Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысыр жерінің және оның халқының еврей және арамей тілдеріндегі атауы – Мизраим (; ср. Мысыр).
Hebrew and Aramaic name for the land of Egypt
Mizraim (; cf. مصر) is the Hebrew and Aramaic name for the land of Egypt and its people.
Тілдік талдау
Мизраим – қазіргі Мысыр деп аталатын жерді білдіретін, иврит тіліндегі семиттік түбірден шыққан сөз. Бұл сөз қазіргі араб тіліндегі Миср, б.з.б. 14 ғасырдағы Амарна тақташаларындағы Мисри, Угарит тіліндегі Мсрм, нео-вавилондық мәтіндердегі Мизраим және нео-ассириялық акад тіліндегі Мусур (Рассам цилиндрінде көрсетілгендей) сияқты сөздермен байланысты. Бұл сөз түбіріне екілік санды білдіретін "-айим" жұрнағы қосылған, бұл "Жоғарғы Мысыр" және "Төменгі Мысыр" деген екі бөлікке сілтеме жасауы мүмкін. Бұл сөздің айтылуы мен жазылуы иврит тіліндегі "мацор" және "мейцар" сөздеріне ұқсас, олар сәйкесінше "қоршау" және "қиындық, тарлық" мағыналарын білдіреді, және иврит тілінде осы мағыналарды білдіруі мүмкін. Кейбір ғалымдар Мизраим сөзінің "жер" деген мағынаны білдіретін Misr сөзінің екілік түрі болуы мүмкін деп санайды және Тебадағы ертедегі перғауындар, кейінірек Орта Мемлекетін құрғандар, оны ежелгі египет тілінде "Та Ви" (Екі Жер) деп сөзбе-сөз аударған.
Mizraim is the Hebrew cognate of a common Semitic source word for the land now known as Egypt. It is similar to Miṣr in modern Arabic, Misri in the 14th century B. C. Akkadian Amarna tablets, Mṣrm in Ugaritic, Mizraim in Neo Babylonian texts, and Mu ṣur in neo Assyrian Akkadian (as seen on the Rassam cylinder). To this root is appended the dual suffix āyim, perhaps referring to the "two Egypts": Upper Egypt and Lower Egypt. This word is similar in pronunciation and spelling to the Hebrew words matsór and meitsár, meaning literally "siege" and "strait, distress" respectively, and may carry those connotations to Hebrew speakers. Some scholars think it likely that Mizraim is a dual form of the word Misr meaning "land" and was translated literally into Ancient Egyptian as Ta Wy (the Two Lands) by early pharaohs at Thebes, who later founded the Middle Kingdom.
Киелі кітап оқиғалары
Жаратылыс кітабының 10-тарауында Хамның ұлы Мизраим Куштің інісі, ал Путтың ағасы болған. Мизраимнің ұлдары: Лудим, Анам, Лехавим, Нафтухим, Патрусим, Каслухим және Кафторим. 19 ғасырдың ғалымы Генри Уэлсфорд Жаратылыс кітабындағы Мысырдың осы Мизраимін Минос деп атайды. Шығу кітабында ол құлдық үйі ретінде қарастырылады. Құтқарылу мерекесі туралы Мұса исраилдіктерге былай деді: "Осы күнді естеріңде сақтаңдар, осы күні сендер Мизраимнен, құлдықтан шықтыңдар; себебі Құдай күшті қолымен сендерді осы жерден шығарды. Ашытқылы нан жемеңдер!" Естер кітабы исраилдіктерге мысырлыққа, Мизриге қарсы ұшықтауға тыйым салады, "өйткені сендер оның жерінде жат жұрттық болдыңдар".
According to Genesis 10, Mizraim son of Ham was the younger brother of Cush and elder brother of Phut whose families together made up the Hamite branch of Noah's descendants. Mizraim's sons were Ludim, Anamim, Lehabim, Naphtuhim, Pathrusim, Casluhim, and Caphtorim.19th century scholar Henry Welsford identifies this Mizraim of Egypt in the Book of Genesis as Minos. In the Book of Exodus, it is considered the house of bondage. Regarding the passover, Moses says to the children of Israel, "Remember this day, in which ye came out from Mizraim, out of the house of bondage; for by strength of hand the LORD brought you out from this place; there shall no leavened bread be eaten." The book of Deuteronomy forbids the children of Israel from abhorring a Mizri, an Egyptian, "because you were a stranger in his land."
Грек-римдік дереккөздер
Евсевийдің "Хроника" кітабында айтылғандай, Манетон ежелгі египеттіктердің кейіннен мақтан тұтқан ұлы тарихының Ұлы топан судан бұрын болғанын және олардың Мизраимнің ұрпақтары екенін, ол жаңадан қоныс тепкенін айтқан. Византиялық хроникашы Георгий Синцеллдің мәліметінше, Манетоға жатқызылған "Сотис кітабында" Мизраим есімі Египетті біріктіріп, Мемфисті салған алғашқы фараон Менеске байланыстырылған. Мизраим финикиялық мифологияда Египетті алған Тааутустың әкесі болған Мизорға да сәйкес келеді, кейін ғалымдар оның Менеске ұқсас екенін байқады, Менестің ұлы немесе ізбасары Атот деп аталады.
According to Eusebius's Chronicon, Manetho had suggested that the great age of antiquity of which the later Egyptians boasted had actually preceded the Great Flood and that they were really descended from Mizraim, who settled there anew. According to Byzantine chronicler George Syncellus, the Book of Sothis, attributed to Manetho, identified Mizraim with the legendary first Pharaoh Menes, who is said to have unified the Old Kingdom and built Memphis. Mizraim also seems to correspond to Misor, who is said in Phoenician mythology to have been the father of Taautus, who was given Egypt, and later scholars noticed that it also recalls Menes, whose son or successor was said to be Athothis.
Исламдық дереккөздер
Орта ғасырлық ислам тарихшылары, мысалы Сибт ибн әл-Жаузи, мысырлық Ибн Абд әл-Хакам, және парсылар әл-Табари мен Мұхаммед Хуандамирдің айтуынша, пирамидалар және басқа да құрылыстар топан судан бұрын зұлым тайпалармен салынған, бірақ Нұхтың ұрпағы Мизраим (Масар немесе Меср) кейіннен бұл аймақты қайта қоныстандыруға жауапкершілік алған. Исламдық деректерде Масар Хамның тікелей ұлы емес, Бансардың немесе Бейсардың ұлы, ал Хамның немересі деп көрсетіледі, сондай-ақ ол 700 жылға дейін өмір сүргендігі айтылады.
According to medieval Islamic historians, such as Sibt ibn al Jawzi, the Egyptian Ibn 'Abd al Hakam, and the Persians al Tabari and Muhammad Khwandamir, the pyramids, etc. had been built by the wicked races before the Deluge but that Noah's descendant Mizraim (Masar or Mesr) was later entrusted with reoccupying the region. The Islamic accounts also make Masar the son of a Bansar or Beisar and grandson of Ham, rather than a direct son of Ham, and add that he lived to the age of 700.