфорд жүргізуші Алекс Цакириске қылмысты шешудегі психикалық қабілеттің ең жақсы дәлелін ұсынуға шақыруды сұрады. Цакирис "скептикалық тергеушілерді әдейі ең нашар жағдайларды таңдауда" бірнеше рет айыптағандықтан, Радфорд тарихтың кез келген кезеңінде, әлемнің кез келген жеріндегі "дәлелдердің алтын стандартын ұсынатын" жағдайды терең зерттеуге келісті. Цакирис 2006 жылы "Биография" арнасының "Психикалық тергеушілер" эпизодында пайда болған психикалық Нэнси Веберді таңдады. Вебер Нью-Джерси полициясына 1982 жылы Ами Хоффман мен Дирдре О'Брайенді сериялық өлтіруді шешуге көмектескенін мәлімдеді. 1983 жылы полиция Джеймс Коедатишты қамауға алды, ол кейіннен сериялық кісі өлтіруші деп танылды. "Психикалық тергеушілер" Вебермен және оның жұмыс істеген екі полиция детективі Хьюз бен Мурмен сұхбаттасты, олар Вебердің "білмейтін" ақпаратты бергенін растады. Радфорд келесі тоғыз ай бойы істі қайта қарап шықты және ол мен Цакирис детективтермен, сондай-ақ Skeptiko подкастындағы психикалықпен сұхбаттасты. Радфорд детективтер өз жазбаларын сақтамағанын және телешоу эфирге шыққаннан кейін олардың айтулары өзгергенін анықтады. Шындығында, олардың айтулары енді медиумның айтуларына қайшы келді. Радфордтың 1982 жылғы Нью-Джерси телефон кітабынан жасаған қосымша ашуы, егер медиум детективтерге барлық дәлелдерді берген болса, полиция телефон кітабында 15 минут іздеу арқылы өлтірушіні таба алатын еді. Радфорд полиция мен медиумның "жанама растау құрбаны болды" деп санайды.

Сын еткен пікірлер

2023 жылы «Worldwide: The Disappearance of the Thai Silk King» подкастында кәсіби скептик жоғалған адамдар ісіне араласатын психикалық детективтердің қауіптерін талқылайтын эпизод жарияланды. Эпизодта Питер Хуркос пен Сильвия Браун есімдері айтылады, сондай-ақ экстрасенстердің және олардың манипуляция құралдарының талдауы жасалып, мифтері жоққа шығарылады. ABC телеарнасының 2011 жылғы 17 тамыздағы «Nightline Beyond Belief» бағдарламасында психикалық детективтер мен олардың Али Ловицер ісіне қатысы көрсетілді. Жоғалған адамдар ісіне тән жайт ретінде, отбасыларға жоғалған туысын табуға көмектесемін деп уәде беруші адамдар келеді. «Олар маған ағаштар, су, топырақ көргендерін айтты, бірақ бәрі өте тұманды», – дейді 2010 жылғы 26 сәуірден бері жоғалған қызының анасы Сьюзан Ловицер. ФБР-дің зейнеткер агенті және ABC консультанты Брэд Гарретт: «30 жыл ішінде ешқашан психик құпияны шешкенін көрген емеспін», – десе, Нассау округі полиция бөлімінің 20 жылдық тәжірибелі зейнеткері, қазіргі уақытта психикалық детективтерді зерттейтін жеке тергеуші Боб Найгаард өзінің ешқашан психикалық детективпен жұмыс істемегенін және олармен жұмыс істеген полиция қызметкерлерін де білмейтінін атап өтті. JREF зерттеушісі және менталист Баначек психикалық детективтер отбасылардан пайдаланады, «атақ пен ақша үшін олар араласып, билік құруға тырысады» дейді. Баначек барлық психикалық детективтердің алаяқ емес екенін, кейбіреулері өзін-өзі алдап, көмектеседі деп санайды, бірақ олар «полицияны уақыт пен ресурстарды ысыраптап, теріс жолға жібереді». Психик Джорджия О'Коннер Али өлгенін, оған азапталғанын және денесі бөлік-бөлікке бөлінгенін айтады. ABC телеарнасының тілшісі Джу Джу Чанг одан қателікке ұшырауы мүмкін болса, ата-аналарға мұндай ақпаратты қалай жеткізе алатынын сұрағанда, О'Коннер: «Мен өзімнің көретінімнің алдында эгоманияға беріле алмаймын» деп жауап береді. Психикалық детективтердің назарына қарамастан, Али Ловицер Техас штатының Спринг қаласындағы үйінен жоғалып кетті. Ешбір психикалық детектив ФБР немесе АҚШ ұлттық жаңалықтары тарапынан қылмысты шешу, қылмыстың алдын алу, немесе ұрланған адамды немесе мәйітті табу үшін мақталып немесе ресми түрде мойындалмаған. Австралияның криминология институты, Австралияның ресми қылмысты зерттеу агенттігі, жоғалған балалары бар ата-аналарға оларға жүгінген экстрасенстердің қызметін пайдаланбауды кеңес береді. Бұрынғы ФБР сарапшысы және профильдеуші Клинт Ван Зандт психикалық детективтерді пайдалануды сынап, «көп жағдайда, психиктер өздеріне кейіннен 20/20 көзқарасымен пайда табуға мүмкіндік береді. Іс шешілгеннен кейін олар бұрынғы тұманды болжамдарын қылмыс пен қылмыскерге сәйкес келтіреді» деді. 2010 жылы Сильвия Браунның 115 жоғалған адам және кісі өлтіру ісі бойынша жасаған болжамдарын терең зерттеу көрсетті, оның 85%-дан астам дұрыс екендігі туралы қайта-қайта айтқандарына қарамастан, «Браун тіпті бірде-бір істе де дұрыс болған жоқ».

