Қоңыр қоңыз тұқымдасы

Кіріспе

Құрттар тұқымдасы

Жер құрттары (Carabidae) – бүкіл әлемге тараған, 40 000-нан астам түрі бар құрттардың ірі тұқымдасы. Олардың шамамен 2 000 түрі Солтүстік Америкада, ал 2 700 түрі Еуропада кездеседі. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, бұл жануарлар әлеміндегі ең көп түрлі 10 жануарлар отбасының бірі. Олар Adephaga тобына жатады. Тұқымдас мүшелері негізінен етқоректі, бірақ кейбіреулері өсімдікқоректі немесе бәсекелес қоректі.

Сипаттамасы мен экологиясы

Олардың дене пішіні мен түсі шамалы өзгеше болғанымен, көбісі жылтыр қара немесе металл түсті болып келеді және қанат қаптамалары (элитралары) жолақты болады. Кейбір түрлерде, әсіресе ірі Carabinae тұқымдастығында, элитралар бірігіп, қоңыздардың ұшу мүмкіндігін жояды. Mormolyce phyllodes түрі ерекше пішінді элитраларының арқасында скрипка қоңызы деп аталады. Барлық қарабидтер, өте жай флангалы бомбашы қоңыздардан (Paussinae) басқа, алдыңғы аяқтарының тізе буналарында антенналарын тазалауға арналған қылдан тұратын тарақтары болады.

Экология

Жалпы кездесетін орталары – ағаштардың қабығының астында, шірік астында немесе тастар арасында. Дене ұзындығына шаққанда, олар Жердегі ең жылдам құрлық жануарларының бірі. Көптеген қарабидтерден айырмашылығы, олар түнде емес, күндіз белсенді аң аулаушылар және көбінесе жарқын түсті болады; олардың үлкен көздері бар және көру арқылы аң аулайды. *Promecognathus laevissimus* түріне жататын жер қоңыздары цианидті мыңжақты *Harpaphe haydeniana* ны арнайы жемдейді, олардың көптеген жыртқыштарға улы болатын цианид сутегіне қарсы тұрады.

Адамдармен қарым-қатынасы

Көптеген зиянкестерді қоса алғанда, омыртқасыздарды жейтін, жер қоңыздарының көпшілігі пайдалы организмдер саналады. Қазаншықтар (Calosoma) көп мөлшерде жем жеу қабілетімен белгілі, олар қазаншықтар (Lymantriidae), процессиялық қазаншықтар (Thaumetopoeidae) және жүнді құрттар (Arctiidae) сияқтылармен қоректенеді, олардың көпшілігі жәндіктер жемейді, себебі олардың денесінде қышындыратын түктер болады. Еуропаға тән орман қазаншығы (C. sycophanta) 1905 жылдан бастап Жаңа Англияға циган қазаншығын (Lymantria dispar) биологиялық жолмен бақылау үшін жіберілді. Кейбір түрлері зиянды болуы мүмкін. Zabrus – шөпқоректі жер қоңыздарының сирек кездесетін туыстарының бірі, мысалы, Zabrus tenebrioides кейде астық дақылдарына зиян келтіретіндей көптеп кездеседі. Ірі түрлер, әдетте Carabinae, көп болған жағдайда, әсіресе кемпинг сияқты ашық ауадағы іс-шаралар кезінде қолайсыздық тудыруы мүмкін; олар қорғаныс секрецияларын бөліп шығарады және азық-түлік арасында жасырынып, тамақты бұзуы мүмкін. Жер қоңыздары көбінесе ұшуға құштар емес, тіпті ұша алмайды, сондықтан олардың кіру жолдарын механикалық түрде жабу оңай. Қарақұйрықтардың енуіне қарсы инсектицидтерді қолдану олардың секрецияларын бөліп шығару сияқты жағымсыз салдарларға әкелуі мүмкін, сондықтан, егер осы қолданулар құмырсқаларды, паразиттік жәндіктерді немесе басқа жорғалаушы зиянкестерді жоюға бағытталмаса, бұл жақсы идея емес. Әсіресе 19 ғасырда және бүгінгі күні де олардың үлкен мөлшері мен ерекше түсі, сондай-ақ кейбіреулерінің (мысалы, Lebiini) ерекше морфологиясы көптеген жер қоңыздарын кәсіби және әуесқой энтомологтар үшін жинау және зерттеу нысанына айналдырды. Сирек және экзотикалық түрлерге жоғары баға белгіленді, ал 19 ғасырдың басында Англияда нағыз "қоңыздарға деген құмарлық" пайда болды. Жоғарыда айтылғандай, Чарльз Дарвин 20 жасында қоңыздарды жинауды өте ұнатқан, тіпті әкесі қалағандай теологияны оқығаннан гөрі, Уильям Дарвин Фокс, Джон Стивенс Хенслоу және Генри Томпсонмен бірге ауылды аралап, сирек кездесетін түрлерді іздеген. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде ол Licinus және Panagaeus түрлерімен болған естеліктерімен бөлісіп, былай деп жазды:
> "Ешбір ақын өзінің алғашқы өлеңі жарияланғанда сезінгендей қуанышпен, мен Стивеннің "Британдық жәндіктердің суреттері" кітабындағы "С. Дарвин, эск. қолынан түскен" деген сөздерді көргенімде сезіндім." Жер қоңыздарының филогенезін анықтау және жүйелемелік пен таксономияны сәйкес келтіру бойынша көптеген зерттеулер жүргізілді. Толық келісім болмаса да, бірнеше тұжырымдар қабылданды: Жер қоңыздары, көрінетіндей, бірнеше бастапқы туыстардан және өте әртүрлі Harpalinae тұқымдасынан тұрады, олар сипатталған түрлердің жартысынан астамын қамтиды және оған бірнеше бұрын тәуелсіз отбасылар қосылды.

