Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
жоқ Көптеген әлеуметтік жануарларда үстемдік иерархиясы болады.
none
Dominance hierarchies occur in many social animals.
Бастапқылар
Зерттеуші М. У. Фостер приматтарды зерттеді және көшбасшылардың күшті болуына қарағанда, өздерінің айналасындағыларға көбірек көмек көрсетушілер екенін анықтады.
Researcher M. W. Foster investigated primates and found that the leaders were more likely to be those who did more for those around them instead of being determined by strength.
Бабуиндар
Альфа-еркек бабуиндар ресурстарды монополиялайды және ұрғашылармен жұптасуға қол жеткізеді, сонымен қатар олар стреске жиі тап болады. Төмен дәрежелі еркектер жұптасу мүмкіндігі үшін көбірек уақыт пен күш жұмсауы керек. Альфа-еркектер кейде бағынышты еркектерге жұптасуға мүмкіндік береді, осылайша бағынышты еркектер "қосалқы әкелер" рөлін атқарып, өз балаларын басқа альфа-еркектерден қорғай алады.
Alpha male baboons monopolize resources and mating access to females, and they are also more likely to suffer from stress. Lower status males must expend more time and energy for mating opportunities. Alpha males may sometimes allow subordinate males to have access to mating, so the subordinate males can serve as "spare dads" and protect their offspring from other alpha males.
Капуцин маймылдар
Жабайы капуцин маймылдарында (Cebus apella nigritus) көбеймейтін маусымда альфа-еркектер мен әйелдердің арасындағы байланыс туралы зерттеу, альфа-еркектердің әйелдер үшін қалаулы серік болатынын және екінші жағынан, әйелдердің альфа-статусы мен альфа-еркекпен қарым-қатынасы әйелдің жеке ерекшеліктері немесе әлеуметтік желісі арқылы түсіндіріле алатынын анықтауға бағытталды. Нәтижелер көрсеткендей, ересек әйелдер үшін альфа-еркек капуциндер қалаулы серіктер болып табылады. Дегенмен, альфа-еркектермен тығыз байланыс тек альфа-әйелдерде байқалды, себебі әйелдер арасындағы үстемдік иерархиясы тек ең үстем және күшті әйелдердің ғана альфа-еркекпен қарым-қатынасқа түсуіне мүмкіндік берді. Альфа-еркектің тобы тарапынан өлтірілуі сирек кездеседі. Жай шимпанзелер қауымның альфасына құрмет көрсету үшін арқасын ұсыну, қысылу, иілу немесе секіру сияқты ритуалдық позалар мен қимылдар көрсетеді. Альфа-еркектен төмен дәрежедегі шимпанзелер альфа-еркекке бағыну белгісі ретінде қол ұсынып, ыңқырап тұрады. Ал бонобо қоғамының басшылығын альфа-әйелдер жүзеге асырады. Аталық боноболар дәреже алу үшін әйелдермен байланыс жасайды, себебі әйелдер әлеуметтік ортада басымдыққа ие. Егер аталық бонобо тобында альфа-статусқа қол жеткізгісі келсе, ол альфа-әйелдің қабылдауына ие болуы керек. Әйел боноболар әлеуметтік мәртебені арттыру үшін гомосексуалистік қатынасқа барады. Жоғары дәрежедегі әйелдер басқа әйелдермен жыныстық қатынасқа сирек түседі, ал төмен дәрежедегі әйелдер барлық әйелдермен жыныстық қатынас жасайды.
A study on the association of alpha males and females during the non breeding season in wild Capuchin monkeys (Cebus apella nigritus) examined whether alpha males are the preferred mate for females and, secondly, whether female alpha status and relationship to the alpha male can be explained through the individual characteristics and or social network of the female. The results indicated that alpha male Capuchin are the preferred mate for adult females. However, only the alpha females had strong interactions with the alpha males by virtue of a dominance hierarchy among the females in which only the most dominant and strong females were able to interact with the alpha male. There have been rare cases where a group has killed the alpha male. Common chimpanzees show deference to the alpha of the community by ritualized postures and gestures such as presenting their back, crouching, bowing, or bobbing. Chimpanzees lower in rank than the alpha male will offer their hand while grunting to the alpha male as a sign of submission. Bonobo society on the other hand is governed by alpha females. Males will associate with females for rank acquisition because females dominate the social environment. If a male is to achieve alpha status in a bonobo group, he must be accepted by the alpha female. Female bonobos use homosexual sex to increase social status. High ranking females rarely interact sexually with other females, but low ranking females interact sexually with all females.