Сиқырлы детективтерге сену

Психологтар, зерттеушілер және басқа авторлар кейбір адамдардың парапсихологиялық қабілеттері арқылы құнды қылмыстық ақпарат бере алады деген сенімге қатысты бірнеше мүмкін түсіндірмелер ұсынды. Мүмкін болатын түсіндірмелердің қатарында растауға бейімділік (яғни, өз сенімдерін қолдайтын ақпаратты ұнатуға деген табиғи ұмтылыс), тілекке қарай ойлау (ақылға қонымды емес, көңілге жақын нәрселерге негізделген шешімдер қабылдау) және фактілер белгілі болғаннан кейін болжамды кері бағытта өзгерту (ретрофитинг) жатыр. Осы танымдық кемшіліктерді пайдалану – нақты ақпаратты білгендей сезім тудыратын «суық оқу» деп аталатын тәжірибе. Соңында, парапсихологтардың көмегіне жүгіну, үлкен стресс басынан өткізіп жатқан адамдардың алаңдауын азайтуға және олардың эмоционалдық қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді.

Көркем шығармаларда

Қорқынышты және қылмыстық әдебиетте, сондай-ақ басқа жанрларда да психикалық детективтердің ұзақ тарихы бар. Жанрдың ең ерте мысалдарының бірі – 1897 жылы ана мен бала Кейт және Хескет Причардтар H. Heron және E. Heron псевдонимдерімен жасаған Флаксман Лоу кейіпкері. Причардтар өз әңгімелерін баспасөз магнаты Сирил Пирсонның ай сайынғы «Пирсон журналы» үшін жазды, бірақ олар Пирсонның осы әңгімелерді «нағыз» деп насихаттауына қысылған. Жиналған туынды 1899 жылы «Флаксман Лоудың тәжірибелері» деген атпен жарияланды. Басқа әдеби мысалдарға Жюль де Грандин (Сейбери Куинн жасаған), Доктор Оккульт (Джерри Сигел мен Джо Шустер жасаған) және Шерил Кей Тардиф жасаған Агент Джейси МакЛеллан кіреді. Танымал «Психолог» телешоуында Шон Спенсер (Джеймс Родай Родригес) – Санта-Барбара полициясына ұрлықтан бастап, адам ұрлау мен кісі өлтіруге дейінгі қылмыстарды тергеуге көмектесетін шарлатандық паранормальды детектив бейнеленген. Алайда, ол бала кезінде дамытқан өткір байқау қабілетін, фотографтық жадты, керемет көру қабілетін және шешімдерді табу үшін логикалық ойлауды қолданады, өзін экстрасенс деп айтуын әзілге айналдырады. Дуглас Адамстың «Дирк Джентли» романдарының титулды кейіпкері – «холистік» детектив – кейде психикалық күштерге ие болып көрінеді. Бір эпизодта Джентли университеттің студенттерін емтихан сұрақтарына жауаптар жинағын төлеуге алдауға тырысады, бұл жауаптарды психикалық күштер арқылы алғандай көрсетті, бірақ ол өзінде мұндай күштер жоқ деп ойлады. Оның таңғалысына орай, ол кездейсоқ деп ойлаған жауаптардың барлығы дерлік дұрыс болып шықты. Осыдан кейін ол университеттен қуылды. Питер Ф. Гамильтон бұрынғы әскери экстрасенс Грег Мандел туралы бірнеше кітап жазды. Серияда Грег – «Англия армиясының» элиталық арнайы операциялық бөлімі «Майндстар бригадасының» құрамында құрылған, зейнеткерлікке шыққан арнайы күштердің сарбазы. Ол Түркияда қатал соғысқа қатысып, елдегі Халықтық социалистік партияны құлатуға көмектескен. Көтеріліске жеңіс жеткеннен кейін ол Ратландқа зейнеткерлікке шықты, бірақ кейіннен бай мұрагер Джулия Эванс оны зейнеттен шақырып, өзінің компаниясына қарсы өнеркәсіптік шпионаждың себебін анықтау үшін психикалық қабілеттерін пайдалануын сұрады, Event Horizon [коммунистік үкіметті құлатуға да қатысқан ұйым]. Серия тек Грегтің қабілеттерін ғана емес, сонымен қатар Mindstar бағдарламасының аясында құрылған басқа экстрасенстердің қабілеттерін, ХХІ ғасырдағы әлеуметтік және экономикалық өзгерістердің әсерін, жаһандық жылынуды және ғылыми прогресті де көрсетеді. Грег өзінің қабілеттерін әдетте тергеу үшін де, соққы беру үшін де қолданады. «Симпсондардың» «Барт – кісі өлтіруші» атты эпизодында экстрасенс директор Скиннерді іздеуге қосылады. «Саут Парктің» «Картманның керемет сыйы» эпизодында психикалық детективтерге күмәнмен қаралады. «ЮЮ Хакушо» манга және аниме сериясында жасөспірім бала Рух детективі ретінде жұмыс істейді: психикалық қабілеттерін пайдалана отырып, демонды аулайтын адам.