As predators of invertebrates, including many pests, most ground beetles are considered beneficial organisms. The caterpillar hunters (Calosoma) are famous for their habit of devouring prey in quantity, eagerly feeding on tussock moth (Lymantriidae) caterpillars, processionary caterpillars (Thaumetopoeidae) and woolly worms (Arctiidae), which, due to their urticating hairs, are avoided by most insectivores. Large numbers of the forest caterpillar hunter (C. sycophanta), native to Europe, were shipped to New England for biological control of the gypsy moth (Lymantria dispar) as early as 1905. A few species are nuisance pests. Zabrus is one of the few herbivorous ground beetle genera, and on rare occasions Zabrus tenebrioides, for example, occurs abundantly enough to cause some damage to grain crops. Large species, usually the Carabinae, can become a nuisance if present in large numbers, particularly during outdoor activities such as camping; they void their defensive secretions when threatened, and in hiding among provisions, their presence may spoil food. Since ground beetles are generally reluctant or even unable to fly, mechanically blocking their potential routes of entry is usually easy. The use of insecticides specifically for carabid intrusion may lead to unfortunate side effects, such as the release of their secretions, so it generally is not a good idea unless the same applications are intended to exclude ants, parasites or other crawling pests. Especially in the 19th century and to a lesser extent today, their large size and conspicuous coloration, as well as the odd morphology of some (e. g. the Lebiini), made many ground beetles a popular object of collection and study for professional and amateur coleopterologists. High prices were paid for rare and exotic specimens, and in the early to mid 19th century, a veritable "beetle craze" occurred in England. As mentioned above, Charles Darwin was an ardent collector of beetles when he was about 20 years old, to the extent that he would rather scour the countryside for rare specimens with William Darwin Fox, John Stevens Henslow, and Henry Thompson than to study theology as his father wanted him to do. In his autobiography, he fondly recalled his experiences with Licinus and Panagaeus, and wrote:
<blockquote>No poet ever felt more delight at seeing his first poem published than I did at seeing in Stephen's Illustrations of British Insects the magic words, "captured by C. Darwin, Esq." Much research has been done on elucidating the phylogeny of the ground beetles and adjusting systematics and taxonomy accordingly. While no completely firm consensus exists, a few points are generally accepted: The ground beetles seemingly consist of a number of more basal lineages and the extremely diverse Harpalinae, which contain over half the described species and into which several formerly independent families had to be subsumed.

Кіші тұқымдар

Мұнда қолданылған таксономия негізінен Тіршілік каталогы мен Carabcat дерекқорына негізделген. Басқа жіктелулер, әдетте, бастапқы тектің базальдық сәулеленуі мен "Carabidae Conjunctae" деп бейресми аталатын озық топқа бөлумен келіседі, бірақ егжей-тегжейлі мәліметтерде айырмашылықтар бар. Мысалы, Tree of Life Web Project жүйесі көптеген тайпаларды кіші отбасыларға жатқызуды аз пайдаланады, оларды incertae sedis ретінде қарастырады. Ал Fauna Europaea Harpalinae-ні бөліп қарастырады, оларды Harpalini тайпасымен шектейді, біріктірмейді. Trachypachidae-ді жеке отбасы ретінде алып тастауға қазір толық қолдау бар, сондай-ақ Rhysodidae-ді Paussinae және Siagoninae-ге жақын туысқан кіші отбасы ретінде қосу да қолдау табады.