Гориллалар
Гориллалар альфа-позицияны орнату және сақтап тұру үшін қорқыту тактикасын қолданады. Тау гориллаларының (Gorilla beringei beringei) еркектерінің көбелек мінез-құлқына қатысты жүргізілген зерттеу, үлкен топ мүшелерінің саны артып, әртүрлі еркектердің арасындағы бәсекелестік күшті болған жағдайда да, үстем еркектердің ұрпаққа ие болуына басымдық берілетінін көрсетті. Зерттеу сонымен қатар, жұптасуға қол жеткізу деңгейінің мәртебеге байланысты күрт төмендемейтінін, нәтижесінде, үстем емес еркектердің жұптасу табысы күтілгеннен гөрі альфа-еркекке жақын екенін анықтады.
Gorillas use intimidation to establish and maintain alpha position. A study conducted regarding the reproductive behavior of male mountain gorillas (Gorilla beringei beringei) found further evidence that dominant males are favored to father offspring, even when there is a greater number of males in a notably enlarged group size. The study also concluded that mating access dropped off less steeply with status, so that non dominant males had mating success more similar to the alpha male than had been expected.
Мандрильдер
Альфа статусы бар ересек ата мандрильдердің терісінде жарқын түс байқалады, ал бета статусы барлардың түсі солғын болады. Еркектердің екі түрі де көбейеді, бірақ ұрпақ беруге тек басым альфа еркектер ғана қабілетті. Мандриль еркектері көбею құқығы үшін кейде төбелес тудырады, нәтижесінде үстемдік орнатылады. Қақтығыстар сирек болғанымен, олар өлімге әкелуі мүмкін. Үстемдікке ие болу, яғни альфа еркек болу, "тестікулалардың көлемінің ұлғаюына, бет және жыныс мүшелерінің жыныстық терісінің қызаруына және стернал тері безінің секрециясының күшеюіне" әкеледі. Егер еркек үстемдігін жойса немесе альфа статусын жоғалтса, кері процесс жүреді, бірақ көк қырқалар жарқын күйінде қалады. Оның көбеюге қабілеті де төмендейді. Бұл әсер біртіндеп, бірнеше жылға созылады. Бета еркектер бір әйелді қорғап жұптасқанда, олардың арасындағы бәсекелестік альфа еркектерге ұрпақ беруге көбірек мүмкіндік береді, себебі бета еркектердің саны альфа еркектерден 21 есе артық.
Adult male mandrills with alpha status display vivid coloration on their skin, while those with beta status are more dull in colour. Both types of males engage in mating, but only the dominant alpha males have the ability to produce offspring. Male mandrills sometimes fight for breeding rights which results in dominance. Though conflicts are rare, they can be deadly. Gaining dominance, that is becoming the alpha male, results in an "increased testicular volume, reddening of sexual skin on the face and genitalia, and heightened secretion of the sternal cutaneous gland". When a male loses dominance or its alpha status, the reverse happens, although the blue ridges remain brightened. There is also a fall in its reproductive success. This effect is gradual and takes place over a few years. When beta males mate guard a female, the competition between them allows the alpha males to have a greater chance of producing offspring, since betas outnumber alphas 21 to 1.
Тюльдер
Басымдыққа ие болатын теңіз пилдерінің аталары көктемде көбейтуге арналған жерлерге келіп, мүмкіндігінше көп әйелдермен жұптасу үшін ашаршылыққа шыдайды. Еркектер сегіз-тоғыз жасқа келгенде, олар айқын ұзын мұрынды, сондай-ақ кеуде қалқанын – кеуде аймағындағы қалыңдаған теріні дамытады. Бұл сұр қасқырлардың үйір динамикасына қатысты көзқарас кейін зерттеуші Л. Дэвид Мехтің 1970 жылғы «Қасқыр» кітабында кеңінен танымал болды. Кейін ол «альфа» еркек тұжырымының толық емес деректерді интерпретациялау болуы мүмкін екенін көрсететін қосымша дәлелдер тапты және 1999 жылы бұл терминологияны ресми түрде жоққа шығарды. Ол мұның негізінен туылған және бір-бірімен байланысы жоқ жеке тұлғалардан тұратын тұтқындық үйірлердің мінез-құлқына негізделгенін түсіндірді, бұл қателік жабайы үйірлердің қыста тәуелсіз сұр қасқырлар арасында қалыптасатыны туралы бұрынғы кең таралған пікірді көрсетеді. Жабайы сұр қасқырларға жасалған кейінгі зерттеулер үйірдің әдетте бір жұп өрбуге қабілетті қасқырлар мен олардың соңғы 1-3 жылдағы балаларынан тұратын отбасы екенін көрсетті. Мақалада Мех «альфа» терминін жұптасқан қасқырларды сипаттау үшін қолдану ешқандай қосымша ақпарат бермейді және «адам ата-анасын немесе елікке «альфа» деп атаудан гөрі қолайсыз» деп жазды. Ол сондай-ақ бұл терминологияның «күшке негізделген үстемдік иерархиясын» бұрмалап көрсететінін атап өтті. 13 жыл бойы жабайы қасқырларды бақылап жүргенде, ол олардың арасында үстемдік үшін күресті көрген жоқ. Кейбір басқа жабайы иттілерде «альфа» еркек «альфа» әйелге эксклюзивті қол жеткізуге ие болмауы мүмкін. Африкалық боялған иттің (Lycaon pictus) басқа үйір мүшелері «альфа» әйелдің бала туатын орнын күзетуі мүмкін.
Dominant male elephant seals arrive at potential breeding sites in spring, and fast to ensure that they can mate with as many females as possible. When males reach eight to nine years of age, they have developed a pronounced long nose, in addition to a chest shield, which is thickened skin in their chest area. This view on gray wolf pack dynamics was later popularized by the researcher L. David Mech in his 1970 book The Wolf. He later found additional evidence that the concept of an Alpha male may have been an interpretation of incomplete data and formally disavowed this terminology in 1999. He explained that it was heavily based on the behavior of captive packs consisting of unrelated individuals, an error reflecting the once prevailing view that wild pack formation occurred in winter among independent gray wolves. Later research on wild gray wolves revealed that the pack is usually a family consisting of a breeding pair and their offspring of the previous 1–3 years. In the article, Mech wrote that the use of the term "alpha" to describe the breeding pair adds no additional information, and is "no more appropriate than referring to a human parent or a doe deer as an alpha." He further notes the terminology falsely implies a "force based dominance hierarchy." In 13 years of summer observations of wild wolves, he witnessed no dominance contests between them. In some other wild canids, the alpha male may not have exclusive access to the alpha female. Other pack members as in the African painted dog (Lycaon pictus) may guard the maternity den used by the alpha female.
Хироксифия
Ер Chiroxiphia manakins әдетте альфа және бета деп аталады, себебі олардың арасында нақты үстемдік қатынасы бар. Альфа-еркек тек бір ғана болады, бірақ түрлеріне қарай бір немесе екі бета-еркек болуы мүмкін. Бета-еркектер кейде жас ересектер болып табылады, оларды оңай тануға болады, себебі олардың қауырсындарында әйелдерге тән белгілер сақталады. Тек альфа-еркек ғана әйелмен көбейеді.
Male Chiroxiphia manakins can typically be designated alpha and beta, since there is a clear dominance relationship between them. There is only ever one alpha male, but, depending on species, there may be one or two beta males. Beta males are sometimes sub adults easily recognized, as their plumage retain female like characters. Only the alpha male is ever seen to mate with the female.
Монтезума оропендоласы
Уэбстер және тағы басқалар аталықтары жыныстық қабылдауына дайын әйелдерді қорғайтынын байқады, бұл Montezuma oropendolas-ында әйелдерді қорғауға негізделген жұптасу жүйесі бар екенін көрсетеді. Аналықтар ұя салып жатқанда, аталықтары бір-бірімен шайқасып, бір-бірін ығыстырып шығады, және әр шайқастың нәтижесіне қарай аталықтардың дәрежесі анықталады. Алфа-аталық ақырында қалған барлық аталықтарды қуып шығарып, жалғыз қалады. Алфа-аталықтар кеткенде, қалғандары қайта оралып, ол қайтып келгенше әйелдерді қорғайды. Бұл жұптасу жүйесі құстарға емес, көп әйелді сүтқоректілерге ұқсас.
Webster et al. observed that males defend sexually receptive females, suggesting that Montezuma oropendolas have a female defence mating system. While the females nest, the males fight and fend off one another, and the males were ranked depending on the outcome of each fight. The alpha male eventually pushes out all other males until he is the only one left. When the alpha males leave the others come back and defend females until he returns. This type of mating system is similar to that of polygynous mammals, not birds.
Саяқ ән шырқаған қаздар
Әдетте, әйел ақшыл әнші-шаңшы бір еркекпен (моногамия) жұптасады, бірақ "бұзылған вельд" өсімдіктерінде (кіші Карудағы жемге бай орта) бір әйел мен екі еркек полиандроздық үштік құрауы мүмкін. Мұндай жағдайда альфа еркек және анаға жас бағуда бета еркек көмектеседі. Бағынышты еркектер ұяны қорғауға және жеммен қамтамасыз етуге көмектесу арқылы өрбуге қабілеттілігін арттыра алады. Бұрынғы ұялардан шыққан жануарлар өздерінің туған жерінде қалып, өрбу тобының құрамына кіруі мүмкін, бұл көбею кезеңімен сәйкес келеді. Түс көрсетуден басқа, цихлидтер қарсыластарының айналасындағы су қозғалысын сезу үшін бүйірлік сызықтарын пайдаланады, бұл оларға қарсыластың физикалық қасиеттерін/қабілетін бағалауға көмектеседі. Еркек цихлидтер көбею қысымына байланысты өте аумақтық болып келеді және өздерінің аумағы мен әлеуметтік статусын қарсыластарды (жаңа келгендерді) бүйірлік көрсетулер (параллель бағдар, жаңқаларды ашу), тістеу немесе ауызша шайқастар (ашық ауыздармен соқтығысу, жақ өлшемдерін анықтау, бір-бірінің жақ сүйектерін тістеу) арқылы физикалық күш көрсету арқылы орнатады. Цихлидтердің әлеуметтік дихотомиясы бір доминанттан және бірнеше бағыныштылардан тұрады, онда еркектердің физикалық агрессиясы ресурстар үшін күреске айналады. Альфа еркек жарқыраған түске ие, және әрбір төмен су кезінде жасылдан көк түске өтеді, содан кейін басқа барлық балықтарға шабуыл жасап, тістеу көрсетісін жасайды. Бұл оның қалған еркектерге үстемдігін көрсетуінің және аналықтарды бақылауда ұстауының тәсілі. Көбею маусымында және су тасқыны басталар алдында альфа еркек толық көк түске айналып, барлық аналықтарды жинап алады, содан кейін шағылысу қызуы басталады.
Normally, female pale chanting goshawks mate with a single male (monogamy), but in "broken veld" vegetation (a prey rich habitat in the Little Karoo), a female and two males may form a polyandrous trio. In these cases an alpha male and female will be assisted in raising the young by a beta male. The alpha male copulates with the female 31 5 days before laying while the beta male copulates 5 3 days before laying. Subordinate co breeding males may have reproductive fitness benefits by assisting the alpha female with nest defense and prey provision. Non breeding individuals from previous broods may remain in their natal territory and form part of the breeding group. coinciding with temporal proximity to mating. Displays of ritualized aggression in cichlids include a remarkably rapid change in coloration, during which a successfully dominant In addition to color displays, cichlids employ their lateral lines to sense movements of water around their opponents to evaluate the competing male for physical traits/fitness. Male cichlids are very territorial due to the pressure of reproduction, and establish their territory and social status by physically driving out challenging males (novel intruders) through lateral displays (parallel orientation, uncovering gills), biting, or mouth fights (head on collisions of open mouths, measuring jaw sizes, and biting each other's jaws). The cichlid social dichotomy is composed of a single dominant with multiple subordinates, where the physical aggression of males becomes a contest for resources The alpha male is more brightly colored, and at every low tide hour, changes from green to blue, and goes into a show of attacking and nipping all the other wrasses. This is his way of showing his dominance to the rest of the males and keeping the females in check. During breeding season and before high tide, the alpha male turns completely blue, gathers up every single female, and the spawning frenzy begins.
Мозамбик тилапиясы
Мозамбик тилапиясы көбінесе қатаң үстемдік иерархиясы сақталатын топтарда жүзеді. Иерархиядағы позициялар аумақтық мінез-құлық, құдалық деңгейі, ұяның мөлшері, агрессия және гормон өндірісімен байланысты. Әлеуметтік құрылым тұрғысынан Мозамбик тилапиясы «лек өсіру» деп аталатын жүйеге қатысады, онда аталар үстемдік иерархиясы бар аумақтарды белгілейді, ал аналықтары олардың арасында қозғалады. Әлеуметтік иерархия әдетте тағам, аумақ немесе жұптасу мүмкіндігі сияқты шектеулі ресурстар үшін бәсекелестік нәтижесінде қалыптасады. Көбейтілу маусымында аталар белгілі бір аумақтардың маңында жиналады, сайып келгенде тығыз топтасып тұрады. Бұл жиын лекке негіз болады, осы арқылы аналықтары өздеріне қолайлы жұбайларын таңдайды. Лектегі аталардың көбеюге қатысуы әлеуметтік статусымен және үстемдігімен тікелей байланысты. Тұтқындық жағдайындағы тилапиялармен жүргізілген тәжірибелер сызықтық иерархиялардың қалыптасуын көрсетті, онда альфа-ата көптеген агонистік әрекеттерге қатысады. Осылайша, жоғары дәрежедегі аталар төмен дәрежедегі аталарға қарағанда әлдеқайда агрессивті мінез-құлық көрсетеді. Дегенмен, көпшілік пікірге қарамастан, Мозамбик тилапиясы өздерінің иерархиялық сатысы жақын балықтарға қарағанда, иерархиялық шкалада алыс тұрған балықтарға көбірек агонистік әрекеттер көрсетеді. Бұл мінез-құлықтың бір гипотезасы агрессивті әрекеттердің құны жоғары екендігімен байланысты. Осы контексте, бұл әлеуметтік жүйенің мүшелері ресурстарды сақтау үшін көршілес сатылармен қақтығыстардан аулақ болады, түсініксіз және тәуекелді күреске түспейді. Керісінше, үстемдік құрған аталар оңай жеңіске жетіп, өз дәрежесін сақтап қалу үшін бағынышты тилапияларды қорлауға тырысады.
Mozambique tilapias often travel in groups where a strict dominance hierarchy is maintained. Positions within the hierarchy correlate with territoriality, courtship rate, nest size, aggression, and hormone production. In terms of social structure, Mozambique tilapias engage in a system known as lek breeding, where males establish territories with dominance hierarchies while females travel between them. Social hierarchies typically develop because of competition for limited resources including food, territories, or mates. During the breeding season, males cluster around certain territory, forming a dense aggregation in shallow water. This aggregation forms the basis of the lek through which the females preferentially choose their mates. Reproductive success by males within the lek is highly correlated to social status and dominance. In experiments with captive tilapias, evidence demonstrates the formation of linear hierarchies where the alpha male participates in significantly more agonistic interactions. Thus, males that are higher ranked initiate much more aggressive acts than subordinate males. However, contrary to popular belief, Mozambique tilapias display more agonistic interactions towards fish that are farther apart in the hierarchy scale than they do towards individuals closer in rank. One hypothesis behind this action rests with the fact that aggressive actions are costly. In this context, members of this social system tend to avoid confrontations with neighboring ranks in order to conserve resources rather than engage in an unclear and risky fight. Instead, dominant individuals seek to bully subordinate tilapias both for an easy fight and to keep their rank.